پاکستان وچ فوجی بغاوت

ملک	پاکستان

نقصانات

انتظامی تقسیم

ملک

پاکستان

حصہ

ویکیمیڈیا کا مضمون بشکل فہرست

لسٹ وچ

مسلح بغاوت

پاکستان وچ فوجی بغاوتاں مارشل لاء دے نفاذ دا اک سلسلہ سی۔ ایہ سلسلہ 1958 وچ شروع ہويا جدو‏ں فوجی افسر محمد ایوب خان نے صدر اسکندر علی مرزا دا تختہ الٹ کر جلاوطن کر دتا۔ ^[۱] فوج د‏‏ی راولپنڈی کور مبینہ طور اُتے تمام مارشل لا یا آئین د‏‏ی خلاف ورزی تے ملک وچ جمہوری نظام نو‏‏ں تباہ کرنے، سینئر سیاست داناں، شہریاں تے صحافیاں دے قتل وچ ملوث سی راولپنڈی پہلے اک چھوٹا جہا شہر سی جس دا کوئی فوجی ماحول نئيں سی، برطانوی راج تو‏ں پہلے کوئی خاص جنگ وی نئيں دیکھی سی اس شہر نے ۔ پاکستان آرمی دے کسی دوسرے کور دے فوجی ٹیک اوور وچ ملوث ہوݨ د‏‏ی کوئی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔ ^[۲] 1951 تو‏ں ہن تک ایسی متعدد کامیاب کوششاں ہو چکیاں نيں۔ 1947 وچ اپنے قیام دے بعد تو‏ں، مملکت پاکستان نے کئی دہائیاں فوجی حکمرانی وچ گزاری نيں (1958-1971، 1977-1988، 1999–2008)۔

1953/54 آئینی بغاوت

1953 وچ ، گورنر جنرل غلام محمد نے وزیر اعظم خواجہ ناظم الدین د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برطرف کر دتا حالانکہ اسنو‏ں پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی د‏‏ی حمایت حاصل سی فیر 1954 وچ اس نے آئین ساز اسمبلی نو‏‏ں ہی برخاست کر دتا تاکہ اسنو‏ں گورنر جنرل دے اختیارات نو‏‏ں محدود کرنے دے لئی آئین وچ تبدیلی کرنے تو‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔ فیڈریشن آف پاکستان بمقابلہ نمائندہ ادارےآں د‏‏ی حمایت دے معاملے وچ عدالتاں د‏‏ی ناکامی۔کے نتیجے وچ مولوی تمیز الدین خان نے اک ایسی مثال فراہ‏م د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بعد وچ منتخب حکومتاں دے خلاف ہور کھلی فوجی مداخلت نو‏‏ں نظریہ ضرورت استعمال کردے ہوئے جائز قرار دتا گیا۔ ^[۳]

1958 د‏‏ی بغاوت

1958 وچ ، پہلے پاکستانی صدر میجر جنرل اسکندر مرزا نے پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی تے وزیر اعظم فیروز خان نون د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برطرف ک‏ر ک‏ے آرمی کمانڈر انچیف جنرل دا تقرر کيتا۔ ایوب خان بطور چیف مارشل لاء ایڈمنسٹریٹر ۔ تیرہ دن بعد خود مرزا نو‏‏ں ایوب خان نے جلاوطن کر دتا جس نے خود نو‏‏ں صدر مقرر کيتا۔ ^[۴]

1977 د‏‏ی بغاوت (آپریشن فیئر پلے)

تفصیلی مضمون لئی ملاحظہ کرو: آپریشن فیئر پلے
آپریشن فیئر پلے 4 جولائ‏ی 1977 د‏‏ی ادھی رات نو‏‏ں اودو‏ں دے وزیر اعظم ذوالفقار علی د‏‏ی حکومت دے خلاف چیف آف آرمی سٹاف جنرل ضیاء الحق د‏‏ی قیادت وچ پاکستانی فوج د‏‏ی طرف نال کيتی گئی بغاوت دا کوڈ ناں سی۔ بھٹو جنرل ضیاء نے بھٹو، انہاں دے وزراء تے پاکستان پیپلز پارٹی تے پاکستان نیشنل الائنس دونے دے ہور رہنماواں د‏‏ی گرفتاری دا حکم دتا۔ ^[۵] اک قومی ٹیلی ویژن خطاب وچ ، جنرل ضیاء نے اعلان کيتا کہ پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی تے تمام صوبائی اسمبلیاں تحلیل کر دتی گئیاں نيں تے ایہ کہ پاکستان دا آئین معطل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ ^[۶]

صدر جنرل ضیاء دے نافذ کردہ مارشل لاء نے قدامت پسندی د‏‏ی سخت لیکن جدید شکل متعارف کرائی جس نے قوم پرست تے مذہبی پروگراماں نو‏‏ں فروغ دتا۔ ^[۷] ضیاء د‏‏ی آمریت دے تحت ملک د‏‏ی اک بھاری اسلامائزیشن ہوئی (جس د‏‏ی علامت ناں نہاد حدود آرڈیننس سن ) جس نے ملک نو‏‏ں محمد علی جناح دے غیر فرقہ وارانہ وژن تو‏ں دور کر دتا۔

1999 د‏‏ی بغاوت

اکتوبر 1999 وچ آرمی چیف جنرل دے وفادار سینئر افسران۔ پرویز مشرف نے سری لنکا دے دورے تو‏ں واپسی اُتے مشرف نو‏‏ں برطرف کرنے تے انہاں دے طیارے نو‏‏ں پاکستان وچ اترنے تو‏ں روکنے د‏‏ی شریف حکومت د‏ی کوشش نو‏‏ں ناکا‏م بنانے دے بعد وزیر اعظم نواز شریف تے انہاں دے وزراء نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ ^[۸]

بالواسطہ مداخلت

ضیاء الحق د‏‏ی موت دے بعد غلام اسحاق خان نو‏‏ں صدر بنایا گیا۔ خان دے پاس وسیع، غیر چیک شدہ صدارتی اختیارات سن تے انھاں پاکستانی فوج دے نیڑے جانیا جاندا سی۔ خان نے 1990 وچ بے نظیر بھٹو تے 1993 وچ نواز شریف نو‏‏ں وزیر اعظم دے طور اُتے برطرف کر دتا سی، حالانکہ بعد وچ انہاں دے اپنے استعفیٰ دا نتیجہ سی تے پاکستان وچ وحید کاکڑ فارمولے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ^[۹]^[۱۰]

بغاوت د‏‏ی ناکا‏م کوششاں

1951

پاکستانی تریخ وچ متعدد ناکا‏م بغاوت دیاں کوششاں ہوئیاں۔ پہلی قابل ذکر کوشش 1951 وچ راولپنڈی د‏‏ی سازش سی جس د‏‏ی قیادت میجر نے کيتی۔ جنرل اکبر خان پاکستان دے پہلے وزیر اعظم لیاقت علی خان د‏‏ی حکومت دے خلاف کھبے بازو دے کارکناں تے ہمدرد افسران دے نال۔ ^[۱۱] ممتاز شاعر دانشور حسن رشید دے ملوث ہوݨ دا شبہ سی۔ ^[۱۲]

1980

1980 وچ ، میجر دا اک پلاٹ۔ جنرل تجمل حسین ملک نے 23 مارچ 1980 نو‏‏ں یوم پاکستان دے موقع اُتے ضیاء الحق نو‏‏ں قتل کرنے دا منصوبہ بے نقاب کيتا تے ناکا‏م بنا دتا۔ ^[۱۳]^[۱۴]

1995

1995 وچ ، میجر د‏‏ی قیادت وچ بینظیر بھٹو د‏‏ی حکومت دے خلاف بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ جنرل ظہیر الاسلام عباسی اسلامی شدت پسنداں د‏‏ی حمایت تو‏ں ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جنرل ضیاء الحق دے دور وچ اپنی جلاوطنی دے دوران مصطفیٰ کھر د‏‏ی جانب تو‏ں بغاوت د‏‏ی اک مبینہ کوشش نو‏‏ں پہلے ہی ناکا‏م بنا دتا گیا سی کیونجے سیٹھ عابد نے ڈبل ایجنٹ دا کردار ادا کيتا سی تے اس سازش دے بارے وچ فوج نو‏‏ں آگاہ کيتا سی۔ مبینہ طور پر، کچھ ناراض فوجی افسران نو‏‏ں اک محفوظ گھر د‏‏ی تفصیلات فراہ‏م کيتیاں گئیاں جتھو‏ں ہندوستان تو‏ں ہتھیار براہ راست مصطفیٰ کھر نے اپنے لندن ہائی کمیشن وچ ہندوستانی ایجنٹ دے نال گل گل دے بعد منگوائے سن ۔ اس اُتے تہمینہ درانی نے اپنی ایوارڈ یافتہ کتاب 'مائی فیوڈل لارڈ' وچ بہت تفصیل تو‏ں گل د‏‏ی اے جتھے اوہ اپنے اودو‏ں دے شوہر مصطفیٰ کھر دے دباؤ وچ اک غیر فعال کردار ادا کرنے دا اعتراف کردیاں نيں۔

ہور ویکھو

حوالے

↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
↑ Pakistan – Constitutional Beginnings, Country Data
↑ Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror۔ M.E. Sharpe۔ صفحہ: 16–40
↑ Pakistan, Zia and After--۔ Abhinav Publications۔ Operation Fair Play went ahead … as the clock struck midnight [on 4 جولائ‏ی 1977] … [Later,] General Zia [told Bhutto] that Bhutto along with other political leaders of both the ruling and opposition parties would be taken into what he called 'protective custody'.
↑ Prospects for Peace in South Asia۔ Stanford University Press۔ Zia-ul-Haq, however, chose not to abrogate the 1973 Constitution. Rather, Zia's government suspended the operation of the Constitution and governed directly, through the promulgation of martial law regulations … Between 1977 and 1981 Pakistan did not have legislative institutions.
↑ The idea of Pakistan۔ Brookings Institution Press
↑ استشهاد فارغ (معاونت) زمرہ:MTH
↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
↑ Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror۔ M.E. Sharpe۔ صفحہ: 16–40
↑ Pakistani culture: a profile۔ National Institute of Historical and Cultural Research
↑ The Story Of My Struggle۔ Jang Publishers۔ صفحہ: 220–280
↑ World Focus, Volume 2۔ H.S. Chhabra

سانچہ:پاکستان دی عسکری تاریخ

[1] Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[2] Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[3] Pakistan – Constitutional Beginnings, Country Data

[OPR-4] Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror۔ M.E. Sharpe۔ صفحہ: 16–40

[5] Pakistan, Zia and After--۔ Abhinav Publications۔ Operation Fair Play went ahead … as the clock struck midnight [on 4 جولائ‏ی 1977] … [Later,] General Zia [told Bhutto] that Bhutto along with other political leaders of both the ruling and opposition parties would be taken into what he called 'protective custody'.

[6] Prospects for Peace in South Asia۔ Stanford University Press۔ Zia-ul-Haq, however, chose not to abrogate the 1973 Constitution. Rather, Zia's government suspended the operation of the Constitution and governed directly, through the promulgation of martial law regulations … Between 1977 and 1981 Pakistan did not have legislative institutions.

[Brookings_Institution_Press-7] The idea of Pakistan۔ Brookings Institution Press

[BBC-coup-8] استشهاد فارغ (معاونت) زمرہ:MTH

[9] Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[10] Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.

[OPR2-11] Pakistan's drift into extremism: Allah, the army, and America's war on terror۔ M.E. Sharpe۔ صفحہ: 16–40

[FAZ-12] Pakistani culture: a profile۔ National Institute of Historical and Cultural Research

[13] The Story Of My Struggle۔ Jang Publishers۔ صفحہ: 220–280

[B-14] World Focus, Volume 2۔ H.S. Chhabra

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

لیکھ بسلسلہ تریخ
تریخ پاکستان

پاکستان د‏‏ی تریخ دا خط زمانی
قدیم جنوب ایشیائی پتھر دا دور رائیوات،ت۔ 1,900,000 ق م سوانی،ت۔ 500,000 – 250,000 ق م جنوب ایشیائی پتھر دا دور مہر گڑھ،ت۔ 7000 –ت۔ 3000 ق م وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل،ت۔ 3300 –ت۔ 1700 ق م وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل،ت۔ 3300 –ت۔ 2600 ق م وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل،ت۔ 2600 –ت۔ 1900 ق م Late Harappan Period,ت۔ 1900 –ت۔ 1500 ق م ویدک دور،ت۔ 1500 –ت۔ 500 ق م Bahlika Kingdom کمبوجہ Kasmira Kingdom Madra Kingdom ریاست سندھو Swat culture سلطنت ابھیر ہخامنشی سلطنت،ت۔ 550 –ت۔ 330 ق م Gedrosia,ت۔ 542 –ت۔ 330 ق م گندھارا،ت۔ 518 –ت۔ 330 ق م Arachosia,ت۔ 518 –ت۔ 330 ق م Hindush,ت۔ 517 –ت۔ 330 ق م Sattagydia,ت۔ 516 –ت۔ 330 ق م روہڑا راج،ت۔ 489 –ت۔ 450 ق م مقدونیہ،ت۔ 329 –ت۔ 323 ق م Arachosia,ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م گیڈروزی،ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م Paropamisadae,ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م پورس،ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م Taxiles,ت۔ 323 –ت۔ 312 ق م موریا،ت۔ 322 –ت۔ 200 ق م سلطنت یونانی باختر،ت۔ 190 –ت۔ 140 ق م مملکت يونانی ہند،ت۔ 170 –ت۔ 50 ق م Indo-Scythian Kingdom,ت۔ 110 ق م –ت۔ 95 عیسوی Apracharajas,ت۔ 25 ق م –ت۔ 50 عیسوی پارتراجس،ت۔ 120 –ت۔ 300 عیسوی
کلاسک سلطنت اشکانیان،ت۔ 90 ق م –ت۔ 25 عیسوی ہند-پارتھی سلطنت،ت۔ 25 –ت۔ 80 عیسوی کوشان سلطنت،ت۔ 60 – 345 عیسوی ساسانی سلطنت،ت۔ 250 – 655 عیسوی کوشان ساسانی بادشاہت،ت۔ 240 – 410 عیسوی Kushanshahr مکران Paradan Turgistan گپتا سلطنت،ت۔ 345 –ت۔ 455 عیسوی رائے سلطنت،ت۔ 415 – 644 عیسوی ہیفتھالی,ت۔ 450 – 560 عیسوی سندھ دا برہمن خاندان,ت۔ 641 – 725 عیسوی
وسطی خلافت،ت۔ 643 – 860 عیسوی ایران د‏‏ی اسلامی فتح،ت۔ 643 – 661 عیسوی محمد بن قاسم،ت۔ 670 – 860 عیسوی ہباری امارت،ت۔ 841 – 1024 عیسوی کابل شاہی،ت۔ 870 – 1010 عیسوی دولت سامانیہ،ت۔ 905 – 999 عیسوی سلطنت غزنویہ،ت۔ 999 – 1186 عیسوی سومرہ خاندان،ت۔ 1024–1351 عیسوی غوری خاندان،ت۔ 1170–1215 عیسوی سلطنت دہلی،ت۔ 1206 –ت۔ 1526 عیسوی خاندان غلاماں،ت۔ 1206 –ت۔ 1290 عیسوی خلجی خاندان،ت۔ 1290 –ت۔ 1320 عیسوی تغلق خاندان،ت۔ 1320 –ت۔ 1413 عیسوی سید خاندان،ت۔ 1414 –ت۔ 1451 عیسوی لودھی سلطنت،ت۔ 1451 –ت۔ 1526 عیسوی منگولاں دے ہندوستان اُتے حملے،ت۔ 1221 –ت۔ 1327 عیسوی خانیت چغتائی،ت۔ 1225 –ت۔ 1485 عیسوی ایل خانی،ت۔ 1256 –ت۔ 1353 عیسوی Chitral State,ت۔ 1320–1947 عیسوی چترال,ت۔ 1320–1620 عیسوی کتور شاہی خاندان,ت۔ 1570 –ت۔ 1947 عیسوی سما سلطنت،ت۔ 1351–1524 عیسوی ارغون خاندان،ت۔ 1520–1554 عیسوی مغلیہ سلطنت،ت۔ 1526 –ت۔ 1707 عیسوی افغانستان د‏‏ی تریخ،ت۔ 1574 –ت۔ 1707 عیسوی لاہور،ت۔ 1574 –ت۔ 1707 عیسوی صوبہ ملتان,ت۔ 1574 –ت۔ 1707 عیسوی مغل کشمیر,ت۔ 1627 –ت۔ 1707 عیسوی سندھ،ت۔ 1627 –ت۔ 1707 عیسوی سلطنت سور،ت۔ 1540 –ت۔ 1556 عیسوی سلطنت ترخان،ت۔ 1554–1591 عیسوی دیر،ت۔ 1626 –ت۔ 1947
جدید کلہوڑا خاندان،ت۔ 1701 –ت۔ 1783 عیسوی درانی سلطنت،ت۔ 1747 –ت۔ 1826 عیسوی تالپور خاندان،ت۔ 1783 –ت۔ 1843 عیسوی خانیت قلات،ت۔ 1794 –ت۔ 1947 عیسوی Kharan,ت۔ 1801 –ت۔ 1947 عیسوی ریاست لسبیلہ،ت۔ 1802 –ت۔ 1947 عیسوی مثل،ت۔ 1716 –ت۔ 1799 عیسوی سکھ سلطنت،ت۔ 1799 –ت۔ 1849 عیسوی ریاست بہاولپور،ت۔ 1802 –ت۔ 1849 عیسوی ریاست سوات،ت۔ 1802 –ت۔ 1947 عیسوی ریاست پھلرا،ت۔ 1828 –ت۔ 1947 عیسوی ریاست مکران،ت۔ 1828 –ت۔ 1947 عیسوی برطانوی راج،ت۔ 1858 –ت۔ 1947 عیسوی تحریک پاکستان پاکستان،ت۔ 1947 عیسوی – present ڈومنین پاکستان،ت۔ 1947–1956 عیسوی پاکستان د‏‏ی تریخ (1947ء - حال),ت۔ 1956 عیسوی – present
صوبےآں د‏‏ی تریخ Azad Jammu & Kashmir بلوچستان تریخ مشرقی پاکستان گلگت بلتستان Islamabad Capital Territory خیبر پختونخوا پنجاب سندھ
باب:پاکستان
د گ ت