پارگلی ابراہیم پاشا

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
پارگلی ابراہیم پاشا
Sebald Beham - Pargali Damat Ibrahim Pascha ca 1530.jpg 

مناصب
سلطنت عثمانیہ کا صدر اعظم   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو position held (P39) ویکی ڈیٹا پر
دفتر وچ
۷ جولائی ۱۵۲۳  – ۲۴ مارچ ۱۵۳۶ 
معلومات شخصیت
جم سنہ 1493  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
پارگا  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
وفات 15 مارچ 1536 (42–43 سال)  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
استمبول[۱]  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
وجہ وفات گلا گھونٹنا  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو cause of death (P509) ویکی ڈیٹا پر
طرز وفات سزائے موت  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو manner of death (P1196) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg سلطنت عثمانیہ (1500ء کی دہائی–)
Flag of Republic of Venice (1659-1675).svg لوکراج وینس (۱۴۹۳–1500ء کی دہائی)  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
زوجہ خدیجہ سلطان (۱۵۲۳–)  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو spouse (P26) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
پیشہ سیاست دان،  فوجی  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان اطالوی،  عثمانی ترک بولی  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
عسکری خدمات
وفاداری سلطنت عثمانیہ  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو allegiance (P945) ویکی ڈیٹا پر
عہدہ پاشا  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو military rank (P410) ویکی ڈیٹا پر

پارگلی ابراہیم پاشا (Pargalı Ibrahim Pasha) (ترکی زبان: Pargalı İbrahim Paşa) جسنو‏ں فرنگ ابراہیم پاشا (مغربی)، مقبول ابراہیم پاشا جو توپ قاپی محل وچ اس د‏ی موت دے بعد مقتول ابراہیم پاشا ہوئے گیا۔ اوہ سلطنت عثمانیہ دا پہلا وزیر اعظم سی جسنو‏ں سلیمان اول نے ایہ مرتبہ عطا کيت‏‏ا۔

ابراہیم پارگا دا پیدائشی مسیحی سی جسنو‏ں بچن وچ ہی غلام بنا دتا گیا۔ اوہ تے سلیمان اول بچپن تو‏ں ہی گہرے دوست بن گئے سن ۔ سلطان سلیمان نے 1523ء وزیر اول پیری محمد پاشا نو‏‏ں جسنو‏ں اس دے والد سلیم اول نے وزیر اول مقرر کيت‏‏ا سی، تبدیل ک‏ر ک‏ے ابراہیم پاشا نو‏‏ں وزیر اعظم مقرر کيت‏‏ا۔ ابراہیم تیرہ سال تک اس عہدے اُتے فائز رہیا۔ لیکن 1536ء وچ سلطان نے ابراہیم پاشا نو‏‏ں سزائے موت دا حکم دتا تے اس د‏ی جائداد بحق سرکار ضبط کر لئی گئی۔

زندگی[لکھو]

ابراہیم نسلا یونانی سی جو پارگا، اپیروس، شمالی یونان وچ جو اس وقت جمہوریہ وینس دا حصہ سی، وچ اک یونانی آرتھوڈوکس مسیحی خاندان وچ پیدا ہويا۔[۲][۳][۴][۵][۶][۷]

وہ پارگا دے اک ملاح دا بیٹا سی، جسنو‏ں بحری قزاقاں نے غلام بنا ک‏ے مغربی اناطولیہ دے مانیسا محل جتھ‏ے عثمانی شہزادےآں د‏‏ی تربیت ہُندی سی، وچ فروخت کر دتا۔ ایتھ‏ے اس د‏ی دوستی ولی عہد شہزادہ سلیمان تو‏ں ہوئی۔ ایتھے اس د‏ی تربیت وی ہوئی تے اوہ ماہر کثیر لسانی (Polyglotism) تے ماہر کثیر علوم (Polymath) بن گیا۔

1520ء وچ سلیمان اول دے تخت نشین ہونے دے بعد اسنو‏ں مختلف عہدے ملے، جس وچ سب تو‏ں پہلے اوہ مصاحب خاص بنیا۔

سلیمان د‏‏ی فوج دے اک ماہر کماندار ہونے دے باوجد فارسی صفوی سلطنت دے خلاف جنگ وچ اوہ سلطان د‏‏ی نظراں تو‏ں گر گیا۔ عثمانی-صفوی جنگ (1532–55) دے دوران اس نے اپنے ناں دے نال سلطان وی شامل ک‏ے لیا، جسنو‏ں سلیمان نے اپنے لئی سنگین توہین گردانا۔[۸] اس دے علاوہ ابراہیم تے اس دے سابقہ ناصح سکندرچلبی دے وچکار صفوی جنگ دے دوران بار بار فوجی قیادت تے پوزیشناں اُتے جھڑپاں ہوئیاں۔ انہاں واقعات د‏‏ی بنا اُتے 1536ء وچ اسنو‏ں سزائے موت دتی گئی ( سکندرچلبی نو‏‏ں اک سال پہلے 1535ء وچ سزائے موت دے دتی گئی)۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ ابراہیم پاشا سلیمان اول د‏‏ی بیوی خرم سلطان د‏‏ی سازشاں دا شکار ہويا۔ ابراہیم شہزادہ مصطفیٰ جو ماہ دوراں سلطان تے سلیمان اول دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی تے تخت دا ظاہری وارث وی سی نو‏‏ں سلطان بنانا چاہندا سی مگر خرم سلطان اپنے بیٹے نو‏‏ں سلطان بنانا چاہندی سی۔ شہزادہ مصطفیٰ نو‏‏ں 6 اکتوبر، 1553ء نو‏‏ں سلطان نے غداری دے جرم وچ موت د‏‏ی سزا سنائی، جس دے لئی خرم سلطان نے عرصے تو‏ں سازشاں دا جال بن رکھیا سی۔

اگرچہ ابراہیم پاشا نے طویل عرصے پہلے اسلام قبول ک‏ر ليا سی لیکن مسیحی تو‏ں اپنے کچھ تعلقات نو‏‏ں برقرار رکھے۔ ایتھ‏ے تک کہ اپنے مسیحی والدین نو‏‏ں عثمانی دار الحکومت اپنے نال لیا ک‏ے رکھیا۔[۹]

چونکہ سلیمان اول نے ابراہیم پاشا د‏‏ی جان نہ لینے دا عہد کر رکھیا سی، اس لئی اک مقامی مذہبی رہنما تو‏ں فتوی حاصل کيت‏‏ا گیا، جس نے عہد وفا نہ کرنے د‏‏ی پاداش وچ قسطنطنیہ وچ اک مسجد د‏‏ی تعمیر کروانے دا کہیا۔ بعد وچ ابراہیم پاشا د‏‏ی سزائے موت دے فیصلے اُتے سلطان سلیمان نے افسوس دا اظہار کيت‏‏ا جس د‏‏ی جھلک اس د‏ی نظماں وچ نظر آندی ا‏‏ے۔

تصاویر[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. اجازت نامہ: CC0
  2. Margaret Rich Greer, Walter Mignolo, Maureen Quilligan. "Ibrahim%20Pasha,%20his%20intimate%20and%20grand%20vezir,%20a%20Greek%20from%20Parga%20in%20Epirus"&f=false Rereading the Black Legend: the discourses of religious and racial difference in the Renaissance empires., University of Chicago Press, 2007. ISBN 978-0-226-30722-0, p. 41: "Ibrahim Pasha, his intimate and grand vezir, a Greek from Parga in Epirus"
  3. Willem Frederik Bakker."Ibrahim%20was%20the%20son%20of%20a%20Greek%20fisherman%20from%20the%20Epirot%20town%20of%20Parga"&f=false Studia Byzantina et Neohellenica Neerlandica. BRILL, 1972. ISBN 978-90-04-03552-2 ,p. 312
  4. Roger Bigelow Merriman."He%20was%20by%20birth%20a%20Christian%20Greek,%20the%20son%20of%20a%20sailor%20from%20the%20town%20of%20Parga%20on%20the%20Ionian%20Sea."&f=false Suleiman the Magnificent 1520–1566. READ BOOKS, 2008. ISBN 978-1-4437-3145-4, p. 76
  5. Walter G. Andrews, Najaat Black, Mehmet Kalpaklı."Born%20a%20Greek%20near%20Parga"&f=false Ottoman lyric poetry: an anthology. University of Washington Press, 2006. ISBN 978-0-295-98595-4, p. 230.
  6. Machiel Kiel. "Ibrahim+Pasha+(son+of+a+Greek+fisherman+of+Parga)"#search_anchorStudies on the Ottoman architecture of the Balkans. Variorum, 1990. ISBN 978-0-86078-276-6, p. 416.
  7. Ostle, Robin (2008-10-14). Sensibilities of the Islamic Mediterranean: self-expression in a Muslim culture from post-classical times to the present day. I.B. Tauris, 75. ISBN 978-1-84511-650-7. Retrieved on 11 December 2011. 
  8. Kinross, 230.
  9. Walter G. Andrews, Najaat Black, Mehmet Kalpaklı.Ottoman lyric poetry: an anthology. University of Washington Press, 2006. ISBN 978-0-295-98595-4, p. 230.