ٹوبھا ٹیک سنگھ (افسانہ)
| "ٹوبھا ٹیک سنگھ" | |
|---|---|
| لکھاری | سعادت حسن منٹو |
| دیس | پاکستان |
| بولی | اردو |
| صف | طنز |
| اشاعت_تاریخ | 1955ء |
ٹوبھا ٹیک سنگھ (انگریزی: Toba Tek Singh) پاکستانی کہاݨی کار سعادت حسن منٹو دی لِکھی ہوئی اک نِکی کہاݨی (افسانہ) اے، 1955ء وچ ایہدی اشاعت ہوئی۔
ایہدے وچ لاہور دے اک پاگل خانے وچ مقِیم پاگلاں دا احاطہ کِیتا گیا اے، جیہناں وِچوں کچھ نُوں 1947ء دی وَن٘ڈ توں مگروں پاکستان توں بعد بھارت منتقل کِیتا جاݨا سی۔
کولمبیا یونیورسٹی وچ اردو ادب دے اک سکالر دے زیر اہتمام اک ذاتی مضمُون دے مطابق، "ایہ کہاݨی اک "طاقتور طنز اے تے ایہدے ناݪ ناݪ اوہناں سیاسّی عملاں تے طرز عمل اُتے وی اک تلخ الزام اے جیہنے خِطے دی وَن٘ڈ نوں جنم دِتا۔"[۱]
پلاٹ
[سودھو]ایہ کہاݨی 1947ء دی وَن٘ڈ دے دو یا تن سال بَعد دا تناظر پیش کردی اے، جَد پاکستان تے بھارت دِیاں حکُومتاں نے دوواں دیسّاں دے پاگل خانیاں وچ موجُود پاگلاں دے مذہب دی بنیاد اُتے تبادلے دا فَیصلہ کِیتا۔ ایہ کہاݨی لاہور دے پاگل خانے وچ رہن٘دے اک پاگل سکھ، بِشن سنگھ دے گرد کُعھمدی اے، جیہڑا ٹوبھا ٹیک سنگھ دا رہݨ آݪا اے۔ بِشن سنگھ نُوں بھارت بھیجّݨ واسطے بھارتی اہلکاراں دے حوالے کر دِتا جان٘دا اے پَر بِشن سنگھ بھارت جاݨ توں انکار کر دیندا اے کیون٘کہ اوہدا شہر ٹوبھا ٹیک سنگھ پاکستان وچ ہُندا اے۔ سپاہی، بِشن سنگھ نوں کِھچ کے بھارت وَل لَے کے جان٘دے نیں پَر بشن سنگھ دوناں دیسّاں دے وچکار لگّی ہوئی خاردار باڑ دِیاں تاراں نُوں پَھڑ کے اوس تھاں اُتے جَم جان٘دا اے جیہڑا نہ پاکستان دا حِصّہ اے تے نہ بھارت دا۔[۲]
بِشن سنگھ دی بڑبڑاہٹ
[سودھو]کہاݨی وچ جدوں وی بِشن سنگھ نُوں غُصّہ آؤن٘دا اے تاں اوہ چِیکدے ہوئے پنجابی، اردو تے انگریزی دی آمیزش ناݪ بے معنی جُملہ "اُپڑ دی گُڑ گُڑ دی انیکس دی بے دھیانّاں دی مُون٘گ دی داݪ آف دی پاکستان اینڈ ہندوستان آف دی دُر فِٹے مُون٘ہ" بولدا اے۔
اڈاپٹیشنز
[سودھو]اِس کہاݨی اُتے مبنی اک پاکستانی فِلم 2005ء وچ عافیہ نتھانیئل نے بݨائی سی۔[۳] 2006ء وچ سرمد صہبائی نے ایہدے اُتے ٹوبھا ٹیک سنگھ دے نام ناݪ اک ٹی وی ڈراما بݨایا، جیہڑا 3 دسمبر، 2006ء نوں پاکستان ٹیلی ویژن اُتے نشر ہویا۔ اِس کہاݨی اُتے ٹوبھا ٹیک سنگھ دے نام ناݪ اک بھارتی فِلم 2018ء وچ ریلِیز ہوئی، جیہدی ہدایت کاری کیتن مہتا نے کِیتی سی۔[۴]
مقبُول کلچر وچ
[سودھو]تقسِیم دی سٹھوِیں سالگِرہ اُتے پاکستانی تھیٹر گروپ اجوکا تھیٹر نے ڈرامیاں تے پرفارمنس دی اک سِیرِیز دے اک حِصّے دے طَور تے بھارت وچ اک ڈرامے دی اڈاپٹیشن دا مظاہرہ کِیتا۔[۵]
2017ء وچ ناٹک امریکا دے سَبھ توں وڈے بھارتی تھیٹر نے ٹوبھا ٹیک سنگھ دی کہاݨی اُتے مبنی اک عظیم الشان موسِیقی دا سٹیج[۶] کِیتا۔ ووڈ سائیڈ تھیٹر وچ سٹیج کیتا گیا، جیہدے وچ اصل موسِیقی آر ایس وی سکُول آف میوزک دی ناچیکیتا یکندی نے ترتِیب دِتی سی تے ڈانس دی کوریوگرافی شائرا بھان تے ڈانس آئیڈینٹِٹی دی سنیگدھا سنگھ نے کِیتی سی۔[۷] میوزک سوجیت صراف نے لِکھیا تے ڈائریکٹ کِیتا سی۔
2018ء وچ برِٹش براڈکاسٹنگ کارپوریشن نے ہومر تے ورجینیا وولف وَرگے مصنّفاں دے کم دے ناݪ ناݪ دُنِیا دِیاں 100 متاثر کُن کہاݨِیاں وچ ٹوبھا ٹیک سنگھ دا نام وی شامل کِیتا۔
2018ء دی منٹو دی سوانح حیات اُتے مبنی بھارتی فِلم "منٹو" وچ ٹوبھا ٹیک سنگھ دے مرکزی کردار دی مقبُولیت نُوں دکھایا گیا۔ ایہ منٹو دِیاں پنج نِکیاں کہاݨِیاں وِچوں اک اے جو فِلم وچ دکھائِیاں گئیاں نیں۔[۸]
2020ء وچ برطانوی پاکستانی ریپر رض احمد نے اپݨے البم A Long Goodbye اُتے "ٹوبھا ٹیک سنگھ" دے عنوان ناݪ اک گاݨا جاری کِیتا، تے اوہناں دی ڈراما فِلم "موگل موگلی" وچ ٹوبھا ٹیک سنگھ دا کردار تے متعدّد حوالے موجُود نیں۔
باہرلے جوڑ
[سودھو]- Frances W Pritchett's 2005 English translation
- An English translation
- A review of Saadat Hasan Manto's stories
حوالے
[سودھو]- ↑ Toba Tek Singh – About the story – columbia.edu (Columbia University). Retrieved 2 June 2021.
- ↑ سعادت حسن منٹو (2006). Arif, Iftikhar; Khan, Mohammad Anwar; Siddiqui, Khurram Khiraam. eds.. "Toba Tek Singh". Pakistani Literature (Islamabad: The Pakistan Academy of Letters) 11 (2): 83. (Translation available on-line on Pritchett's website)
- ↑ آئی ایم ڈی بی تے Toba Tek Singh
- ↑ Sudipta Datta (4 January 2020). "'Mottled Dawn' by Saadat Hasan Manto: The absurdity of violence". The Hindu (newspaper). https://www.thehindu.com/books/mottled-dawn-by-saadat-hasan-manto-the-absurdity-of-violence/article30460265.ece.
- ↑ Sangeetha Devi Dundoo (13 August 2020). "Manto's musings on Partition". The Hindu (newspaper). https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/sutradhar-will-present-sadat-hasan-mantos-siyaah-haashiye/article32334900.ece. Retrieved on ۳ جون ۲۰۲۱.
- ↑ https://www.naatak.org/portfolio/toba-tek-singh-2017/ Toba Tek Singh (stage show)
- ↑ Discover the dancer in YOU! at danceidentity.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
- ↑ "Look who's playing Nawazuddin Siddiqui's friend in Manto". DNA. 25 February 2017. http://www.dnaindia.com/entertainment/report-look-who-s-playing-nawazuddin-siddiqui-s-friend-in-manto-2334317. Retrieved on ۲ جون ۲۰۲۱.