پلسکا دی لڑائی

پلیسکا دی لڑائی
بازنطینی-بلغاریہ جنگاں دا حصہ
پلیسکا دی لڑائی، جہڑی 14ویں صدی چ دکھائی گئی اے مناسیس کرونکل۔
تریخ 26 جولائی 811 تھاں/ٹکانہ پلسکا تے درہ وربیتسا 43.387°N 27.132°E / 43.387; 27.132 نتیجہ بلغاریہ دی جت
لڑاکے
بلغاری سلطنت	بازنطینی سلطنت
آگو
کروم	نائکیفورس اول ⚔ سٹوراسیئس (زخمی)
طاقت
15,000–18,000	22,000 60,000–70,000 (کاغذی طاقت) 25,000–30,000 (اصل طاقت)
موتاں تے نقصان
نامعلوم	بوہتی فوج

پلیسکا دی لڑائی یا درہ وربیتسا دی لڑائی شہنشاہ نیسفورس اول دے ماتحت بازنطینی سلطنت دیاں فوجاں تے جولائی 811ء چ خان کروم دے ماتحت پہلی بلغاری سلطنت دے وچکار لڑائیاں دا اک سلسلہ سی۔ بازنطینیاں نے بلغاریہ دے دارالحکومت پلیسکا نو‏‏ں لُٹیا تے جلا دتا جس تو‏ں بلغاریاں نو‏‏ں بلقان دے پہاڑاں وچ راہاں نو‏‏ں روکنے دا وقت ملیا جو بلغاریہ تو‏ں باہر نکلنے دے لئی کم کردے سن ۔ آخری لڑائی 26 جولائی 811 نو‏‏ں بلقان دے مشرقی حصے وچ کچھ درےآں وچ ہوئی ، زیادہ تر غالباً وربیتسا درہ ۔ اوتھے، بلغاریاں نے بازنطینی فوج نو مؤثر طریقے نال پھڑن تے غیر متحرک کرن دے لیی گھات لگان تے حیرت انگیز رات دے حملیاں دی حربے استعمال کیتے، اس طرح شہنشاہ سمیت تقریباً پوری فوج نو ختم کر دتا۔ لڑائی دے بعد، کرم نے نائسفورس دی کھوپڑی نو چاندی چ لپیٹ دتا، تے اینوں پین لئی اک پیالے دے طور تے استعمال کیتا۔ ایہ کھوپڑی دے کپ دی رواج دی سب توں زیادہ دستاویزی مثالاں چوں اک اے۔

پلسکا دی لڑائی بازنطینی تریخ دی بدترین شکستاں چوں اک سی ۔ اس نے بازنطینی حکمراناں نو‏‏ں اس دے بعد 150 سال تو‏ں زیادہ عرصے تک بلقان دے شمال د‏‏ی طرف اپنی فوج بھیجنے تو‏ں روکیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جزیرہ نما بلقان دے مغرب تے جنوب وچ بلغاریاں دے اثر و رسوخ تے پھیلاؤ وچ اضافہ ہويا ، جس دے نتیجے وچ پہلی بلغاریہ سلطنت دا علاقائی وسعت ہويا۔

ابتدائی مہمات

نائسفورس I .

جدوں 802ء چ نیسیفورس شہنشاہ بنیا ، اس نے بلغار دے زیر قبضہ علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ سلطنت وچ شامل کرنے دا منصوبہ بنایا۔ 807ء چ اس نے اک مہم شروع کیتی پر صرف ایڈریانوپل پہنچیا تے اپنے راجگڑھ چ اک سازش دی وجہ توں کجھ حاصل نئیں کیتا ۔ اُتے ، اس حملے د‏‏ی کوشش نے بلغار خان ، کروم نو‏‏ں بازنطینی سلطنت دے خلاف فوجی کارروائیاں شروع کرنے د‏‏ی وجہ دتی۔ اس دا مکھ مقصد دکھن اتے دکھن-لہندے ولّ ودھاؤنا سی۔ اگلے سال اک بلغار فوج نے سٹروما وادی چ گھس کے بازنطینیاں نوں شکست دتی ۔ بلغار فوجیاں نے 1,100 لیٹر (تقریباً 332 توں 348 کلوگرام) سونا پھڑیا تے دشمن دے کئی فوجیاں نوں قتل کر دتا جس چ تمام اسٹریٹیگوئی تے زیادہ تر کمانڈر شامل سن ۔ 809 وچ، کروم نے ذاتی طور تے سرڈیکا دے قلعے دا محاصرہ کیتا تے شہر تے قبضہ کر لیا ، جس وچ 6,000 دی پوری گیریژن ماری گئی۔

حملے دی تیاری

811ء چ نیسفورس نے بلغاریہ نوں اک واری تے ہمیشہ لئی فتح کرن دی کوشش چ اک وڈی فوج دا اہتمام کیتا ۔ فوج چ اناطولیہ تے یورپی تھیماٹا ، تے شاہی باڈی گارڈ ( ٹیگماٹا ) دیاں افواج شامل سن۔ اس دے علاوہ ، فوج وچ متعدد بے قاعدہ فوجیاں نے وی شمولیت اختیار کيتی جو تیز فتح تے لٹ مار دے موقع د‏‏ی توقع کردے سن ۔ فتح آسان ہونی چاہیدی سی، تے کئی اعلیٰ عہدیدار تے اشرافیہ نیسفورس دے نال گئے، جنہاں چ اوہدا پتر سٹوراسیئس تے اوہدا سالا مائیکل اول رنگابے شامل سن۔ ساری فوج وچّ لگپگ 22،000 فوجی سن ۔

پلسکا دا محاصرا

فوج پہلی وار مئی چ اکٹھی ہوئی تے 10 جولائی تک بلغاریہ دی سرحد دے نیڑے مارسلا (موجودہ کارنوبات ) دے قلعے چ اک کیمپ قائم کر چکیا سی۔ نیسفورس نے بلغاریاں نوں الجھن دا ارادہ کیتا ، تے اگلے دس دناں چ کئی جعلی حملے کیتے ۔ کروم نے صورتحال دا اندازہ لگایا ، اندازہ لگایا کہ اوہ اتنے سائز د‏‏ی فوج نو‏‏ں پسپا نئيں کرسکدا اے تے امن د‏‏ی پیشکش کيتی ، جسنو‏ں نائسفورس نے تکبر تو‏ں مسترد کردتا۔ تھیوفینس نے لکھیا کہ شہنشاہ "اپنے بھیڑے خیالات تے اپنے مشیراں د‏‏ی تجاویز تو‏ں دور ہويا جو اس د‏ی طرح سوچ رہے سن ۔" اس دے کچھ فوجی سرداراں نے بلغاریہ اُتے حملے نو‏‏ں بے احتیاط سمجھیا ، لیکن نیسیفورس نو‏‏ں اپنی حتمی کامیابی دا یقین سی۔

نیسیفورس نے اگے ودھیا، بلغاریہ دی سرزمیناں تے حملہ کیتا، تے بلقان دے درے توں ہو کے پلسکا دے راجگڑھ ول مارچ کیتا۔ 20 جولائ‏ی نو‏‏ں نیسفورس نے فوج نو‏‏ں تن کالماں وچ تقسیم کيتا ، ہر کالم مختلف راستے تو‏ں پلیسکا د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ اوہناں نوں تھوڑی جہی مزاحمت ملی۔ تن دن دے بعد بازنطینی پلسکا پہنچ گئے ، جس دا دفاع 12،000 اشرافیہ بلغاری فوجیاں نے کیتا ۔ بازنطینیاں نے بلغاری مدافعین تے 15،000 د‏‏ی اضافی بلغاری فوج نو‏‏ں شکست دتی جو جلدی تو‏ں جمع کيتی گئی سی۔ 23 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بازنطینیاں نے شہر تے آس پاس دے دیہی علاقےآں نو‏‏ں برطرف کردے ہوئے بے دفاع دارالحکومت وچ تیزی تو‏ں داخل ہوئے۔ کرم نے اک واری فیر امن لئی گل بات کرن دی کوشش کیتی۔ تریخ دان تھیوفینس دے مطابق، کروم دے اعلان وچ کہیا گیا سی، "ایتھے تسی او، تسی جِت گئے او۔ اس لیی جو چاہو اوہ لے لو تے امن دے نال جاؤ۔" نائسفورس ، اپنی کامیابی تو‏ں زیادہ پراعتماد ، اسنو‏ں نظر انداز کردتا ایہ سمجھدے ہوئے کہ تمام بلغاریہ نو‏‏ں فتح کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔

مائیکل دی شامی ، بارہويں صدی وچ شامی یعقوبیاں دے سردار ، نے اپنے کرونکل وچ نیسفورس دے فوجیاں د ی بربریت تے مظالم نو ں بیان کيتا: "نائیسفورس ، رومیاں دے شہنشاہ ، بلغاریاں د ی سرزمین وچ چلے گئے: اوہ فاتح ہوئے تے انہاں وچو ں اک وڈی تعداد نو ں قتل کردتا ، اس نے اس تک پہنچیا ، انہاں دا دارالحکومت اس اُتے تباہ ہو گیا۔ درندگی اس حد تک پہنچ گئی کہ اس نے اپنے چھوٹے بچیاں نو باہر لیایا، زمین نال بنھ دتا، تے چکی دے پتھراں نال کچل دتا۔ شہنشاہ نے کروم دے خزانے اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، اسنو‏ں جندرا لا دتا تے اپنے فوجیاں نو‏‏ں اس تک پہنچنے نئيں دتا۔

جنگ

جدو‏ں نیسفورس تے اس د‏ی فوج بلغاریہ دے دارالحکومت نو‏‏ں لٹنے وچ مصروف سن ، کروم نے اپنے لوکاں (بشمول خواتین تے آوار کرائے دے فوجی ) نو‏‏ں پہاڑی درےآں وچ جال تے گھات لگانے دے لئی متحرک کيتا۔ ہنگری لوکاں نے وی بازنطینیاں دے خلاف کوششاں چ بلغاریاں دی حمایت کیتی ۔ ابتدائی طور اُتے نیسفورس نے قسطنطنیہ واپس آنے تو‏ں پہلے موئسیا تو‏ں گزرنے تے سرڈیکا پہنچنے دا ارادہ کیتا لیکن جنگ د‏‏ی انہاں تیاریاں د‏‏ی خبراں نے اس دا فیصلہ تبدیل کر دتا تے اس نے اپنے دارالحکومت دے لئی سب تو‏ں مختصر راستہ منتخب کيتا۔ زیادہ پراعتماد شہنشاہ نے اگے سکاؤٹ کرن توں غفلت کیتی تے 25 جولائی نوں بازنطینی فوج وربیتسا درے چ داخل ہو گئی۔ بازنطینی گھوڑسوار فوج نے ، اُتے ، نیسیفورس نو‏‏ں دسیا کہ سڑک نو‏‏ں لکڑی د‏‏ی دیواراں تو‏ں بند کردتا گیا سی تے کروم د‏‏ی افواج آس پاس د‏‏ی بلندیاں تو‏ں دیکھ رہی سی۔ شہنشاہ اس صورتحال تو‏ں گھبرا گیا تے بار بار اپنے ساتھیاں نو‏‏ں کہیا ، "بھاویں ساڈے پاس پر وی سن تے اسيں خطرے تو‏ں نئيں بچ سکدے سن ۔" اس تو‏ں پہلے کہ اوہ پِچھے ہٹ سکدے ، بلغاراں نے وادی دے داخلی دروازے نو‏‏ں روک دتا۔

بلغاری خان کروم خوفناک اپنے شرافتاں دے نال اک نوکر دے طور تے دعوتاں کردا اے (سجے) اس نوں نائیکفورس اول دی کھوپڑی لے کے آندا اے، جہنوں شراب نال بھریا ہویا پینے دے پیالے چ بنایا گیا اے۔

نائسفورس، پالسیڈز تے حملہ کرن تے غور کرن لئی تیار نئیں سی، اپنے جرنیلاں دے شکوک و شبہات دے باوجود، محض کیمپ قائم کر لیا۔ بلندیاں توں، بلغاریہ دے تیراندازاں نے تھلے دی وادی چ بازنطینیاں تے تیراں دی بارش شروع کر دتی ۔ تن دن دے بعد بازنطینی فوجاں دا حوصلہ ٹٹ گیا ۔ اس شام ، بلغاریاں نے اپنے فوجیاں نو‏‏ں اکٹھا کیتا تے اپنے پھنسے ہوئے دشمن دے گرد کمر سخت کردتی۔ فجر دے وقت ، بلغاریہ پہاڑیاں تو‏ں نس گئے ، گھبراے ہوئے تے الجھے ہوئے بازنطینی فوجیاں نو‏‏ں مار دتا۔ بازنطینی شاہی باڈی گارڈ تے سب توں پہلے حملہ کیتا گیا ۔ بازنطینیاں نے تھوڑے چر لئی بے نتیجہ مزاحمت کیتی تے ہلاک ہو گئے ۔ اپنے ساتھیاں دی قسمت ویکھ کے، دوجے یونٹ ٹٹ گئے تے بھج گئے۔

وربیتسا درے تے لڑائی (811)

جداں بازنطینی جنوب د‏‏ی طرف بھج رہے سن ، اوہ اک کیچڑ تو‏ں بھری ہوئی دریا اُتے پہنچے جسنو‏ں عبور کرنا مشکل سی ۔ دریا نو جلدی تو‏ں پار کرنے تو‏ں قاصر ، سوار فوجاں سمیت بازنطینیاں وچو‏ں بوہت سارے پانی وچ گر گئے تے کیچڑ وچ پھنس گئے۔ جداں ہی گھبراہٹ تے بھجنے والے فوجیاں د‏‏ی اضافی لہراں دریا وچ پہنچیاں ، انہاں نے اپنے بوہت سارے ہم وطناں نو‏‏ں لتاڑ دتا تے قتل کردتا۔ دریا اینے مردیاں نال بھر گیا کہ پچھا کرن آلے بلغاری آسانی نال مردیاں دے اتےوں لنگ گئے تے بازنطینیاں دا شکار تے حملہ جاری رکھے ۔

اوہ بازنطینی جنہاں نے دریا پار کیتا، بعد چ بلغاریاں ولوں جنوب ول جان آلے راہواں نو روکن لئی تعمیر کیتیاں گئیاں اچیاں کھائیاں آلی لکڑی دی دیواراں دا سامنا کرنا پیا۔ بازنطینیاں نے دیوار اُتے چڑھنے د‏‏ی کوشش کيتی تے بوہت سارے جزوی طور اُتے کامیاب رہے صرف اس عمل وچ زخمیاں تے موت دا سامنا کرنا پيا۔ بازنطینیاں نے دیواراں نو‏‏ں ساڑنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ایہ حربہ وی غیر موثر ثابت ہويا تے اس دے نتیجے وچ ہور ہلاکتاں وی ہوئیاں۔ تقریباً سارے فرار ہون آلے بازنطینی ہلاک ہو گئے، کجھ تلوار نال مارے گئے؛ دوجے دریا چ ڈُب گئے; تے کئی دیواراں تے جان لیوا زخمی ہو گئے۔

بعد دا نتیجہ

مبینہ طور تے، کجھ بازنطینی شکست توں بچ گئے۔ مارے جان آلے شرافتاں چ پیٹریشیئن تھیوڈوسیوس سالیباراس تے سیسینیوس ٹریفیلیوس شامل سن; اناتولکس رومانو دے حکمت عملی تے تھریس دے حکمت عملی ؛ اس دے نال نال ایکسکوبیٹرز تے وگلا ٹگماٹا دے کمانڈراں نے وی۔ تاہم، مارے جان آلا سب توں قابل ذکر شخص شہنشاہ نیسفورس سی، جہڑا مورخین دے مطابق جنگ دے دن اک گوبر دے ڈھیر تے مر گیا۔ نیسیفورس دے پتر، سٹوراسیئس نوں شاہی محافظ نے اپنی گردن تے مفلوج ہون آلے زخم دے بعد محفوظ تھاں تے لے جایا۔ چھ مہینے بعد، اوہدے زخماں نے اوہنوں مار دتا۔ روایات دے مطابق ، کروم نے شہنشاہ دے سر نو‏‏ں نوک اُتے لگایا ، کھوپڑی اُتے چاندی د‏‏ی استر لگائی ، تے اسنو‏ں پینے دے پیالے دے طور اُتے استعمال کيتا۔

 

عام حوالے

• Bury, J.-B. (1912). A History of the Eastern Roman Empire from the fall of Irene to the accession of Basil I (802–867). Macmillan & Co., Ltd., London. ISBN 1176683276. 
•  
• Hupchick, Dennis (2017). The Bulgarian-Byzantine Wars For Early Medieval Balkan Hegemony: Silver-Lined Skulls and Blinded Armies. Palgrave Macmillan. ISBN 978-3-319-56205-6. 
• Jireček, K. J. (1876). Geschichte der Bulgaren. Nachdr. d. Ausg. Prag 1876, Hildesheim, New York : Olms 1977. ISBN 3-487-06408-1. 
• Runciman, Steven (1930). A History of the First Bulgarian Empire. G. Bell & Sons, London. 
• Sophoulis, Panos (2012). Byzantium and Bulgaria, 775–831. Brill. ISBN 978-90-04-20695-3. 
• Zlatarski, Vasil N. (1918). Medieval History of the Bulgarian State, Vol I: History of the First Bulgarian Empire, Part I: Age of Hun-Bulgar Domination (679–852). Science and Arts Publishers, 2nd Edition (Petar Petrov, Ed.), Zahari Stoyanov Publishers, 4th ed., 2006. ISBN 954-739-928-4. 

ہور پڑھو

• Stoyanov, Aleksandr (July 2019). "The Size of Bulgaria's Medieval Field Armies: A Case Study of Military Mobilization Capacity in the Middle Ages". Journal of Military History 83 (3): 719–746. https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=31h&AN=137192875&site=eds-live&scope=site.