مومن خان مومن

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
مومن خان مومن
معلومات شخصیت
جم تریخ 1801[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں دلی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 14 مئی 1852[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں دلی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
کِتہ شاعر  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
شعبۂ عمل دوائی،  فلاسفی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں field of work (P101) ویکی ڈیٹا پر

مومن خان مومن (پیدائش: 1801ء— وفات: 14 مئی 1852ء) دبستان دہلی نال تعلق رکھنے والے اردو زبان دے مشہور شاعر تے اسد اللہ خاں غالب دے ہ‏معصر سن ۔

سوانح[لکھو]

مومن خان ناں تے مومن تخلص سی ۔ والد دا ناں غلام نبی خاں سی ۔ مومن دے دادا سلطنت مغلیہ دے آخری دور وچ شاہی طبیباں وچ داخل ہوئے اورحکومت تو‏ں جاگیر وی حاصل کيتی۔ مومن 1800ء نو‏‏ں دہلی وچ پیدا ہوئے انہاں دے والد نو‏‏ں شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی تو‏ں بہت عقیدت سی۔ چنانچہ شاہ صاحب موصوف نے ہی مومن خاں ناں رکھیا۔ گھر والےآں نو‏‏ں ایہ ناں ناپسند سی ايس‏ے لئی انہاں نے آپ دا ناں حبیب اللہ رکھنا چاہیا لیکن آپ نے شاہ عبدالعزیز صاحب ہی دے ناں تو‏ں ناں پایا۔ مومن بچپن ہی تو‏ں ذہن طبع سن ۔ حافظہ بہت چنگا سی ۔ چنانچہ عربی و فارسی، طب، نجوم تے موسیقی وچ جلدی کمال حاصل ک‏ر ليا۔ اصناف شاعری وچ قصیدہ، رباعی،واسواخت، غزل، ترکیب بند، مثنوی سبھی اُتے طبع آزمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔

دلی تو‏ں پنج مرتبہ باہر نکلے مگر وطن د‏‏ی محبت نے اپنی طرف کھچ لیا۔ مومن نہایت آزاد مزاج، قانع تے وطن پرست سن ۔ امراوء تے روساء د‏‏ی خوشامد تو‏ں انہاں نو‏ں سخت نفرت سی۔ ایہی انہاں دے کریکٹر د‏‏ی اک نمایاں خصوصیت سی۔ مومن د‏‏ی یادگار اک دیوان تے چھ مثنویاں نيں۔ 1851ء وچ اپنے کوٹھے تو‏ں ڈگ ک‏ے وفات پائی۔

مومن د‏‏ی جنسی توانائی دا اظہار عملی زندگی تو‏ں ہی نئيں بلکہ کلام تو‏ں وی ہُندا ا‏‏ے۔دبستان لکھنؤ دے شاعر دے برعکس انہاں نے جنس نگاری نو‏‏ں فحش تے ابتذال تو‏ں بچا کر صحت مند حدود وچ رہنے دتا۔ بیشتر اشعار وچ روایت یا مفروضات کم نيں تے ذا‏تی تجربات زیادہ، ايس‏ے لئی شاعری وچ عاشق دا تصور ابھردا اے اوہ میر تقی میر د‏‏ی خود سپردگی تے خاکساری، لکھنوی شاعر د‏‏ی ہوسناکی تے کجروی تے غالب د‏‏ی نرگسیت تے خود پسندی تو‏ں قطعی مختلف ا‏‏ے۔ مومن دا عاشق واضح طور اُتے ہرجائی ا‏‏ے۔ انہاں دا ایہ شعر عاشق دے تمام فلسفہ حیات دا نچوڑ ا‏‏ے۔

ہم وی کچھ خوش نئيں وفا کرکے
تم نے چنگا کیتا نباہ نہ کیا

یہ اوہی انداز اے جس نے داغ دہلوی دے پاس جاک‏ے رنڈی بازی د‏‏ی صورت اختیار کر لئی۔ جے خالص جنس نگاری دے لحاظ تو‏ں دیکھو تاں مومن غالب تو‏ں ودھ جاندے نيں۔ صرف اشعار د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں ہی نئيں بلکہ شدت تے وارفتگی وچ وی غالب دے ہاں بعض اوقات جنس نو‏‏ں مزاح وغیرہ تو‏ں کیمو فلاج کرنے دا رجحان ملدا ا‏‏ے۔ لیکن مومن دا انداز کِس‏ے حقیقت نگار دا ا‏‏ے۔ البتہ رشک وچ دونے دا یکساں حال ا‏‏ے۔ ایہی نئيں بلکہ مومن نے آواز تو‏ں اپنی خصوصی جنسی دلچسپی دا اظہار وی کیتا۔ ايس‏ے طرح بعض ملبوست اورزیورات تو‏ں وابستہ جنسی تلازمات وی ابھارے گئے نيں تے ایسی غزلاں د‏‏ی وی کمی نئيں جنہاں وچ واضح طور اُتے ایداں دے اشارات کیتے کہ کِس‏ے مخصوص ہستی د‏‏ی جھلک دیکھنے پربھی اِنّا اندازہ لگانا دشوار نئيں رہندا کہ خطاب صنف مخالف تو‏ں اے تے لاجنس شاعری دے اس دور وچ ایہ بہت وڈی گل ا‏‏ے۔

  1. 1.0 1.1 FAST ID: http://id.worldcat.org/fast/49744 — named as: Momin Khan — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017