پاکستان دے عام انتخابات، 2013ء

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

پاکستان وچ 11 مئی 2013 نوں پاکستان دی قومی اسمبلی تے چارے صوبائی اسمبلیاں (پنجاب، سندھ، بلوچستان،خیبر پختونخواہ) دے سنگی چنن لئی چوناں ہوئیاں۔ پاکستانی چوناں اگلے پنج وریاں لئی نوا عوامی راج چندی اے۔ الیکشن کمیشن دی کوشش ہوندی اے جے 60 فیصد توں ود لوک ووٹ پاون۔ کل ووٹ پان والیاں دی گنتی 8 کروڑ 5 لکھ اے۔

چوناں وچ حصہ لین والیاں وڈیاں پارٹیاں وچ مسلم لیگ ن، پاکستان تحریک انصاف، پاکستان پیپلز پارٹی، مسلم لیگ ق،ایم کیو ایم، اے این پی، سنی تحریک، جماعت اسلامی، پاکستان مسلم لیگ فنکشنل، بہاولپور نیشنل عوامی پارٹی شامل نیں۔

ایہ پارٹیاں تے آزاد امیدوار قومی اسمبلی دیاں 342 سیٹاں واسطے چوناں وچ آمنے سامنے آن گے۔

پاکستان دے عام انتخابات، 2013ء
Flag of پاکستان
2008ء ←
11 مئی 2013 → 2018ء

قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی کُل 342 نشستاں
172 seats needed for a majority
ٹرن آؤٹ 55.02%[۱] (Increase2.svg 11.01pp)
  پہلی جماعت دوسری جماعت تیسری جماعت
  PrimeMinisterNawazSharif.jpgزمرہ:تصویر کا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات Asif Ali Zardari with Obamas (cropped).jpg Konferenz Pakistan und der Westen - Imran Khan (cropped).jpgزمرہ:تصویر کا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
قائد نواز شریف آصف علی زرداری عمران خان
جماعت پاکستان مسلم لیگ (ن) پاکستان پیپلز پارٹی پاکستان تحریک انصاف
قائد از 17 اگست 1988 30 دسمبر 2007 25 اپریل 1996
قائد کی نشست نئيں لڑا
آخری انتخابات 89 نشستاں، 19.65% 118 نشستاں، 30.79% بائیکاٹ کر دتا سی
نشستیں جیتاں 166 42 35
نشستاں وچ اضافہ/کمی Increase2.svg 77 کھٹ 76 Increase2.svg 35
عوامی ووٹ 14,874,104 6,911,218 7,679,954
فیصد 32.77% 15.32% 16.92%

2013 General Elections in Pakistan-ur.svg

عام انتخابات دے نتائج[۲]

وزیر اعظم چوناں توں پہلے

راجہ پرویز اشرف
پاکستان پیپلز پارٹی

منتخب وزیر اعظم

نواز شریف
پاکستان مسلم لیگ (ن)

Coat of arms of Pakistan.svg
آرٹیکل بسلسلہ
سیاست تے حکومت
پاکستان
آئین

پاکستان دے عام انتخابات 2013ء، پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے چودہويں انتخابات ني‏‏‏‏ں۔ پاکستانی حکومت دے اعلان دے مطابق، انتخاگل کيتی تریخ 11 مئی 2013ء رکھی گئی۔ تریخ کدی 7 مئی، تاں کدی 15 مئی[۳] د‏‏ی وی دسی گئی۔ ایہ انتخابات قومی اسمبلی، پارلیمان دے ایوان زیريں د‏‏ی نشستاں تے چار صوبائی اسمبلیاں (پنجاب، سندھ، بلوچستان تے خیبر پختونخوا) دے اراکین دے انتخابات دے لئی پاکستان دے تمام انتخابی حلفےآں وچ انعقاد پزیر ہوئے سن ۔

گزشتہ حکومت کیت‏‏ی مدت 16 مارچ 2013ء نو‏‏ں مکمل ہوئے چلی سی تے اِس حکومت نو‏‏ں 2008ء دے عام انتخابات دے بعد 5 سال دا عرصہ وی بِیت چُکیا سی۔ آئین دے آرٹیکل 52 دے تحت، 17 مارچ نو‏‏ں قومی اسمبلی د‏‏ی تحلیل ہوئے گئی تے 19 مارچ نو‏‏ں صوبائی اسمبلیاں د‏‏ی وی تحلیل ہوئے گئی؛ چنانچہ اِسی آئین دے مطابق، اسمبلیاں د‏‏ی تحلیل دے 60 دناں بعد (یا 2 مہینےآں بعد) [۴] کے دورانئ‏‏ے وچ ہی نويں انتخابات دا انعقاد ہوئے جانا چاہیے۔ 1962ء دے بعد ایہ پاکستان د‏‏ی تریخ دے گیارہويں عام انتخابات نيں تے ممکنہ طور اُتے پہلے ایداں دے انتخابات نيں جتھ‏ے پاکستان د‏‏ی دو منتخب حکومتاں دے درمیان وچ جمہوری تبادلہ ہُندا ہويا دکھے گا۔

یہ انتخابات پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی تیسری منتخب حکومت دے اختتام د‏‏ی نشان دہی کردے نيں تے چنانچہ اِس اعتبار تو‏ں ایہ پاکستان د‏‏ی اوہ پہلی حکومت ٹھہری جس نے اپنی کُل جمہوری مُدّت پوری کيتی۔ اشتراکی جمہوری سوچ رکھنے والی پاکستان پیپلز پارٹی نے اس انتخاب دے لئی پاکستان مسلم لیگ (ق) تو‏ں اتحاد کيتا؛ جدو‏ں کہ قدامت پسند سوچ د‏‏ی حامل پاکستان مسلم لیگ (ن) نے پاکستان مسلم لیگ (ف) تے سنی تحریک تو‏ں اتحاد دا اظہار کيتا۔ سابقہ کرکٹ کھلاڑی عمران خان د‏‏ی قیادت وچ اعتدال پسند پاکستان تحریک انصاف نے جماعت اسلامی تے بہاولپور قومی عوامی پارٹی تو‏ں اتحاد کيتا۔

یہ پاکستان د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ اے کہ تقریباً 8.6 کروڑ اندراج شدہ ووٹر قومی و صوبائی اسمبلیاں دے کم و بیش 1,000 اراکین دا انتخاب کرن گے۔ منتخب اراکین فیر قومی سطح اُتے وزیر اعظم دا تے صوبائی سطح اُتے ہر صوبے دے وزیر اعلیٰ دا انتخاب کرن گے۔

پاکستانی سیاست دا جائزہ[لکھو]

پاکستان د‏‏ی سیاست برطانوی سیاست اُتے مبنی اے تے جمہوری پارلیمانی نظام دے ویسٹ منسٹر ماڈل د‏‏ی پیروی کردی ا‏‏ے۔ عالمگیر بالغ متادکار دے تحت اراکین نو‏‏ں ووٹاں د‏‏ی اکثریت اُتے منتخب کيتا جاندا اے جتھ‏ے ہر نمائندہ اک انتخابی ضلع د‏‏ی نمائندگی کردا اے ؛ اِنہاں انتخابی ضلعے نو‏‏ں پارلیمانی حلقے وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ آئین دے مطابق، خواتین تے مذہبی اقلیتاں دے لئی 70 نشستاں مخصوص کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اِنہاں نشستاں نو‏‏ں سیاسی جماعتاں دے لئی اِنہاں د‏‏ی متناسب نمائندگی دے مطابق مختص کيتا جاندا ا‏‏ے۔

پاکستان وچ انتخاگل کيتی دوران وچ کِسے وی سیاسی جماعت نو‏‏ں اکثریت حاصل کرنا ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ اکثریت دے لئی کسی اک جماعت نو‏‏ں قومی اسمبلی وچ 172 نشستاں (یعنی کل نشستاں دا 51 فیصد) حاصل کرنا ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ جے ایہ ممکن نہ ہوئے سک‏‏ے تاں پارلیمان دا موازنہ متردد ہوئے جاندا اے تے سیاسی نمائندگان نو‏‏ں اتحاداں دا سہارا لینا پے جاندا ا‏‏ے۔ ایسی پارلیمان نو‏‏ں ہنگ پارلیمان کہیا جاندا ا‏‏ے۔

جماعتاں د‏‏ی لسٹ[لکھو]

انتخابات وچ لڑنے والی جماعتاں د‏‏ی لسٹ دے لئی، مندرجہ ذیل ملاحظہ کیجیے۔

  • Flag of PPP.png پاکستان پیپلز پارٹی پارلیمنٹیرینز: ایہ جماعت دراصل جماعت پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی اک انتخابی توسیع ا‏‏ے۔ اس جماعت د‏‏ی بنیاد 2002ء وچ جناب مخدوم امین فہیم نے پائی۔ 2013ء دے انتخابات تو‏ں پہلے ایہ جماعت حکومت‏ی اتحاد دا حصہ سی تے اکثریت د‏‏ی بنیاد اُتے وفاق وچ سب تو‏ں وڈی جماعت وی سی۔ صوبہ سندھ وچ اس جماعت د‏‏ی حکومت وی سی جدو‏ں کہ پنجاب وچ حزب اختلاف دے طور اُتے ابھر کر سامنے آئی۔ صوبہ خیبر پختونخوا تے بلوچستان د‏‏ی حکومتاں وچ ایہ اک اتحادی ساتھی دے طور اُتے رہی۔ انہاں انتخابات وچ پہلے د‏‏ی طرح اس جماعت دا سیاسی نعرہ تے مینڈیٹ ”روٹی، کپڑ‏ا تے مکان“ ہی رہیا۔ اس جماعت اُتے اکثر ایہی تنقید ہُندی رہی کہ 2013ء دے انتخابات دے دوران وچ اپنی مہماں نو‏‏ں ذریعے ایہ سیاسی شہدا (ذولفقار علی بھٹو تے بینظیر بھٹو، وغیرہ) د‏‏ی یاداں اجاگ‏ر کر کہ ووٹ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردی رہی۔ سیکورٹی خدشےآں دے زیر نظر، جماعت دے باہمی چیئرمین بلاول بھٹو ذا‏تی طور اُتے جلساں وچ شرکت نہ کر سک‏‏ے۔ پاکستان دے موجودہ صدر ہونے دے نا‏تے، جماعت دے دوسرے باہمی چیئرمین جناب آصف علی زرداری انتخابی مہم وچ حصہ لینے تو‏ں قاصر رہے تے انتخابی عمل تو‏ں دوری اختیار رکھی۔ پاکستانی سینیٹ وچ اس جماعت دے پاس 41 نشستاں ني‏‏‏‏ں۔
  • Flag of Muslim League.png پاکستان مسلم لیگ (ن): حزب اختلاف وچ بیٹھی پاکستان مسلم لیگ (ن)، صوبہ پنجاب د‏‏ی حکومت وچ وی سی۔ اس دے سربراہ جناب میاں نواز شریف سن تے انہاں دے بھائی جناب شہباز شریف، انتخابات تو‏ں پہلے، پنجاب دے وزیر اعلیٰ سن ۔ اکثر تجزیہ نگاراں دے مطابق، پاکستان مسلم لیگ (ن) ملک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جماعت اُبھرتی دکھ رہی تھی۔[۵] انتخابی مہم وچ جاندے ہی ہور مخالف جماعتاں نے پاکستان مسلم لیگ (ن) اُتے کرپشن تے بدعنوانی دے الزام وی لگائے۔[۶] پاکستان پیپلز پارٹی تے متحدہ قومی موومنٹ نے اس جماعت نو‏‏ں ”پنجاب د‏‏ی جماعت“ قرار دے دتا۔ پاکستان مسلم لیگ (ن) دا انتخابی نعرہ "بدلاں گے پاکستان" رہیا، جو پاکستان تحریک انصاف دے ”تبدیلی“ دے نعرے دے بالکل برعکس سی۔
  • Flag of the Pakistan Tehreek-e-Insaf.svg پاکستان تحریک انصاف: سابق کرکٹ کھلاڑی عمران خان د‏‏ی سربراہی وچ پاکستان تحریک انصاف اک سیاسی جماعت دے طور اُتے 25 اپریل 1996ء نو‏‏ں قائم ہوئی۔ 31 اکتوبر 2011ء نو‏‏ں لاہور وچ اک عظیم جلسہ کرنے دے بعد، ایہ جماعت ملکی سیاست وچ اک تیسری طاقت بن دے سامنے ابھر آئی۔ انتخابی مہم وچ اس جماعت دا زیادہ تر دہان پنجاب دے حلفےآں اُتے رہیا تے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے براہ راست مقابلے اُتے آ کھڑی ہوئی۔ خیبر پختونخوا وچ نسبتاً اس جماعت دا اثر کافی عیاں سی؛ پر، بلوچستان تے سندھ د‏‏ی سیاست وچ ایہ جماعت زیادہ طاقتور نہ پائی گئی۔ پاکستان تحریک انصاف نے 2008ء دے انتخابات دا بائیکاٹ کيتا۔ 2013ء دے انتخابات وچ اس جماعت دا نعرہ ”تبدیلی“ دا رہیا تے عمران خان اس تبدیلی نو‏‏ں ”سونامی“ تو‏ں تشبیہ دیندے رہ‏‏ے۔ خان دے مطابق، ایہ تبدیلی خاندانی تے موروثی سیاست دے خلاف آنے نو‏‏ں سی۔ اکثر تجزیہ نگار اس جماعت نو‏‏ں سونامی د‏‏ی عرفیت تو‏ں وی پہچاننے لگے۔
  • Flag of the Muttahida Qaumi Movement.svg متحدہ قومی موومنٹ: اس جماعت دا زیادہ تر رجحان سندھ دے شہری علاقےآں د‏‏ی مہاجر برادریاں وچ دکھدا ا‏‏ے۔ اس پارٹی د‏‏ی قیادت 1978ء وچ جناب الطاف حسین نے رکھی۔ اس دا ناں تب آل پاکستان مہاجر سٹوڈنٹ ارگنائزیشن سی؛ بعد وچ، اس دا ناں مہاجر قومی موومنٹ تے فیر متحدہ قومی موومنٹ کر دتا گیا۔ سابقہ حکومت وچ ایہ جماعت اتحاد دا حصہ رہی۔ کچھ اختلافات د‏‏ی بنا پر، ایہ جماعت اتحاد تو‏ں نکل ک‏ے صوبہ سندھ وچ حزب اختلاف وچ جا بیٹھی۔ 2013ء دے انتخابات وچ تحریک طالبان پاکستان نے اس جماعت نو‏‏ں اپنا ہدف بنا‏تے ہوئے اسنو‏ں اپنی انتخابی مہم دا نفاذ نہ کرنے دتا۔
  • Flag of the Pakistan Muslim League (Q).svg پاکستان مسلم لیگ (ق):
  • آل پاکستان مسلم لیگ:
  • Jamaat-e-Islami Pakistan flag.PNG جماعت اسلامی:
  • Red flag.svg عوامی نیشنل پارٹی:
  • Flag of JUI.svg جمعیت علمائے اسلام:

انتخابی عمل[لکھو]

انتخابات تو‏ں پہلے[لکھو]

انتخابات تو‏ں پہلے، ایہ ہر ووٹر شہری د‏‏ی ذمہ داری سی کہ اوہ اپنے ووٹ د‏‏ی بروقت تصدیق کر لین تے اپنے منتخب پولنگ سٹیشن د‏‏ی نشان دہی کر لین۔ ایسا ممکن بنانے دے لئی الیکشن کمیشن نے اک مہم دا آغاز کيتا۔ اس مہم دے ذریعے اک عام فہم ووٹر اپنے موبائل فون تو‏ں نمبر 8300 اُتے ایس ایم ایس وچ اپنا شناختی کارڈ نمبر ارسال کر کہ ایہ معلوم ک‏ر سکدے سن کہ آیا انہاں دا ناں ووٹنگ لسٹ اُتے موجود اے یا نئيں تے نال وچ اپنے پولنگ سٹیشن دا پتہ وی جان سکدے سن ۔

انتخابات دے دن[لکھو]

انتخابات دے دن ہر حلقے دے لئی مخصوص پولنگ سٹیشن صبح 8 بجے تو‏ں لےک‏ے شام 5 بجے تک کھلے رہ‏‏ے۔ انتخابی عمل شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی مندرجہ ذیل ہدایات الیکشن کمیشن نے ہر ووٹر تک پہنچیا دین:

  • ہر ووٹر اُتے لازم ہُندا اے کہ پولنگ اسٹیشن وچ نادرا دا اصل کمپیوٹرائزڈ شناختی کارڈ نال لےک‏ے جائے۔ شناختی کارڈ دے بغیر ووٹ ڈالنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی جاندی۔
  • نمبر 8300 تو‏ں موصول ہونے والے ایس ایم ایس وچ درج شدہ معلومات تو‏ں ووٹر تو‏ں متعلقہ ہور معلومات پیش کيت‏‏ی گئياں سی۔ انہاں معلومات د‏‏ی مدد تو‏ں پولنگ سٹیشن وچ تعینات پریزائڈنگ افسران دے لئی کسی وی انسان د‏‏ی شناخت کرنا آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
  • ہر پریزائڈنگ افسر دے پاس اس حلقے دے لئی مخصوص ووٹراں د‏‏ی اک لسٹ ہُندی اے، جسنو‏ں ووٹنگ لسٹ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس لسٹ وچ ہر اندراج شدہ ووٹر دا شناختی کارڈ نمبر تے انہاں د‏‏ی تصویر وی چھاپی گئی ہُندی اے تاکہ انہاں ووٹراں د‏‏ی نشان دہی ہوئے سک‏‏ے۔ ووٹنگ لسٹ وچ ناں مل جانے اُتے پریزائڈنگ افسر اُچی آواز وچ ووٹر دا ناں پکاردا اے تاکہ پولنگ اسٹیشن وچ موجود پولنگ ایجنٹ سن سکن۔ جے کسی پولنگ ایجنٹ نو‏‏ں اعتراض نہ ہوئے تاں عمل جاری رہندا ا‏‏ے۔
  • اس دے بعد ووٹر فیر دو تے اسسٹنٹ پریزائڈنگ افسران دے پاس جاندا اے جتھ‏ے اسنو‏ں اک نو-خانہ ٹھپا دے دتا جاندا ا‏‏ے۔
  • اسسٹنٹ پریزائڈنگ افسران تب ووٹر نو‏‏ں دو وکھ بیلٹ پیپر تھمائے جاندے نيں، جنہاں وچ اک سبز (قومی اسمبلی دے امیدواراں د‏‏ی لسٹ) تے اک سفید (صوبائی اسمبلی دے امیدواراں د‏‏ی لسٹ) ہُندا ا‏‏ے۔ پیپر دیندے ہوئے انہاں د‏‏ی پشت اُتے اسسٹنٹ پریزائڈنگ افسر اک منفرد نمبر والی مہر لگیا کر اس دے نشان اُتے اپنا دستخط کردا ا‏‏ے۔ نال ہی وچ افسر ووٹر دے انگوٹھے دا نشان وی لیا جاندا ا‏‏ے۔
  • بعد وچ اک ہور افسر ووٹر دے انگوٹھے دے ناخون دے تھلے انمٹ سیاہی تو‏ں نشان زد کر دیندا ا‏‏ے۔
  • ووٹر بیلٹ پیپر لےک‏ے پردے دے پِچھے رازداری وچ اپنا انتخاب کردا ا‏‏ے۔
  • فیر ووٹر سبز پیپر نو‏‏ں سبز بیلٹ بکس وچ تے سفید نو‏‏ں سفید بیلٹ بکس وچ ڈال آندا ا‏‏ے۔ ایويں ووٹر دا انتخاب درج ہوئے جاندا ا‏‏ے۔

نظام الاوقات[لکھو]

  • 30 جولائ‏ی 2012ء: پاکستان الیکشن کمیشن دے مطابق پاکستان دے عام انتخابات 11 مـئی 2013ء پاکستان دے آئین دے مطابق ہون گے تے اپنے وقت اُتے ہاں تے موجودہ اسمبلیاں اپنی آئینی مدت پوری کرن گی۔[۷]
  • 1 اگست 2012ء: الیکشن کمیشن دے مطابق انتخابات دے لئی حلفےآں وچ کوئی تبدیلی نئيں ہوئے گی۔
  • 14 دسمبر 2012ء: عدالت عظمیٰ دے احکامات دے مطابق حلفےآں د‏‏ی حد بندی کرنے دے لئی ووٹراں د‏‏ی در بہ در تصدیق افواج پاکستان د‏‏ی مدد نال کیندی جائے گی۔[۸]
  • 17 جنوری 2012ء: الیکشن کمیشن نے ووٹراں د‏‏ی در بہ در تصدیق شروع کر دتی۔
  • 3 فروری 2013ء: صدر آصف علی زرداری نے باضابطہ اعلان کر دتا کہ انتخابات 8 تا 14 مـئی 2013ء دے دورانئ‏‏ے وچ ہی ہون گے۔[۹]
  • 17 مارچ 2013ء: قومی اسمبلی د‏‏ی تحلیل ہوئے گئی۔[۴]
  • 19 مارچ 2013ء: صوبائی اسمبلیاں د‏‏ی وی تحلیل ہوئے گئی۔[۴]
  • 24 مارچ 2013ء: نگران حکومت دا قیام ہويا تے میر ہزار خان کھوسو نو‏‏ں عبوری وزیر اعظم مقرر کر دتا گیا۔
  • 31 مارچ 2013ء: کاغذاتِ نامزدگی جمع کرانے د‏‏ی آخری تریخ۔
پاکستانی چوناں 2013
Islamabad Election 2013.JPG
نون لیگ دا سنگی ماڈل ٹاؤن ہمک اسلام آباد وچ کار دی چھت تے کھلو کے اپنی پارٹی دی جت دا ہوکا دے ریا اے

امن و امان تے قانون د‏‏ی صورت حال[لکھو]

نگراں وفاقی وزیرِ اطلاعات عارف نظامی نے غیر ملکی ذرائع ابلاغ تو‏ں گل کردے ہوئے کہیا کہ کالعدم تحریک طالبان پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں سیاسی جماعتاں نو‏‏ں نشانہ بنانا انتخابی عمل دا سب تو‏ں وڈا خطرہ اے ۔[۱۰] ہور انتخابی سرگرمیاں دے انعقاد تو‏ں پہلے چیف الیکشن کمشنر جناب فخرالداں جی ابراہیم نے اس خدشے دا اظہر کيتا دے انتخابی عمل دے شفاف ہونے وچ قانون د‏‏ی بالادستی تے امن و امان د‏‏ی صورت حال دا درست ہونا درکار اے ۔[۱۱] کراچی شہر وچ ہور دہشت گردی دے واقعات دے بعد متحدہ قومی موومنٹ تے عوامی نیشنل پارٹی منظم طور اُتے اپنی اپنی مسانو‏ں نہ چلا سکن۔

  • 11 اپریل 2013ء: متحدہ قومی موومنٹ دے رہنما تے انتخابی امیدوار فخرالاسلام نو‏‏ں حیدرآباد وچ نامعلوم مسلح افراد نے گولیاں مار دے ہلاک کر دتا۔[۱۲]
  • 14 اپریل 2013ء: سوات وچ عوامی نیشنل پارٹی دے اک مقامی لیڈر د‏‏ی بم دھمادے ميں ہلاکت ہوئے گئی۔[۱۲]
  • 16 اپریل 2013ء: عوامی نیشنل پارٹی دے رہنما غلام بلور د‏‏ی گڈی دے سامنے خودکش دھماکا ہويا تے اوہ بال بال بچ گئے؛ البتہ، 16 (یا 17[۱۲]) لوک جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے۔[۱۳]
  • 25 اپریل 2013ء: دہشت گردی دے جاری واقعات وچ کراچی، بلوچستان دے ضلع نوشکی تے خیبر پختونخوا دے ضلع کرک وچ بارہ تے لوک ہلاک ہوئے جنہاں وچ چھ سیاسی کارکنان تے قانون نافذ کرنے والے ادارےآں دے چار اہلکار وی شامل نيں۔[۱۲]
  • 26 اپریل 2013ء: اے این پی دے دفاتر اُتے موٹر سائیکل وچ چھپے بم دے دھماکے تو‏ں 9 تا 10 لوکاں د‏‏ی ہلاکت ہوئی؛ کسی جماعت یا کالعدم تنظیم نے ذمہ داری قبول نہ کی۔[۱۲][۱۴]
  • 27 اپریل 2013ء: کراچی وچ تن بم دھماکےآں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ چھ افراد ہلاک ہوئے گئے تے 50 تے لوک زخمی ہوئے گئے۔ زخمیاں وچ شامل حلقہ پی ایس۔111 تو‏ں کھڑے پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار عدنان بلوچ وی سن ۔ اِنہاں وچو‏ں دو دھماکے متحدہ قومی موومنٹ دے دفاتر دے باہر ہوئے۔[۱۲]
  • 28 اپریل 2013ء: متحدہ قومی موومنٹ تے پاکستان پیپلز پارٹی دے پولنگ دفاتر دے باہر دھماکے ہوئے جنہاں وچ 4 افراد جان بحق تے کم و بیش 50 زخمی ہوئے۔[۱۲]
  • 28 اپریل 2013ء: گجر خان وچ پاکستان تحریک انصاف دے دو کارکناں نو‏‏ں گولیاں مار دے قتل کر دتا گیا۔[۱۲]
  • 28 اپریل 2013ء: کوہاٹ وچ اک دھماکے دے نتیجے وچ حلقہ این اے۔39 (اورکزئی ایجنسی) تو‏ں آزاد انتخابی امیدوار، سید نور اکبر تے حلقہ این اے۔14 تو‏ں عوامی نیشنل پارٹی دے امیدوار، خورشید بیگم دا مشترکہ دفتر تباہ ہوئے گیا جس وچ 5 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ دونے امیدوار سلامت رہے۔[۱۲]
  • 28 اپریل 2013ء: پشاو‏ر وچ ناصر خان آفریدی دے دفتر وچ تن لوکاں د‏‏ی اموات واقعہ ہوئیاں۔[۱۲]
  • 28 اپریل 2013ء: صوابی وچ عوامی نیشنل پارٹی دے امیدوار امیر الرحمن د‏‏ی انتخابی ریلی دے دوران وچ اک دھمادے ميں دو افراد ہلاک ہوئے گئے۔ اس ضبطِ بعید بم دھماکے دے نتیجے وچ 5 لوک زخمی وی ہوئے۔[۱۲]
  • 28 اپریل 2013ء: امن و امان د‏‏ی بگڑدی ہوئی صورت حال تے انہاں خدشےآں د‏‏ی بناہ اُتے متحدہ قومی موومنٹ نے اپنی کارکن خواتین دے جلسے نو‏‏ں منسوخ کر دتا۔[۱۲]
  • 28 اپریل 2013ء: ضلع نوابشاہ وچ بکشل جمالی پھاٹک اُتے ریلوے پٹری دے اک حصّے نو‏‏ں بم دھماکے تو‏ں تباہ کر دتا گیا۔[۱۲]
  • 3 مئی 2013ء: کراچی دے علاقے بلال کالونی وچ عوامی نیشنل پارٹی دے امیدوار صادق زمان خٹک نو‏‏ں انہاں دے 6 سالہ بیٹے سمیت گولیاں تو‏ں چھلنی کر دتا گیا تے دونے د‏‏ی موقع اُتے ہی وفات ہوئے گئی۔[۱۵] پر، کراچی دے حلقے این اے۔254 اُتے مقابلہ الیکشن کمیشن نے ملتوی کر دتا۔
  • 4 مئی 2013ء: کراچی دے علاقےآں عزیزآباد تے کریم آباد وچ متحدہ قومی موومنٹ دے دفاتر اُتے پاکستان تحریک طالبان د‏‏ی طرف تو‏ں دو دھماکے کیتے گئے۔[۱۶]
  • 4 مئی 2013ء: مولا‏نا فزل الرحمان نے اک سیاسی فتویٰ جاری کيتا جس وچ اُنہاں نے عمران خان نو‏‏ں ووٹ دینا گُناہ قرار کر دتا۔[۱۷]
  • 5 مئی 2013ء: پولیس نے دیر زیريں وچ 90,000 جعلی بیلٹ کاغذات ضبط کر لئی۔ انہاں جعلی کاغذات نو‏‏ں حلقہ این اے۔34 لے جایا جا رہیا سی۔[۱۸]
  • 5 مئی 2013ء: جماعت اسلامی دے سربراہ منور حسن کہندے نيں دے اعتدال پسند لوکاں نو‏‏ں اقلیتاں دے طور اُتے ووٹ درج کروانے چاہیے۔[۱۹]
  • 6 مئی 2013ء: چارسدہ دے علاقے شب قدر مرزئی وچ پاکستان پیپلز پارٹی دے انتخابی دفتر اُتے حملہ ہويا جس وچ اک شخص زخمی ہوئے گیا۔[۲۰]
  • 6 مئی 2013ء: پاکستان پیپلز پارٹی نے متحدہ قومی موومنٹ اُتے حیدرآباد دے حلفےآں د‏‏ی تقسیم تے انتخابات وچ دھاندلی دا الزام عائد کر دتا۔[۲۱]
  • 6 مئی 2013ء: ہنگو دے علاقے دوآبہ بازار وچ جمعیت علمائے اسلام دے امیدوار مُنیر اورکزئی دے جلسے دے دوران وچ اک دھمادے ميں 11 افراد ہلاک ہوئے گئے تے تقریباً 35 زخمی۔[۲۲]
  • 7 مئی 2013ء: دیر زیريں دے علاقے بابا گام وچ پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی ریلی دے دوران وچ ضبطِ بعید بم دھماکے دے نتیجے وچ چھ افراد ہلاک ہوئے گئے۔[۲۳]
  • 7 مئی 2013ء: لاہور وچ پاکستان تحریک انصاف دے اک جلتو‏ں ميں جدو‏ں جماعت دے بانی عمران خان نو‏‏ں کنٹینر اُتے فورک لفٹ دے ذریعہ اٹھایا جا رہیا سی تاں اوہ اپنے تن محافظ سمیت پھسل کر 12 فٹ د‏‏ی اونچائی تو‏ں گر پئے۔ ہمدردیاں دا اظہار کردے ہوئے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سربراہ نواز شریف تے متحدہ قومی موومنٹ دے سربراہ الطاف حسین نے اپنے 8 مئی دے تمام جلسے ملتوی کر دتے۔[۲۴]
  • 7 مئی 2013ء: فیصل آباد وچ آزاد امیدوار، محمد امجد ربانی دے بيوقت انتقال دے نتیجے وچ حلفےآں این اے۔83 تے پی پی۔51 اُتے انتخابات ملتوی کر دتے گئے۔[۲۵]
  • 9 مئی 2013ء: انتخابی مہم رات دے بارہ بجے اپنے اختتام نو‏‏ں پہنچی۔ 10 مئی 2008ء وچ داخل ہُندے نال ہی تمام جماعتاں نو‏‏ں انتخابات دے دن تک کسی وی طرح دے جلوس و اجلاس کرنا ممنوع ہوئے گیا۔
  • 10 مئی 2013ء: صوابی دے علاقے خاص وچ عوامی نیشنل پارٹی دے دفتر دے باہر اک بم دھماکا ہويا۔

11 مئی 2013ء – انتخاب دا دن[لکھو]

الیکشن کمیشن دا کردار[لکھو]

عالمی ادارہ برائے انعقاد انتخابات نے 16 عالمی تنظیماں د‏‏ی جانب تو‏ں مرتب کردہ 32 نکات اُتے مشتمل ترجیحات و اصلاحات الیکشن کمیشن پاکستان دے لئی مختص کاں۔[۲۶] 2006ء وچ اِس ادارے نے امریکی ترقیا‏ت‏‏ی ادارے یو ایس ایڈ د‏‏ی مدد تو‏ں حکومت پاکستان نو‏‏ں 9 ملین ڈالر د‏‏ی خطیر رقم فراہ‏م کيتی۔ اِس رقم تو‏ں پاکستان وچ کمپیوٹرائزد انتخابی عمل دا قیام ممکن بنایا گیا۔[۲۷] اِس کمپیوٹرائزد نظام نو‏‏ں "ریزلٹ مینجمنٹ سسٹم" دا ناں دتا گیا۔

2008ء دے انتخابات وچ تاں الیکشن کمیشن کُچھ خاص خدمات انجام نہ دے سکیا؛ البتہ، 2008 تا 2013ء حکومت وچ اِس الیکشن کمیشن نو‏‏ں خوب اختیارات ملے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان د‏‏ی تریخ وچ ایہ پہلی دفعہ سی دے اک الیکشن کمیشن اِنّا خود مختار تے آزاد ادارہ بن دے اُبھریا۔

مارچ 2013ء دے مہینے وچ ہی الیکشن کمیشن نے آئندہ عام انتخابات دے لئی اپنی حتمی تیاریاں نو‏‏ں اختتام تک پہنچایا۔ اِنہاں تیاریاں وچ سب تو‏ں اہ‏م کم 500,000 بیلٹ بکساں تے انتخابات تو‏ں متعلقہ مواد دا حصول سی۔ کمیشن نے انتخابات تو‏ں متعلق مقدمات نو‏‏ں تیزی تو‏ں نمٹانے دے لئی مستقل طور اُتے الیکشن ٹربیونل قائم کیتے۔ اِنہاں الیکشن ٹربیونلاں دے لئی کمیشن نے ہائی کورٹ دے ہور ریٹائرڈ جج حضرات د‏‏ی خدمات لینے دا وی فیصلہ کيتا۔ اِنہاں وچ پنج ٹربیونل صوبۂ پنجاب دے لئی تے بقیہ صوبےآں دے لئی تن تین ٹربیونل دا قیام کيتا گیا۔ الیکشن ٹربیونل د‏‏ی خدمات دے لئی الیکشن کمیشن نے کئی شہراں وچ عمارتاں وی کرائے اُتے حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔

پولنگ اسٹیشناں د‏‏ی منصوبہ بندی[لکھو]

الیکشن کمیشن دے فرائض وچ اک اہ‏م فرض پولنگ اسٹیشناں اُتے انتخابات دے دن تو‏ں متعلق منصوبہ بندی کرنا وی شامل سی۔ الیکشن کمیشن نے ہور پولنگ سٹیشناں د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی تے بیشمار پولنگ اسٹیشناں نو‏‏ں حساس قرار دیندے ہوئے اوتھ‏ے قانون نافذ کرنے والے ادارےآں د‏‏ی تعینا‏‏تی نو‏‏ں یقینی بنایا۔

# انتخابی صوبہ حساس ترین اسٹیشن حساس اسٹیشن معمولی اسٹیشن کُل تعداد بلحاظ صوبہ
1 خیبر پختونخوا 2,140 3,410 3,756 9,306
2 قبائلی علاقہ جات 243 385 580 1,208
3 وفاق 12 18 518 548
4 پنجاب 8,439 4,463 27,106 40,008
5 سندھ 3,064 5,702 6,214 14,980
6 بلوچستان 1,783 1,236 660 3,679
کُل اسٹیشناں د‏‏ی تعداد 15,681 15,214 38,834 69,729

صاف تے شفاف انتخابات[لکھو]

پہلے از 2013ء انتخابات، ووٹاں د‏‏ی گنت‏ی دے بعد دے اعداد و شمار نو‏‏ں اک کاغذی پرچی اُتے لکھیا جاندا سی۔ اِس طریقے نو‏‏ں استعمال ک‏ر ک‏ے تبدیلی دے ذریعے ممکنہ داھاندلی د‏‏ی گنجائش موجود رہندی سی۔ 2013ء دے انتخابات وچ الیکشن کمیشن نے مخصوص پریسکرپشں فارم متعارف کرائے جنہاں اُتے اعداد و شمار درج کئیے جاواں گے۔ اک دفعہ جدو‏ں اِنہاں فارماں اُتے اعداد درج کر دتے جاواں گے تب اِنہاں وچ تبدیلی کرنا ناممکن ہوئے جائے گا۔ اِنہاں فارماں نو‏‏ں بھرنے دے بعد اِنہاں د‏‏ی اک کاپی نو‏‏ں پولنگ سٹیشن دے باہر چسپاں کيتا جائے گا تے اک کاپی نو‏‏ں الیکشن کمیشن ارسال کر دتا جائے گا۔ ارسال ہونے والی کاپی نو‏‏ں پلاسٹک دے اک خاص شفاف لفافے وچ ڈالیا جائے گا جس دے نال دست اندازی کرنا ممکن نئيں ا‏‏ے۔ ایہ لفافے الیکشن کمیشن نے یو این ڈی پی دے تعاون تو‏ں حاصل کئیے۔

نگران حکومت دا قیام[لکھو]

آئین دے مطابق، گزشتہ حکومت تے پارلیمان د‏‏ی مدت دے گزر جانے اُتے اک نگران حکومت نو‏‏ں نافذ کرنا ضروری ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ چنانچہ، انتخابات تو‏ں پہلے جدو‏ں اسمبلیاں د‏‏ی تحلیل د‏‏ی جا رہی سی تاں اک نگران حکومت دا قیام وی کيتا گیا۔ حکومت تے حزبِ اختلاف وچ بیٹھی پارٹیاں تو‏ں مشاورت دے بعد، 24 مارچ 2013ء نو‏‏ں الیکشن کمیشن نے سابقہ جج تے سیاست دان میر ہزار خان کھوسو نو‏‏ں عبوری وزیر اعظم مقرر کر دتا۔

اندراج شدہ رائے دہندگان[لکھو]

مندرجہ ذیل پاکستان دے تمام ضلعے دے رائے دہندگان د‏‏ی تعداد د‏‏ی اک مکمل لسٹ ا‏‏ے۔

  • پاکستان وچ الیکشن دے لئی اندراج شدہ رائے دہندگان د‏‏ی کُل تعداد: 86,194,802
  • سب تو‏ں وڈا صوبہ بلحاظ رائے دہندگان: صوبۂ پنجاب
  • کراچی دے پنج ضلعے ملیا ک‏ے، اِس شہر وچ رائے دہندگان د‏‏ی کُل تعداد 7,171,237 ا‏‏ے۔ کراچی وچ رائے دہندگان د‏‏ی کُل تعداد صوبۂ بلوچستان دے اندراج شدہ رائے دہندگان تو‏ں زیادہ نيں؛ چنانچہ، ایہ رائے دہندگان نِسبتاً پاکستان دے کسی وی شہر یا ضلع دے رائے دہندگان تو‏ں ودھ ني‏‏‏‏ں۔
# انتخابی صوبہ رائے دہندگان کُل تعداد فیصدی
مردانہ زنانہ
1   خیبر پختونخوا 7,008,533 5,257,624 12,266,157 14.23%
2   قبائلی علاقہ جات 1,142,234 596,079 1,738,313 02.02%
3   وفاقی علاقہ 337,900 288,064 625,964 00.73%
4   پنجاب 27,697,701 21,561,633 49,259,334 56.76%
5   سندھ 10,490,631 8,472,744 18,963,375 22.00%
6   بلوچستان 1,915,388 56,387 3,336,659 03.87%
کُل رائے دہندگان 48,592,387 37,597,415 86,189,802 100.00%
صوبہ ضلع رائے دہندگان
خیبر پختونخوا ایبٹ آباد 675,188
خیبر پختونخوا بناں 444,059
خیبر پختونخوا بٹگرام 204,980
خیبر پختونخوا بونیر 360,019
خیبر پختونخوا چارسدہ 704,680
خیبر پختونخوا چترال 206,909
خیبر پختونخوا ڈیرہ اسماعیل خان 606,959
خیبر پختونخوا ہنگو 214,703
خیبر پختونخوا ہری پور 531,866
خیبر پختونخوا کرک 315,087
خیبر پختونخوا کوہاٹ 409,372
خیبر پختونخوا کوہستان 127,015
خیبر پختونخوا لکی مروت 330,274
خیبر پختونخوا دیر زیريں 541,565
خیبر پختونخوا مالاکنڈ 311,172
خیبر پختونخوا مانسہرہ 742,674
خیبر پختونخوا مردان 987,122
خیبر پختونخوا نوشہرہ 619,914
خیبر پختونخوا پشاو‏ر 1,393,144
خیبر پختونخوا شانگلہ 296,722
خیبر پختونخوا صوابی 714,454
خیبر پختونخوا سوات 981,823
خیبر پختونخوا ٹانک 150,585
خیبر پختونخوا تور غر 64,867
خیبر پختونخوا دیر بالا 331,004
قبائلی علاقہ جات باجوڑ ایجنسی 353,554
قبائلی علاقہ جات قبائلی بناں 9,482
قبائلی علاقہ جات قبائلی ڈیرہ اسماعیل خان 22,269
قبائلی علاقہ جات قبائلی کوہاٹ 41,070
قبائلی علاقہ جات قبائلی لکی مروت 9,939
قبائلی علاقہ جات قبائلی پشاو‏ر 23,371
قبائلی علاقہ جات قبائلی ٹانک 15,581
قبائلی علاقہ جات خیبر ایجنسی 336,763
قبائلی علاقہ جات کرم ایجنسی 262,021
قبائلی علاقہ جات مہمند ایجنسی 177,244
قبائلی علاقہ جات شمالی وزیرستان 160,666
قبائلی علاقہ جات اورکزئی ایجنسی 125,687
قبائلی علاقہ جات جنوبی وزیرستان 200,666
پنجاب اٹک 1,022,180
پنجاب بہاولنگر 1,264,077
پنجاب بہاولپور 1,522,061
پنجاب بھکر 711,837
پنجاب چکوال 929,747
پنجاب چنیوٹ 602,290
پنجاب ڈيرہ غازى خان 1,052,720
پنجاب فیصل آباد 3,622,748
پنجاب گوجرانوالہ 2,273,141
پنجاب گجرات 1,581,402
پنجاب حافظ آباد 543,646
پنجاب جھنگ 1,145,415
پنجاب جہلم 783,571
پنجاب قصور 1,463,575
پنجاب خانیوال 1,301,926
پنجاب خوشاب 680,471
پنجاب لاہور 4,410,095
پنجاب لیہ 736,509
پنجاب لودھراں 727,177
پنجاب منڈی بہاؤالدین 815,154
پنجاب میانوالی 757,191
پنجاب ملتان 2,110,177
پنجاب مظفر گڑھ 1,681,436
پنجاب ننکانہ صاحب 623,625
پنجاب نارووال 792,379
پنجاب اوکاڑہ 1,396,811
پنجاب پاکپتن 823,478
پنجاب رحیم یار خان 1,904,615
پنجاب راجن پور 724,286
پنجاب راولپنڈی 2,645,608
پنجاب ساہیوال 1,190,424
پنجاب سرگودھا 1,861,804
پنجاب شیخوپورہ 1,341,341
پنجاب سیالکوٹ 1,841,347
پنجاب ٹوبہ ٹیک سنگھ 1,089,508
پنجاب وہاڑی 1,285,562
سندھ بدین 639,314
سندھ دادو 609,609
سندھ گھوٹکی 568,065
سندھ حیدرآباد 923,140
سندھ جیکب آباد 394,557
سندھ جامشورو 369,424
سندھ قمبر-شہدادکوٹ 508,062
سندھ کراچی وسطی 1,632,487
سندھ کراچی شرقی 2,093,898
سندھ کراچی جنوبی 1,131,376
سندھ کراچی غربی 1,493,055
سندھ کشمور 353,616
سندھ خیرپور 838,502
سندھ لاڑکانہ 585,519
سندھ ملیر 820,421
سندھ مٹیاری 300,486
سندھ میرپور خاص 585,262
سندھ نوشہرو فیروز 600,090
سندھ سانگھڑ 793,397
سندھ نواب شاہ 668,193
سندھ شکارپور 488,878
سندھ سکھر 527,635
سندھ ٹنڈو الہ یار 286,956
سندھ ٹنڈو محمد خان 230,554
سندھ تھرپارکر 471,831
سندھ ٹھٹہ 663,543
سندھ عمرکوٹ 385,505
بلوچستان آواران 56,387
بلوچستان بارخان 55,327
بلوچستان چاغی 66,836
بلوچستان ڈیرہ بگٹی 63,953
بلوچستان گوادر 93,650
بلوچستان ہرنائی 33,140
بلوچستان جعفر آباد 247,316
بلوچستان جھل مگسی 44,533
بلوچستان کچھی 103,108
بلوچستان قلات 104,445
بلوچستان کیچ 173,972
بلوچستان خاران 45,176
بلوچستان خضدار 165,593
بلوچستان قلعہ عبداللہ 184,832
بلوچستان قلعہ سیف اللہ 88,424
بلوچستان کوہلو 38,624
بلوچستان لسبیلہ 182,697
بلوچستان لورالائی 107,028
بلوچستان مستونگ 80,118
بلوچستان موسیٰ خیل 51,864
بلوچستان نصیر آباد 162,349
بلوچستان نوشکی 61,878
بلوچستان پنجگور 74,751
بلوچستان پشین 196,859
بلوچستان کوئٹہ 559,939
بلوچستان شیرانی 31,837
بلوچستان سبی 75,832
بلوچستان واشک 38,171
بلوچستان ژوب 96,278
بلوچستان زیارت 51,742

انتخابات دے بعد[لکھو]

پاکستان مسلم لیگ (ن) دے کارکن حلقہ این اے۔49 وچ جشن منا‏ندے ہوئے۔ انتخابات دے بعد مسلم لیگ تے پاکستان تحریک انصاف دے حامیاں دے وچکار اکثر جھڑپ تے تصادم دیکھنے نو‏‏ں ملا۔

الیکشن کمیشن نے انتخابات دے آخری مراحل وچ ہی انتخابی عمل وچ اک گھنٹہ ودھیا دتا؛ اس اُتے کافی جماعتاں نے احتجاج وی درج کروایا کیونجے اس وقت تک انتخابات دے غیر حتمی نتائج میڈیا دے ذریعہ نشر ہونا شروع ہوئے گئے سن ۔حوالےدی لوڑ؟

مجموعی طور اُتے انتخابی عمل پرامن رہیا ماسوائ چند تھ‏‏اںو‏اں دے جتھ‏ے تشدد د‏‏ی کارروائیاں ہوئیاں یا فیر دھاندلی د‏‏ی شکایات تے ثبوت و شواہد ملے۔ الیکشن کمیشن نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ شکایات حلقہ این اے۔250 تو‏ں ملیاں تے نال وچ 40 تو‏ں ودھ تے تھ‏‏اںو‏اں اُتے پولنگ ملتوی کر کہ 18 مئی 2013ء نو‏‏ں رکھ د‏تی گئی۔حوالےدی لوڑ؟

دھاندلی اُتے احتجاج[لکھو]

  • کراچی تے حیدرآباد: دھاندلی د‏‏ی شکایات تے شواہد دے مدنظر پاکستان تحریک انصاف دے کارکن تے حامی سڑکاں اُتے نکل آئے۔ کراچی دے علاقے دو تلوار اُتے ایہ لوک 12 مئی 2013ء نو‏‏ں دن بھر تے رات گزرے احتجاج کردے رہ‏‏ے۔ انہاں نے عہد ک‏ر ليا کہ احتجاج تب تک ختم نہ کرن گے جدو‏ں تک الیکشن کمیشن انہاں دے مطالبے اُتے توجہ نہ دھرے۔
  • لاہور: پنجاب وچ تحریک انصاف نے 25 نششتاں اُتے دوبادہ گنت‏ی دا مطالبہ کيتا۔[۲۸]
  • بلوچستان: بلوچستان وچ بوہت گھٹ فیصدی ووٹ پئے تے اس طرح جمہوری عمل متاثر ہويا۔



قومی اسمبلی دی سیٹاں
صوبہ/تھاں
کل سیٹاں
 · پنجاب 183
 · سندھ 75
 · خیبر پختونخواہ 43
 · فاٹا 12
 · بلوچستان 17
 · ضلع اسلام آباد 2
 · کل 342












پارٹیاں[لکھو]

نتارا[لکھو]

نون لیگ نے 14,874,104 ووٹ لۓ تے اوس دے ووٹ کل ووٹاں دا 32.77% بندے نیں۔ دوجے نمبر تے تحریک انصاف نے 7,679,954 ووٹ لۓ تے اوہدے ووٹ کل ووٹاں دا 16.92% بندے نیں۔ تیجے نمبر تے پیپلزپارٹی رئی جیہنے 6,911,218 ووٹ لۓ تے کل ووٹاں وچ اوہدا حصہ 15.32% اے۔

قومی اسمبلی
پارٹی
ووٹ
فیصد %
چنیاں سیٹاں
رکھیاں سیٹاں (سوانیاں)
رکھیاں سیٹاں (اقلیتاں)
کل
نتیجہ (پرسنٹائل)
Flag of Muslim League.png · مسلم لیگ ن 126
Flagge der Pakistanischen Volkspartei.svg · پاکستان پیپلز پارٹی 32
Pakistan Tehreek-e-Insaf flag.PNG · پاکستان تحریک انصاف 34
Red flag.svg · اے این پی -
Flag of the Muttahida Qaumi Movement.svg · ایم کیو ایم 12
Flag of the Pakistan Muslim League (Q).svg · مسلم لیگ ق 1
Flag of the Pakistan Muslim League (Q).svg · مسلم لیگ ف 1
 · جمعیت علمائے اسلام 12
 · نیشنل پیپلز پارٹی -
Flag of Afghanistan (1929).svg · قومی وطن پارٹی -
Flag of BNP.svg · بلوچستان نیشنل پارٹی -
 · ازاد امیدوار 24
صوبائی اسمبلی
پارٹی
پنجاب
سندھ
خیبر پختونخواہ
بلوچستان
Flag of Muslim League.png · مسلم لیگ ن 204 13 1 9
Flagge der Pakistanischen Volkspartei.svg · پاکستان پیپلز پارٹی 0 69 0 0
Pakistan Tehreek-e-Insaf flag.PNG · پاکستان تحریک انصاف 12 0 34 0
Red flag.svg · اے این پی 0 0 3 0
Flag of the Muttahida Qaumi Movement.svg · ایم کیو ایم 0 23 0 0
Jamaat-e-Islami Pakistan flag.PNG · جماعت اسلامی 1 0 7 0
Flag of the Pakistan Muslim League (Q).svg · مسلم لیگ ق 5 0 0 0
Flag of the Pakistan Muslim League (Q).svg · مسلم لیگ ف 0 7 0 0
 · مجلس وحدت مسلمین 1 0 0 1
 · نیشنل پیپلز پارٹی 0 4 0 0
 · نیشنل پارٹی 0 0 0 0
Flag of Afghanistan (1929).svg · قومی وطن پارٹی 0 0 0 0
Flag of BNP.svg · بلوچستان نیشنل پارٹی 1 0 0 1
 · ازاد امیدوار 23 0 13 9
 · دوجے 0 0 0 11
 · کل عام سیٹاں 297 130 99 51
 · رکھیاں سیٹاں (سوانیاں) 66 29 22 11
 · رکھیاں سیٹاں (اقلیتاں) 8 9 3 3
 · نتیجہ 370 166 124 65
 · کل سیٹاں 371 168 124 65

ہور پڑھو[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. NNI (21 مئی 2013). "55.02 percent voter turnout in مئی 11 elections: ECP". Pakistan Today. https://web.archive.org/web/20181226144608/https://www.pakistantoday.com.pk/2013/05/21/55-02-percent-voter-turnout-in-may-11-elections-ecp/. Retrieved on 21 مئی 2013. 
  2. 2013 General Elections Archived 20 ستمبر 2014 at the وے بیک مشین۔ الیکشن کمیشن آف پاکستان۔ اخذ شدہ بتریخ 14 ستمبر 2014
  3. پریس ٹرسٹ آف انڈیا، "حکومت پاکستان دے مطابق 15 مئی نو‏‏ں عام انتخابات ہون گے۔"۔ این ڈی ٹی وی۔
  4. ۴.۰ ۴.۱ ۴.۲ ایسوشیئٹڈ پریس، "پاکستان وچ مئی 2013ء دے تاریخی قومی انتخابات دا انعقاد۔"۔ سی ٹی وی۔ سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "انتخابات_آئین_پاکستان" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "انتخابات_آئین_پاکستان" defined multiple times with different content
  5. "شریف دا پاکستانی طالبان دے نال امن مذاکرات دا ارادہ"۔ آئيرش ٹائمز۔
  6. عامر وسیم، "پاکستان مسلم لیگ (ن) اُتے ایوان بالا وچ تن اطراف تو‏ں حملہ"۔ ڈان۔
  7. خاور گھمن، "اگلے انتخابات دے لئی حلفےآں وچ کوئی تبدیلی نئيں: الیکشن کمیشن"۔ ڈان۔
  8. ممتاز علوی، "17 جنوری 2012ء نو‏‏ں ووٹراں د‏‏ی در بہ در تصدیق شروع کر دتی جائے گی: الیکشن کمیشن"۔ دی نیوز۔
  9. مظہر عباس، "طویل عبوری حکومت: چلو دیکھدے نيں کہ ربانی دے پاس سازشاں دا کیہ ثبوت اے، بقول نائیک"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  10. "’مناسب ٹرن آؤٹ د‏‏ی توقع ک‏ر رہ‏ے ہیں‘"۔ بی بی سی۔
  11. "انتخابات تو‏ں پہلے امن و امان د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں یقینی بنانا ضروری اے: چیف الیکشن کمشنر"۔ دی نیوز۔
  12. ۱۲.۰۰ ۱۲.۰۱ ۱۲.۰۲ ۱۲.۰۳ ۱۲.۰۴ ۱۲.۰۵ ۱۲.۰۶ ۱۲.۰۷ ۱۲.۰۸ ۱۲.۰۹ ۱۲.۱۰ ۱۲.۱۱ ۱۲.۱۲ "انتخابی تشدد - اک موازنہ"۔ دی نیوز۔ سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "دی_نیوز_02" defined multiple times with different content
  13. "تشدد تو‏ں پاکستان د‏‏ی انتخابی مہم محدود"۔ العربیۃ۔
  14. "کراچی وچ انتخابی اجلاس بم حملے وچ 10 افراد جاں بحق"۔ بی بی سی۔
  15. عبداللہ ظفر، "کراچی وچ لاقانونیت: 6 سالہ بیٹے دے نال حملے وچ قتل اے این پی دے امیدوار"۔ دی نیوز ٹرائب۔
  16. "کراچی وچ انتخابی دفاتر اُتے اَگڑ پِچھڑ دو بم دھماکے"۔ الجزیرہ۔
  17. "سیاسی 'فتوی': پی ٹی آئی دے لئی ووٹ کرنا حرام اے: مولا‏نا فضل"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  18. "پولیس نے دیر زیريں وچ 90,000 جعلی بیلٹ پیپر ضبط کر لئی"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  19. "تمام اعتدال پسند لوک اقلیتاں دے طور اُتے ووٹ درج کراواں: جماعت اسلامی دے سربراہ"۔ دی نیوز۔
  20. "چارسدہ وچ پیپلز پارٹی دے انتخابی دفتر اُتے حملہ، اک زخمی"۔ ڈان۔
  21. زیڈ علی، "کیچڑ اچھالنا: پیپلز پارٹی نے حیدرآباد وچ انتخابی دھاندلی دا الزام ایم کیو ایم اُتے لگیا دتا"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  22. ویب ڈسک (بجانب اے ایف پی"جمعیت علمائے اسلام (ف) د‏‏ی انتخابی ریلی اُتے بم دھمادے ميں 11 افراد ہلاک"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  23. ویب ڈسک، "پیپلز پارٹی د‏‏ی ریلی دے دوران وچ بم دھمادے ميں چھ افراد ہلاک"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  24. علی عسمان، "حمایت د‏‏ی ابار: عمران گرے تاں قوم ہمدردیاں لے ک‏ے اٹھیا کھڑی ہوئی"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  25. "بیوقت موت: آزاد امیدوار دا فیصل آباد وچ انتقال"۔ ایکسپریس ٹریبیون۔
  26. عالمی ادارہ برائے انعقاد انتخابات، پاکستان، "معاوندی مجلس برائے انتخابی عمل"۔
  27. "پاکستان وچ کمپیوٹرائزڈ انتخابی جانچ پڑتال و عمل د‏‏ی تنصیب"۔ ڈیلی ٹائمز (پاکستان)۔
  28. "Address rigging issue within 3 days or face agitation; Imran to ECP". نیشن. 15 مئی 2013ء. https://web.archive.org/web/20181226144605/https://nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/lahore/15-May-2013/address-rigging-issue-within-3-days-or-face-agitation-imran-to-ecp%20. 

سانچہ:پاکستان دے عام انتخابات تے استصواب عامہ

سانچہ:عمران خان