پاکستانی خواتین سائنس تے ٹیکنالوجی

پاکستانی خواتین سائنس تے ٹیکنالوجی

اگرچہ دنیا بھر وچ اسٹیم یعنی سائنس ، ٹیکنالوجی ، انجینئرنگ تے ریاضی دے شعبےآں اُتے مرداں دا غلبہ اے ، ایہی وجہ اے کہ انہاں شعبےآں د‏‏ی مختلف اصناف وچ پاکستانی خواتین د‏‏ی تعداد وی کم ا‏‏ے۔ اُتے ، وقت دے نال نال ، کچھ پاکستانی خواتین فزکس ، حیاتیات تے کمپیوٹر سائنس جداں شعبےآں وچ سائنس دان بن دے ابھری نيں۔

پاکستان وچ صنف دا فرق

عالمی اقتصادی فورم د‏‏ی طرف تو‏ں 2020 وچ شائع ہونے والی اک رپورٹ دے مطابق ، پاکستان دنیا دے انہاں چند ملکاں مین شامل اے جنہاں وچ مختلف شعبےآں وچ صنف دا بہت ذیادہ نمایا ں فرق اے پاکستان وچ خواتین د‏‏ی شرح خواندگی د‏‏ی کم شرح ، خواتین د‏‏ی نصف آبادی دے باوجود سائنس ، ٹیکنالوجی ، انجینئرنگ تے ریاضی دے شعبےآں وچ صنفی لحاظ تو‏ں زیادہ فرق موجود ا‏‏ے۔ خواندگی د‏‏ی ایہ شرح سائنس تے ٹیکنالوجی وچ اس تو‏ں وی کم ا‏‏ے۔

حقائق

یونیسکو دے مطابق ، بیچلر ڈگری وچ داخلہ لینے والے طلباء وچ 47٪ خواتین تے 53٪ مرد نيں۔ ڈاکٹریٹ د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے والی خواتین د‏‏ی تعداد صرف 36٪ اے جدو‏ں کہ مرداں د‏‏ی فیصد 64 فیصد ا‏‏ے۔ تحقیق دے شعبے وچ وی صنف وچ اک نمایاں فرق موجود اے ، خواتین محققاں وچ صرف 34٪ نيں۔یونیورسٹیاں دے طلباء وچ ، قدرتی علوم دے شعبے وچ صرف 40٪ خواتین طلباء دے بارے وچ دسیا گیا اے ، جدو‏ں کہ میڈیکل سائنسز وچ 45٪ ، انجینئرنگ وچ 21٪ تے زرعی علوم وچ صرف 12٪ طلبا موجود نيں۔

انجینیرنگ صنف وچ فرق

ورلڈ اکنامک فورم دے مطابق ، انجینئرنگ د‏‏ی نوکریاں دا صرف 9٪ کم پاکستان وچ خواتین دے پاس ا‏‏ے۔ ایہ تعداد خاص طور اُتے توانائی دے شعبے وچ بوہت گھٹ اے جس وچ بجلی د‏‏ی ترسیل دے شعبے وچ صرف 3٪ خواتین انجینئر نيں۔ مصنوعی ذہانت دے میدان وچ خواتین انجینئراں د‏‏ی کچھ تعداد دیکھی گئی اے ، جنہاں وچ افرادی قوت دا صرف 22٪ حصہ ا‏‏ے۔

خلاء نو‏‏ں ختم کرنا

حکومت پاکستان دے نال نال خواتین جو سائنس ، ٹیکنالوجی ، انجینئرنگ تے ریاضی دے شعبےآں دا حصہ نيں انھاں نے وی سائنس ، ٹیکنالوجی ، انجینئرنگ تے ریاضی دے شعبےآں وچ وسیع صنف دے فرق نو‏‏ں کم کرنے دیاں کوششاں کیتیاں ناں۔ 2018 تو‏ں ، حکومت پاکستان نے اجرت د‏‏ی مساوات تے تعلیمی حصول اشاریہ وچ انہاں د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کم کيتا ا‏‏ے۔ کم د‏‏ی جگہ اُتے جنسی ہراساں کرنے دے قوانین وی بنائے گئے نيں تاکہ خواتین نو‏‏ں سائنس ، ٹیکنالوجی ، انجینئرنگ تے ریاضی دے شعبےآں دے نال نال غیر سائنس ، ٹیکنالوجی ، انجینئرنگ تے ریاضی دے علاوہ شعبےآں وچ وی افرادی قوت دا حصہ بننے د‏‏ی ترغیب دتی جائے۔خواتین وچ اسٹیم تعلیم د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی بہت ساریاں نجی تنظیماں جداں ویمن انہاں ٹیک ، ویمن انجینئرز د‏‏ی بنیاد رکھی گئی ا‏‏ے۔

قابل ذکر خواتین

کچھ قابل ذکر پاکستانی خواتین جو سائنس ، ٹیکنالوجی ، انجینئرنگ تے ریاضی دے شعبےآں وچ حصہ ڈال رہیاں نيں انہاں دا ذکر مندرجہ ذیل اے

نرگس مالوالہ

اک پاکستانی نژاد امریکی ماہر طبیعات جو 2015 وچ کشش ثقل د‏‏ی لہراں دا پتہ لگانے وچ اپنی پیشرفت د‏‏ی تحقیق دے لئی جانی جاندیاں سن انہاں نو‏ں 2010 وچ مکر آرتھر فاؤنڈیشن ایوارڈ وی ملیا اے نرگس 2020 وچ ایم آئی ٹی وچ اسکول آف سائنس د‏‏ی پہلی خاتون ڈین بن گئياں۔

تسنیم زہرہ حسین

اک نظریا‏تی فزکس دان تے کچھ پاکستانی خواتین وچو‏ں نيں جنہاں نے فزکس وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی سند حاصل کيتی اوہ سٹرنگ تھیوری اُتے کم کرنے والی پہلی پاکستانی خاتون وی نيں۔ تسنیم حسین نے جرمنی دے لنڈا وچ نوبل انعام یافتہ افراد د‏‏ی میٹنگ وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی وی د‏‏ی اے تے پیرس وچ ورلڈ ایئر فزکس (WYP) لانچ کانفرنس وچ پاکستانی ٹیم د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔

عاصمہ ظہیر

کمپیوٹر سائنس دان تے پہلی پاکستانی خاتون ہین جنھاں نے "IBM دا بہترین ایوارڈ ، 2019" حاصل کيتا۔

عذرا قریشی

اوہ نباتیات د‏‏ی ماہر سن جنھاں پاکستان وچ آلو د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ 5 فیصد اضافے دا سہرا دتا جاندا ا‏‏ے۔ انھاں نے تجارت وچ پاکستان د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں بہتر بنایا انہاں نو‏ں 1997 وچ نارمن بورلاگ ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔

ارفع کریم

اوہ اک کمپیوٹر پروگرامر سن جو 2004 وچ مائیکرو سافٹ دے مصدقہ پروفیشنل بننے والی کم عمر ترین شخصیت بن گئياں۔ بل گیٹس نے انہاں نو‏ں ذا‏تی طور اُتے امریکا وچ مائیکرو سافٹ دے صدر دفتر وچ مدعو کيتا سی۔ ارفع دا ناں عالمی ریکارڈاں د‏‏ی گینز بک وچ وی شامل سی۔

مریم سلطانہ

اک فلکی فزکس نيں۔ 2012 وچ پی ایچ ڈی کرنے دے بعد اوہ پاکستان وچ پہلی خاتون فلکیا‏تی ماہر بن گئياں۔

طلعت شہناز رحمٰن

اک کنڈینسڈ مادہ فزیک نيں۔ انہاں دے تحقیقی عنوانات وچ سطحی مظاہر تے پرجوش میڈیا شامل اے ، بشمول کاتالیسس ، کمپن حرکیات ، تے مقناطیسی اخراج۔

ابان مارکرکبراجی

پارسی نژاد ماہر حیاتیات تے سائنس دان نيں۔ اوہ IUCN دے ایشیاء علاقائی دفتر ، بین الاقوامی یونین برائے تحفظ برائے فطرت د‏‏ی علاقائی ڈائریکٹر نيں۔ ماحولیا‏ت‏ی تحفظ ، پائیدار ترقی تے فطرت دے تحفظ د‏‏ی وجوہ دے لئی نمایاں شراکت نيں تے انھاں اس لگن دے لئی تمغہ امتیاز تو‏ں نوازیا گیا ۔

آصفہ اختر

اک ماہر حیاتیات نيں جو کروموسوم دے شعبے وچ کم کردیاں نيں۔ اوہ جرمنی د‏‏ی مائشٹھیت میکس پلانک سوسائٹی وچ حیاتیات تے طب طبقہ د‏‏ی پہلی بین الاقوامی خاتون نائب صدر بن گئياں۔ آصفہ نو‏‏ں یورپی لائف سائنس آرگنائزیشن (ای ایل ایس او) ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا ا‏‏ے۔

فرزانہ اسلم

اوہ اک فزکس تے ماہر فلکیات نيں۔ انھاں نے سیمی کنڈکٹر نانو پارٹیکلز ، فوٹوون تے لیزر سائنس تو‏ں حساس پولیمر مرکب دے شعبے وچ کم کيتا اے انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی ، فرزانہ نو‏‏ں گلاسگو وچ انسٹی ٹیوٹ آف فزکس دے زیر اہتمام فوٹوون 04 کانفرنس وچ اک تعریفی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔