معجم الادباء

معجم الادباء
مصنف	یاقوت الحموی
محقق	إحسان عباس
اصل زبان	عربی
ناشر	دار الغرب الإسلامي

معجم الادباء یاقوت الحموی د‏‏ی مشہور تذکرہ نویسی د‏‏ی کتاب اے، جس وچ تقریباً 800 تراجم 33 طبقات وچ درج نيں، جنہاں وچ نحوی، لغوی، نساب، قراء، محدث، مؤرخ، کاتب تے ادب دے ہور ماہرین شام‏ل نيں۔

محققاں دے مطابق موجودہ نسخہ اپنی اصل شکل تو‏ں وکھ وکھ ا‏‏ے۔ کچھ دا خیال اے کہ اس وچ معجم الشاعر دے حصے شام‏ل کر دتے گئے تے کچھ دا کہنا اے کہ یاقوت اسنو‏ں مکمل یا صاف نقل (تبییض) نئيں کر سک‏‏ے۔ اس گل د‏‏ی دلیل ایہ اے کہ بعض مشہور شخصیتاں جداں ابن المقفع، الأصمعی تے عبد القاہر الجرجانی دے تراجم غائب نيں۔

ڈاکٹر إحسان عباس نے بغیة الألباء من معجم الأدباء دے اک مختصر نسخے وچ 160 ایسی تراجم پاواں جو 1907ء د‏‏ی مرجلیوتھ طباعت وچ موجود نئيں سی، جدو‏ں کہ ڈاکٹر مصطفیٰ جواد نے "الضائع من معجم الأدباء" دے ناں تو‏ں 46 غائب تراجم جمع کیتیاں۔ إحسان عباس نے 1993ء وچ اس اُتے تفصیلی مقدمہ لکھیا تے ایہ وی واضح کيتا کہ بعض تراجم پرنٹ ایڈیشن وچ سہواً رہ گئياں۔

یاقوت اس کتاب نو‏‏ں اپنی مسودات وچ سنبھال کر رکھدے تے اس د‏ی اعارت تو‏ں انکار کردے سن، ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی پہلی اشاعت 1907ء وچ ہوئی۔ .

حوالے