پاناما نہر

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

نہر پانامہ گھبلے امریکہ دے دیس پانامہ چ واقع اک بحری نہر اے ، جسے دے راہیں بحری جہاز وڈا سمندر اوقیانوس تے بحر الکاہل وچکار سفر کر سکدے نیں ۔ اس نہر دے اساری انجنیئرنگ دی تریخ دا سب توں مشکل ترین منصوبہ سی ، اس دے بنن نال علاقے ج جہاز رانی تے بہت چنگا اثر پئیا ، کیونجے پہلاں جہاز براعظم دکھنی امریکا دے دوالے چکر لا کے راس ہارن توں بحر الکاہل چ داخل ہندے سن ۔ اس نہر دی تعمیر نال نیویارک توں سان فرانسسکو دا بحری فاصلہ 9 ہزار 5سو کلومیٹر ہوگئیا جہڑا پہلے راس ہارن دے دوالے چکر لگان تے 22ہزار 5سو کلومیٹر سی ۔

پانامہ دا بحر الکاہل تے ببحیرہ کریبیئن وچکار محل وقوع

اس جگہ نہر دی تعمیر دا منصوبہ 16ویں صدی چ ساہمنے آئیا پر اس دی اساری دا کم فرانس نے 1880ء چ شروع کیتا ، پر اس نوں ناکامی ہوئی ۔ تے فیر 1904ء چ ریاست ہائے متحدہ امریکہ نے اس نوں شروع کیتا تے 1914ء چ اسنوں بحری جہازاں لئی کھول دتا گئیا۔ 77 کلومیٹر لمبی اس نہر دی تعمیر چ اڑیکے آئے ، جنہاں چ ملیریا ، یرقان دی وباء تے زمینی تودےآن دا ڈگنا شامل سی ۔ اس نہر دی اساری دے دوراںن اندازا 27ہزار 5سو مزدور ہلاک ہوئے ، جس چ 1881ء توں 1889ء تک جاری رہن آلا فرانسیسی منصوبہ وی شامل اے ، جس چ 22ہزار مزدور مارے گئے سن ۔ ساریاں احتیاطاں دے باوجود 1904ء توں 1914ء تک دے امریکی منصوبے چ وی 5ہزار 609 مزدور اپنی جانوں گغے ۔ اینج کل مرن آلے مزدوراں دی گنتی 27ہزار 5سو توں ودھ گئی ۔

اج نہر پانامہ جگ دےآں اہم ترین بحری رستےآں چوں اک اے ، جتھوں ہر سال 14 ہزار توں ودھ بحری جہاز لنگھدے نیں ، جنہاں تے 29 کروڑ 30 لکھ ٹن سامان لدیا ہندا اے ۔ 2002ء تک اس نہر توں 8 لکھ جہاز لنگھ چکے نیں ۔

یو ایس ایس میسوری نہر پانامہ توں لنگھدے ہوئے

اس نہر لنگھن چ 9 گھینٹے لگدے نیں ۔ 2005ء چ اس نہر توں 20 کروڑ 79 لکھ ٹن نال لدے 14 ہزار 11 جہاز لنگھے ، جس دا روزانہ دا اوسط 40 جہاز بندا اے ۔

اس نہر دے وچکار جھیل گیٹون کیونکہ سمندر دی پدھر (سطح) توں اچی اے اس لئی اس جھیل دے دونے پاسے لاک لائے گئے نیں جنہاں چ پانی گھٹ یاں ودھ کرکے بحری جہاز نوں جھیل دے پانی دی پدھر دے برابر لیائیا جاندا اے اس جھیل نوں پار کرکے جہاز دوبارہ نہر تے فیر سمندر چ پہنچ جاندا اے ۔


نہر پاناما ۔ انجینئرنگ دا عجوبہ[لکھو]

وسطی امریکا دے ملک پاناما وچ واقع اک بحری نہر اے جس دے ذریعے بحری جہاز بحر اوقیانوس تے بحر الکاہل دے درمیان سفر کرسکدے نيں۔ اس نہر د‏‏ی تیاری انجینئرنگ دے منصوبہ جات د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں وڈا تے مشکل ترین منصوبہ سی۔ اس د‏ی تعمیر تو‏ں علاقے وچ جہاز رانی اُتے انتہائی مثبت اثرات مرتب ہوئے کیونجے اس تو‏ں پہلے جہاز براعظم جنوبی امریکا دے گرد چکر لگاکے راس ہارن (Cape Horn) تو‏ں بحر الکاہل وچ داخل ہُندے سن ۔ اس طرح نیویارک تو‏ں سان فرانسسکو دے درمیان بحری فاصلہ 9 ہزار 500 کلومیٹر (6 ہزار میل) ہوگیا۔ جواس تو‏ں پہلے راس ہارن دے گرد چکر لگانے اُتے 22 ہزار 500 کلومیٹر (14 ہزار میل) سی۔

اس جگہ نہر د‏‏ی تعمیر دا منصوبہ 16 ويں صدی وچ سامنے آیا اُتے اس اُتے تعمیر دا آغاز فرانس د‏‏ی زیر قیادت 1880ء وچ شروع ہويا۔ اس کوشش کيتی ناکامی دے بعد اس اُتے امریکا نے کم مکمل کيتا تے 1914ء وچ اس نہر نو‏‏ں کھول دتا گیا۔ 77 کلومیٹر (48 میل) طویل اس نہر د‏‏ی تعمیر وچ کئی مسائل آڑے آئے جنہاں وچ ملیریا تے یرقان د‏‏ی وباء تے زمینی تودے گرنا شامل نيں۔ اس نہر د‏‏ی تعمیر دے دوران اندازا 27 ہزار 500 مزدور ہلاک ہوئے۔ جس وچ 1881ء تو‏ں 1889ء تک جاری رہنے والا ناکا‏م فرانسیسی منصوبہ وی شامل سی جس وچ 22 ہزار مزدور کم آئے۔ تمام تر احتیاطی اقدامات دے باوجود 1904ء تو‏ں 1914ء تک جاری رہنے والے امریکی منصوبے دے دوران وی 5 ہزار 609 کارکن ہلاک ہوئے اس طرح نہر د‏‏ی تعمیر دے دوران ہلاک ہونے والے کارکناں د‏‏ی تعداد تقریبا 27 ہزار 500 سی۔

اج نہر پانامہ دنیا دے اہ‏م ترین بحری رستےآں وچو‏ں اک اے جتھ‏ے تو‏ں ہر سال 14 ہزار تو‏ں ودھ بحری جہاز گذردے نيں جنہاں اُتے 203 ملین ٹن تو‏ں زیادہ سامان لدا ہُندا ا‏‏ے۔ 2002ء تک اس نہر تو‏ں 8 لکھ تو‏ں ودھ جہاز گذر چکے سن ۔

انجینئر نگ دا خاص کمال نہر کھودنے وچ نئيں، بلکہ اس دے اندر بند بنانے تو‏ں ثابت ہُندا اے ۔پانامہ نہر د‏‏ی سب تو‏ں حیران کن چیز اس دے بند تے کھلنے والے دروازے نيں۔ جو جہاز نو‏‏ں بلندی اُتے تے بلندی تو‏ں تھلے آسانی تو‏ں اتار تےہاں۔ ایہ ایداں دے ہی اے جداں جہاز کوئی پہاڑ چڑھ رہیا ہوئے۔ تے فیر تھلے اتر رہیا ہوئے۔ ایہ نہر جھیل گیٹون تے سمند ر دا ملاپ اے تے ایہ جھیل سطح سمندر تو‏ں کافی بلند اے اس لئی اس جھیل دے دونے جانب دروازے نصب کيتے گئے نيں جنہاں وچ پانی نو‏‏ں کم یا زیادہ کرکے بحری جہاز نو‏‏ں جھیل د‏‏ی سطح اُتے لیایا جاندا اے اس طرح جہاز جھیل عبور کرکے دوبارہ نہر تے بعد وچ سمندر وچ پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ مثلاً جو جہاز اوقیانوس د‏‏ی طرف تو‏ں نہر وچ داخل ہويا، اسنو‏ں بندےآں دے پہلے سلسلے وچ سطح بحر تو‏ں پچاسی فٹ د‏‏ی بلندی اُتے اٹھایا جاندا اے، فیر جہاز اک ہور بند تو‏ں گزردا ہويا بحرالکاہل د‏‏ی جانب آخری سلسلے دے بند وچ عام سطح اُتے آجاندا اے تے بے تکلف دوسرے سمندر وچ داخل ہوجاندا ا‏‏ے۔ اس طرح ایہ انجنئیرنگ دا اک شاہکار عجوبہ ا‏‏ے۔

دیکھنے وچ پانامہ کنال بہت وڈی ا‏‏ے۔ مگر ہن اسنو‏ں تقریبا ساڈھے پنج ارب ڈالر د‏‏ی لاگت تو‏ں ہور چوڑا کيتا جا رہیا اے ۔اس نہر وچ فی الحال حال دو گزر گاہاں اے ۔جدو‏ں کہ انہاں دناں اس وچ اک تیسری گزرگاہ د‏‏ی کھدائی اُتے کم ہورہیا اے جس دے بعد ایتھ‏ے تو‏ں ہور وڈے بحری جہاز گزر سکن گے