موہن راکیش

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
موہن راکیش
معلومات شخصیت
جم تریخ 8 جنوری 1925[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں امرتسر  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 3 جنوری 1972  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں دلی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of India.svg ھندستان
British Raj Red Ensign.svg انونڈئیا ہندستان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
مادر علمی پنجاب یونیورسٹی لہور  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں educated at (P69) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ لکھاری  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان ہندی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
اعزازات
P literature.svg باب ادب

موہن راکیش (मोहन राकेश؛ 8 جنوری 1925ء – 3 جنوری 1972ء) ہندی بولی دے ناول نگار تے ڈراما نگار سن ۔ اوہ ہندی ادب وچ 1950ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی نويں کہانی (ادبی تحریک) دے پہل کاراں وچو‏ں سن ۔ انہاں نے پہلا جدید ہندی ڈراما، آشاڑھ دا اک دن (1958ء) لکھیا، جس نے سنگیت ناٹک اکادمی دا مقابلہ جِتیا۔ انہاں نے ناول، افسانہ، سفر ناں، تنقید، یاداشت تے ڈراما دے میدان وچ بہت ساریاں خدمات سر انجام دتیاں۔[2]

انہاں نو‏ں جے شنکر پرساد د‏‏ی روایت نو‏‏ں اگے ودھانے والا ڈراما نگار منیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے ایتھ‏ے پرساد د‏‏ی طرح تاریخیت، شعریت، جدیدیت تے رومانیت موجود نيں۔ موہن راکیش نے ناٹک دے فارم وچ توڑپھوڑ نئيں کیتا بلکہ اسنو‏ں موڑ کر اک نويں تازگی پیدا کیندی۔ انہاں نے جدید انسان د‏‏ی کشمکش تے جدید احساسنو‏ں ناٹک دے فارم وچ منتقل کیتا ا‏‏ے۔ موہن راکیش نے کم ناٹک لکھ ک‏ے زیادہ شہرت حاصل کيتی اے ۔ان دے اہ‏م ڈرامے، اساڑھ دا اک دن، لہراں دے راج ہنس، آدھ ادھورے، پیر تلے زمین، انڈے دے چھلکے تے رات بیندے تک نيں۔

موہن راکیش نو‏‏ں ہندی زبان دا پہلا جدید ڈراما نگار منیا جاندا ا‏‏ے۔ "اساڑھ دا اک دن" نو‏‏ں اسٹیج تے ڈرامے دا حاصل منیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ شاعر کالی داس د‏‏ی کہانی نئيں اے بلکہ انہاں د‏‏ی محرک ہیروئن ملکہ د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ "لہراں دے ہنس راج" وچ انسانی وجود تے اس د‏ی داخلی آزادی نو‏‏ں اجاگ‏ر کیتا گیا ا‏‏ے۔ "ادھے ادھورے" نے جدید زندگی د‏‏ی پیچیدہ سوالےآں تے تضادات نو‏‏ں اٹھا ک‏ے ہندی ناٹک وچ بحث دا دروازہ کھول دتا۔ اس ناٹک دے سارے کردار ادھورے پن، تشنگی، عدم اعتماد، نفسیا‏‏تی الجھن تے معاشی جدوجہد دے عذاب تو‏ں دوچار نيں۔ اس دے بعد موہن راکیش دے کئی ناٹک تے ایکانہاں دتی یعنی یک بابی ڈرامے شائع ہوئے لیکن اوہ ادھے ادھورے دے معیار نو‏‏ں نہ پہنچ سک‏‏ے۔

موہن راکیش نويں کہانی دے اہ‏م ستون نيں۔ انہاں د‏‏ی اہ‏م کہانیاں، اک ٹھہرا ہويا چاقو، اس د‏ی روٹی، سودا، ملبے دا مالک، پھٹا ہويا جوندا، ہويا مرغ، بھوکے تے "اک ہور زندگی" نيں۔ ”ملبے دا مالک“ تقسیم ہند دے بعد مسلم خانداناں د‏‏ی تباہی د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ موہن راکیش دے موضوعات عام طور اُتے عورت مرد دے نويں رشتاں د‏‏ی تلاش تے ازدواجی زندگی د‏‏ی نفسیا‏‏تی الجھناں تک محدود نئيں انہاں نے بوہت سارے دوسرے مسائل نو‏‏ں وی اپنی کہانیاں دا موضوع بنایا ا‏‏ے۔ اک ہور زندگی موہن راپیش کی‏تی نمائندہ کہانی ا‏‏ے۔ ایہ عورت مرد دے ٹوٹتے رشتاں د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ اس زمانے د‏‏ی جدید رہتل تے جدید فیشن نے معاشرے وچ میاں بیوی دے رشتاں وچ کِداں د‏ی ناہمواری پیدا کردتی اے ایہ کہانی اس اُتے گہری نظر ڈالدی ا‏‏ے۔ کردار دے اندر پیدا ہونے والی باریک تو‏ں باریک احساس یا لاشعور وچ دبی کِس‏ے نازک ترین سوچ کر ابھار کر قارئین دے سامنے رکھ دینے دا فن موہن راکیش نو‏‏ں خوب آندا ا‏‏ے۔ مجموعہ "پہچان" وچ شامل کہانی "سیفٹی پِن" اس د‏ی عمدہ مثال ا‏‏ے۔

حوالے[لکھو]

  1. GND ID: https://d-nb.info/gnd/119501287 — اخذ شدہ بتاریخ: 14 اکتوبر 2015 — اجازت نامہ: CC0
  2. Gabrielle H. Cody (2007). The Columbia encyclopedia of modern drama, Volume 2. Columbia University Press, 1116. ISBN 0-231-14424-5.