پولینڈ اُتے سوویت حملہ

پولینڈ اُتے سوویت حملہ
حصہ  دوجی وڈی لڑائی
آغاز ۱۷ ستمبر ۱۹۳۹  اختتام ۶ اکتوبر ۱۹۳۹  اسباب مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ   مقام پولینڈ   52°00′N 23°48′E
نقصانات
دا حصہ	دوجی وڈی لڑائی
دے مگروں	پولینڈ دی لڑائی
آغاز	۱۷ ستمبر ۱۹۳۹
خاتمہ	۶ اکتوبر ۱۹۳۹
نقشہ	52°N 23.8°E / 52; 23.8
نقشہ
انتظامی تقسیم
وقوع تھاں	پولینڈ
متناسقات	52°00′N 23°48′E
[مکمل اسکرین پر]

پولینڈ تے سوویت حملہ جنگ دے باقاعدہ اعلان دے بغیر سوویت یونین دے ذریعہ اک فوجی تنازعہ سی ۔ 17 ستمبر 1939 نوں سوویت یونین نے پولینڈ تے چڑھدے ولوں ہلہ بول دتا، نازی جرمنی دے پولینڈ تے لیندے ولوں حملہ کرن دے 16 دن مگروں۔ بعد دے فوجی کارروائیاں اگلے 20 دن تک جاری رہیاں تے 6 اکتوبر 1939 نو‏‏ں نازی جرمنی تے سوویت یونین دے ذریعہ دوسرے پولش جمہوریہ دے پورے علاقے د‏‏ی دو طرفہ تقسیم تے الحاق دے نال ختم ہوئیاں۔ اس تقسیم نو بعض اوقات پولینڈ د‏‏ی چوتھی تقسیم وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پولینڈ اُتے سوویت (اس دے علاوہ جرمن) حملے دا بالواسطہ اشارہ 23 اگست 1939 نو‏‏ں دستخط شدہ مولوٹوف – ربنبروپ معاہدے دے "خفیہ پروٹوکول" وچ دتا گیا سی ، جس نے پولینڈ نو‏‏ں دونے طاقتاں دے " اثر و رسوخ دے دائرےآں " وچ تقسیم کيتا سی۔ پولینڈ تے حملے وچ جرمن تے سوویت تعاون نو شریک جنگ دے طور تے بیان کیتا گیا اے۔

ریڈ آرمی ، جس دی تعداد پولش محافظاں توں بہت زیادہ سی، نے اپنے اہداف نو حاصل کیتا، صرف محدود مزاحمت دا سامنا کیتا۔ تقریباً 320,000 پولینڈ دے لوکاں نو جنگی قیدی بنایا گیا۔ نویں حاصل کیتے گئے علاقیاں چ وڈے پیمانے تے ظلم و ستم دی مہم فوری طور تے شروع ہو گئی۔ نومبر 1939ء چ سوویت حکومت نے پورے پولینڈ دے علاقے نوں اپنے کنٹرول چ الحاق کر لیا ۔ تقریباً 13.5 ملین پولش شہریاں نو جو فوجی قبضے دے تحت آندے سن ، این کے وی ڈی خفیہ پولیس دے ذریعہ دہشت گردی دے ماحول وچ منعقدہ شو انتخابات دے بعد سوویت رعایا بنا دتا گیا سی، جس دے نتائج طاقت دے استعمال نو جائز قرار دینڑ دے لیی استعمال کیتے گئے سن۔ سیاسی قتلاں تے جبر دی دوجی شکلاں دی اک سوویت مہم ، جس چ پولش اتھارٹی دے لوکاں نوں نشانہ بنایا گیا سی، جویں کہ فوجی افسراں، پولیس تے پادریاں، گرفتاریاں تے سمری پھانسیاں دی لہر دے نال شروع ہویا۔ [ نوٹ 5 ] سوویت این کے وی ڈی نے 1939 تے 1941 دے درمیان ملک بدری دی چار وڈی لہراں وچ مشرقی پولینڈ توں سائبیریا تے سوویت یونین دے دوجے دور دراز حصیاں وچ سینکڑاں ہزاراں لوکاں نو بھیجیا [[ نوٹ 6 ] سوویت افواج نے 1914 دے موسم گرما تک مشرقی پولینڈ تے قبضہ کیتا جدوں 1914 دے ابتدائی معاہدے دے نال جرمنی نے اس دا معاہدہ ختم نئیں کیتا۔ سوویت یونین تے کوڈ ناں آپریشن باربروسا دے تحت سوویت یونین تے حملہ کیتا ۔ ایہ علاقہ جرمن قبضے دے تحت سی جدوں تک کہ ریڈ آرمی نے 1944 دے موسم گرما وچ اس نو دوبارہ فتح نئیں کیتا ۔ یالٹا کانفرنس وچ اک معاہدے نے سوویت یونین نو کرزون لائن دے نیڑے دے علاقیاں نو الحاق کرن دی اجازت دتی (جہڑا تقریباً دوجے پولش جمہوریہ دے انہاں دے تمام مولوٹوف-ربنٹروپ معاہدے دے حصے دے نال میل کھاندا سی)، عوامی جمہوریہ دے عظیم مشرقی پولش حصے دے نال معاوضہ دتا پرشیا تے اوڈر نیس لائن دے مشرق چ علاقے۔ سوویت یونین نے الحاق شدہ علاقےآں نو‏‏ں یوکرینیائی ، بیلوروسیائی تے لتھوانیائی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ وچ شامل کيتا۔

یورپ چ دوجی جنگ عظیم دے خاتمے دے بعد، سوویت یونین نے 16 اگست 1945 نوں نویں، بین الاقوامی سطح تے تسلیم شدہ پولش عارضی حکومت قومی اتحاد دے نال اگست 1945 دے پولش سوویت سرحد دے معاہدے تے دستخط کیتے۔ اس معاہدے نے جمود نوں دو ملکاں دے وچکار نویں سرکاری سرحد دے طور تے تسلیم کیتا، سوائے بیاستوک دے آسے پاسے دے علاقے دے اک معمولی حصے دے نال۔ پرزیمیسل دے آسے پاسے دریائے سان دے چڑھدے چ گیلیشیا ، جہڑے بعد چ پولینڈ نوں واپس کر دتے گئے۔

پریلوڈ

1939 دے اوائل وچ، حملے توں کئی مہینے پہلے، سوویت یونین نے ایڈولف ہٹلر دے تحت نازی جرمنی دے کریش فوجی کاری دے خلاف برطانیہ تے فرانس دے نال اسٹریٹجک اتحاد دے مذاکرات شروع کیتے۔

جوزف اسٹالن نے ایڈولف ہٹلر دے نال مولوٹوف - ربنبروپ معاہدے دا پیچھا کیتا ، جس اُتے 23 اگست 1939 نو‏‏ں دستخط کیتے گئے۔ اس عدم جارحیت دے معاہدے وچ اک خفیہ پروٹوکول شامل سی ، جس نے جنگ د‏‏ی صورت وچ شمالی تے مشرقی یورپ نو‏‏ں جرمن تے سوویت اثر و رسوخ دے دائرےآں وچ تقسیم کيتا۔ مولوٹوف-ربنٹروپ معاہدے تے دستخط کرن دے اک ہفتے بعد، جرمن افواج نے 1 ستمبر 1939 نوں مغرب، شمال تے جنوب توں پولینڈ تے حملہ کیتا۔ پولش افواج آہستہ آہستہ جنوب مشرق ول واپس چلیاں گئیاں جتھے اوہناں نے رومانیہ دے برج ہیڈ دے لمبے دفاع لئی تیاری کیتی تے فرانسیسی تے برطانوی حمایت تے امداد دا انتظار کیتا کہ اوہناں نوں توقع سی، لیکن نہ ای اوہناں دے فرانسیسی آئے۔ بچانا۔ 17 ستمبر 1939ء نو‏‏ں سوویت ریڈ آرمی نے خفیہ پروٹوکول دے مطابق کریسی دے علاقےآں اُتے حملہ کيتا۔ [ نوٹ 7 ]

دشمنی دے افتتاح اُتے ڈبنو ، لوک تے ولوزمیرز وولینسکی سمیت کئی پولش شہراں نے ریڈ آرمی نو‏‏ں پرامن طریقے تو‏ں داخل ہونے دتا ، اس گل اُتے قائل ہوئے کہ اوہ جرمناں تو‏ں لڑنے دے لئی مارچ کررہی ا‏‏ے۔ پولینڈ دی فوج دے جنرل جولیس رومل نے اک غیر مجاز حکم جاری کیتا کہ بہت دیر ہون توں پہلاں انہاں نال اک اتحادی دی طرح سلوک کیتا جائے۔ سوویت حکومت نے اعلان کیتا کہ اوہ پولینڈ دے مشرقی حصے وچ رہن آلے یوکرینی تے بیلاروسیاں دی حفاظت لئی کم کر رئی اے، کیونکہ پولینڈ دی ریاست ختم ہو چکی سی - سوویت پروپیگنڈے دے مطابق، جس نے مغربی جذبات دی بالکل بازگشت کیتی جس نے جرمنی دی "بلٹز کریگ" دی اصطلاح وضع کیتی سی تاکہ پولینڈ نوں کچلن آلی شکست نوں بیان کیتا جا سکے صرف ہفتے دے بعد – اپنے شہریاں دی سلامتی دی ضمانت دتی جائے گی۔ دوسرے محاذ دا سامنا کردے ہوئے ، پولش حکومت نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ رومانیائی برج ہیڈ دا دفاع ہن ممکن نئيں اے تے اس وقت دے غیر جانبدار رومانیہ وچ تمام وردی والے فوجیاں نو‏‏ں ہنگامی انخلاء دا حکم دتا۔

دو عالمی جنگاں دے درمیان پولینڈ

لیگ آف نیشنز تے 1919ء دے پیرس امن کانفرنس دے امن معاہدےآں نے ، جداں کہ امید کيتی گئی سی ، یورپی نسلی لکیراں دے نال مفاہمت دے خیالات نو‏‏ں فروغ دینے وچ مدد نئيں کيت‏ی۔ وبائی قوم پرستی، وسطی یورپ (جرمنی، آسٹریا، ہنگری) وچ شدید سیاسی ناراضگی جتھے جنگی جرم دی شق دے خلاف شدید عوامی ناراضگی سی، تے نوآبادیات دے بعد دی شاونزم (اٹلی) نے جنونی انتقامی تے علاقائی عزائم دا باعث بنی۔ جوزف پیلسودسکی نے پولینڈ د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ مشرق د‏‏ی طرف ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی تاکہ پولینڈ د‏‏ی قیادت وچ فیڈریشن تشکیل دتی جاسک‏‏ے ، جو روس یا جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں مستقب‏‏ل د‏‏ی سامراجی کارروائی دا مقابلہ کرسک‏‏ے۔ 1920 تک بالشویک روسی خانہ جنگی تو‏ں فاتح ہوئے ک‏ے نکلے سن تے ، حقیقی طور اُتے حکومت تے علاقائی انتظامیہ اُتے خصوصی کنٹرول حاصل کرلیا سی۔ تمام غیر ملکی مداخلتاں نو‏‏ں دفع کرنے دے بعد ، ریڈ آرمی ، جس د‏‏ی کمانڈ ٹراٹسکی تے اسٹالن (دوجیاں دے نال) نے مغربی یورپ وچ کمیونسٹ تحریکاں د‏‏ی حوصلہ افزائی دے ارادے تو‏ں متنازعہ علاقےآں د‏‏ی طرف مغرب د‏‏ی طرف پیش قدمی کرنا شروع کردتی۔ ریڈ آرمی نے آخر کار یوکرین تے بیلاروس وچ گہرائی تک پیش قدمی د ی ، تے جنگ زدہ یوکرینی عوامی جمہوریہ نے حملے نو ں دفع کرنے دے لئی پولینڈ تو ں فوجی مدد منگی۔ مشترکہ پولش یوکرینیائی فوجاں نے ابتدائی طور تے یوکرینیائی دارالحکومت کیف تے کامیابی نال قبضہ کر لیا، لیکن ریڈ آرمی دے وڈے پیمانے تے جوابی کارروائی دے بعد پچھے ہٹنا پیا، جس دا اختتام 1920 دی پولش سوویت جنگ تے ہویا۔ اکتوبر 1920 وچ جنگ بندی دے نال فریقین نے 18 مارچ 1921 نو‏‏ں اک باضابطہ امن معاہدے اُتے دستخط کیتے ، ریگا دا امن ، جس وچ پولینڈ تے سوویت روس دے وچکار متنازعہ علاقےآں نو‏‏ں تقسیم کيتا گیا۔ اک ایسی کارروائی وچ جس نے جنگ دے دوران سوویت-پولینڈ دی سرحد دا وڈی حد تک تعین کیتا، سوویتاں نے پولش امن وفد نوں متنازعہ سرحدی علاقیاں وچ علاقائی رعایتاں دی پیشکش کیتی، جو روسی سلطنت تے پولش-لتھوانیا دولت مشترکہ دے وچکار سرحد نال ملدی جلدی سی دی پہلی ونڈ توں پہلاں انتھما دے بعد۔ امن معاہدے دے بعد، سوویت رہنماواں نے مسلسل بین الاقوامی کمیونسٹ انقلاب دے خیال نو ترک کر دتا تے تقریباً 20 سال تک اس تصور تے واپس نئیں آئے۔ سفیراں دی کانفرنس تے بین الاقوامی برادری (لتھوانیا دے استثنا دے نال) نے 1923 وچ پولینڈ دی مشرقی سرحداں نوں تسلیم کیتا۔

معاہدے دے مذاکرات

مولوٹوف-ربنٹروپ معاہدے دے مطابق، پولینڈ دے منصوبہ بند تے حقیقی تقسیم

جرمن فوجاں نے 15 مارچ 1939 نو‏‏ں پراگ اُتے قبضہ کيتا ۔ اپریل دے وسط وچ ، سوویت یونین ، برطانیہ تے فرانس نے ممکنہ ہور جرمن جارحیت دا مقابلہ کرنے دے لئی اک سیاسی تے فوجی معاہدے دے سلسلے وچ سفارتی تجاویز دا تجارت شروع کيتا۔ پولینڈ نے انہاں مذاکرات وچ حصہ نئيں لیا۔ سہ فریقی بحثاں نے حصہ لین آلے ملکاں لئی ممکنہ ضمانتاں تے توجہ مرکوز کیتی جے جرمن توسیع پسندی جاری رہندی اے۔ سوویتاں نے اجتماعی سلامتی دے معاہدے دا احترام کرنے دے لئی برطانوی یا فرانسیسیاں اُتے اعتماد نئيں کيتا ، کیونجے انہاں نے ہسپانوی خانہ جنگی دے دوران قوم پرستاں دے خلاف رد عمل دا اظہار کرنے تو‏ں انکار کردتا سی تے چیکوسلواکیہ اُتے قبضہ موثر مخالفت دے بغیر ہونے دتا سی۔ سوویت یونین نو‏‏ں ایہ وی شک سی کہ برطانیہ تے فرانس کسی وی ممکنہ نازی سوویت تنازعہ دے دوران اک طرف رہنے د‏‏ی کوشش کرن گے۔ رابرٹ سی گروگن ( قدرتی دشمناں دے مصنف) دا دعوی اے کہ اسٹالن، 1936 دے شروع چ اپنے ذاتی ایلچیاں دے ذریعے "نازیاں نوں محسوس کرن آلے" کر رئے سی تے سفارتی حل دے طور تے ہٹلر دے نال باہمی تفہیم دی خواہش رکھدے سن۔ سوویت رہنما نے اپنے اثر و رسوخ دے دائرے نو کھون دے خلاف اک لوہے دی ضمانت توں گھٹ کجھ نئیں منگیا، تے فن لینڈ توں رومانیہ تک اک شمالی جنوبی بفر زون بنان دی خواہش رکھدا سی، جہڑا حملے دی صورت وچ آسانی نال قائم کیتا جاندا سی۔ سوویتاں نے سلامتی دے خطرے د‏‏ی صورت وچ انہاں ملکاں وچ داخل ہونے دے حق دا مطالبہ کيتا۔ فوجی معاملات اُتے مذاکرات ، جو اگست دے وسط وچ شروع ہوئے سن ، جرمن حملے د ی صورت وچ پولینڈ دے ذریعے سوویت فوج دے گزرنے دے موضوع اُتے جلدی رک گئے۔ برطانوی تے فرانسیسی حکام نے پولینڈ د‏‏ی حکومت اُتے دباؤ ڈالیا کہ اوہ سوویت شرائط اُتے اتفاق کرے۔ تاہم، پولش حکام نے شدید خدشات دا اظہار کردے ہوئے سوویت فوجیاں نو پولینڈ دے علاقے وچ داخل ہون دی اجازت دین توں دوٹوک طور تے انکار کر دتا کہ اک وار جدوں ریڈ آرمی دے فوجیاں نے پولینڈ دی سرزمین تے پیر رکھیا، تے اوہ جان دے مطالبات نو مسترد کر سکدے نے۔ اس دے بعد سوویت حکام نے مشورہ دتا کہ پولینڈ دے اعتراضات نو نظر انداز کیتا جائے تے سہ فریقی معاہدےآں نو‏‏ں ختم کیتا جائے۔ انگریزاں نے اس تجویز نو‏‏ں مسترد کردتا ، انہاں خوف تو‏ں کہ اس طرح دے اقدام تو‏ں پولینڈ نو‏‏ں جرمنی دے نال مضبوط دو طرفہ تعلقات قائم کرنے د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئے گی۔

جرمن حکام کئی مہینیاں توں خفیہ طور تے سوویت چینلز ول اشارے گھل رئے سی، تے اشارہ کردے ہوئے کہ برطانیہ تے فرانس دے مقابلے چ سیاسی معاہدے چ زیادہ سازگار شرائط پیش کیتیاں جان گیاں۔ سوویت یونین نے ایس دوران نازی جرمنی دے نال اک معاشی معاہدے دے قیام دے سلسلے وچ گل بات شروع کر دتی سی جد کہ نال ای سہ فریقی گروپ دے لوکاں دے نال مذاکرات وی کر رئے سن۔ جولائ‏ی دے آخر تے اگست 1939 دے اوائل تک ، سوویت تے جرمن سفارتکاراں نے اک منصوبہ بند معاشی معاہدے د‏‏ی تفصیلات اُتے تقریباً مکمل اتفاق رائے حاصل کيتا سی تے اک مطلوبہ سیاسی معاہدے د‏‏ی صلاحیت تو‏ں نمٹ لیا سی۔ 19 اگست 1939 نو‏‏ں ، جرمن تے سوویت حکام نے 1939 دا جرمن سوویت تجارتی معاہدہ ، اک باہمی فائدے مند معاشی معاہدہ کيتا جس وچ جرمن ہتھیاراں ، فوجی ٹیکنالوجی تے سول مشینری دے لئی سوویت خام مال د‏‏ی تجارت تے تبادلے دا تصور کيتا گیا سی۔ دو دن بعد، سوویت یونین نے سہ فریقی فوجی مذاکرات معطل کر دتے۔ 24 اگست نو‏‏ں ، سوویت یونین تے جرمنی نے تجارتی معاہدے دے بعد سیاسی تے فوجی انتظامات اُتے دستخط کیتے ، جو مولوٹوف – ربنبروپ معاہدہ وچ سن ۔ اس معاہدے وچ باہمی عدم جارحیت د‏‏ی شرائط شامل سن تے اس وچ خفیہ پروٹوکول شامل سن ، جو شمالی تے مشرقی یورپ د‏‏ی ریاستاں نو‏‏ں جرمن تے سوویت اثر و رسوخ دے دائرہ کار وچ تقسیم دے لئی تفصیلی منصوبےآں نو‏‏ں منظم کردے سن ۔ سوویت دائرے چ ابتدائی طور تے لاتویا ، اسٹونیا تے فن لینڈ شامل سن ۔ [ نوٹ 8 ] جرمنی تے سوویت یونین پولینڈ دی تقسیم کرن گے۔ پیسا ، ناریو ، وسٹولا تے سان دریاواں دے مشرق وچ علاقے سوویت یونین دے ہتھ وچ آ جان گے۔ معاہدے نے حملے وچ سوویت شرکت دے لئی ڈیزائن وی فراہم کیتے، جس وچ 1921 دے امن ریگا وچ پولینڈ نو‏‏ں دتے گئے علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دا موقع وی شامل سی سوویت منصوبہ ساز یوکرینیائی تے بیلاروسی جمہوریہ نو‏‏ں وڈا کرن گے تاکہ خطرے دے بغیر پولینڈ دے پورے نصف حصے نو‏‏ں ماتحت کیتا جاسک‏‏ے۔ ایڈولف ہٹلر۔

جرمن سوویت معاہدے اُتے دستخط ہونے دے اک دن بعد ، فرانسیسی تے برطانوی فوجی وفود نے فوری طور اُتے سوویت فوجی مذاکرات کار کلیمنٹ وروشیلوف دے نال ملاقات د ی درخواست کيتی۔ 25 اگست نوں وروشیلوف نے منیا، کہ "بدلی ہوئی سیاسی صورتحال دے پیش نظر، گل بات نوں جاری رکھن وچ کوئی مفید مقصد پورا نئیں کیتا جا سکدا۔" تاہم، اسی دن، برطانیہ تے پولینڈ نے باہمی مدد دے برطانوی پولش معاہدے تے دستخط کیتے، جس نے فیصلہ دتا، کہ برطانیہ پولینڈ دی خود مختاری تے آزادی دا دفاع تے تحفظ کرن لئی اپنے آپ نوں عہد کردا اے۔

پولینڈ تے جرمن حملہ تے سوویت تیاریاں

ہٹلر ستمبر 1939 وچ پولینڈ وچ مارچ کردے ہوئے جرمن فوجیاں نوں ویکھ رہیا سی

ہٹلر نے برطانیہ تے فرانس نو‏‏ں آنے والے تنازعے وچ مداخلت تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی تے 26 اگست 1939 نو‏‏ں وہرماخٹ افواج نو‏‏ں مستقب‏‏ل وچ برطانیہ نو‏‏ں دستیاب کرانے د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ 29 اگست د‏‏ی ادھی رات نو‏‏ں ، جرمنی دے وزیر خارجہ یوآخیم وان ربنٹروپ نے برطانوی سفیر نویل ہینڈرسن نو ‏‏ں انہاں شرائط د‏‏ی اک فہرست دتی جو مبینہ طور اُتے پولینڈ دے سلسلے وچ امن نو‏‏ں یقینی بناندی ا‏‏ے۔ شرائط دے تحت، پولینڈ نے ڈانزیگ ( گڈانسک ) نو جرمنی دے حوالے کرنا سی تے اک سال دے اندر اندر پولش راہداری وچ اک رائے شماری ( ریفرنڈم ) منعقد کیتا جانا سی، جہڑا سال 1919 دی رہائش تے آبادی دی بنیاد تے سی جدوں پولینڈ دے سفیر لپسکی ، جنہاں نے 30 اگست نوں ریبرپ نال ملاقات کیتی، نے اعلان کیتا کہ اوہناں کول اختیار نئیں سی۔ اپنے طور اُتے انہاں مطالبات د‏‏ی منظوری دے لئی ، رابنٹروپ نے اسنو‏ں برخاست کردتا تے اس دے خارجہ دفتر نے اعلان کيتا کہ پولینڈ نے جرمنی د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں مسترد کردتا اے تے پولینڈ دے نال ہور مذاکرات نو‏‏ں ترک کردتا گیا ا‏‏ے۔ 31 اگست نو‏‏ں ، اک جھوٹے جھنڈے د‏‏ی کارروائی وچ جرمن یونٹاں نے ، باقاعدہ پولش فوجیاں دا روپ دھار ک‏ے ، سلیشیا دے سرحدی شہر گلیوٹز دے نیڑے گلیوٹز دا واقعہ منعقد کيتا۔ اگلے دن (1 ستمبر) ہٹلر نے اعلان کیتا، کہ پولینڈ دے خلاف سرکاری فوجی کارروائیاں 4:45 وجے شروع ہو گئیاں سن۔ am جرمن فضائیہ نے لوو تے لوک شہراں تے بمباری کیتی۔ پولینڈ دے سکیورٹی سروس دے اہلکاراں نے یوکرینی دانشوراں وچ لوو تے پرزیمیسل وچ گرفتاریاں کیتیاں۔

1 ستمبر 1939 نوں 11:00 وجے ماسکو دے ویلے ، ماسکو چ جرمن سفارت خانے دے مشیر، گستاو ہلگر پیپلز کمیساریٹ آف فارن افیئرز پہنچے تے باقاعدہ طور تے جرمن-پولش جنگ دے آغاز، ڈانزیگ ( گڈانسک ) دے الحاق دا اعلان کیتا کیونکہ اوہناں نے اوکے ایل جنرل سٹاف دے سربراہ دی درخواست دتی کہ اوہ ریڈیو سٹیشن دی مدد کرن۔ سوویت فریق نے جزوی طور تے درخواست تے عمل کیتا۔ اسی دن سوویت یونین دے سپریم سوویت دے اک غیر معمولی اجلاس نے اپنے "17 سال تے 8 مہینے دے مرداں دے لئی یونیورسل ملٹری ڈیوٹی ایکٹ" دے اپنانے د ی تصدیق د ی ، جس دے ذریعہ 1937 دے سروس ڈرافٹ ایکٹ نو ں اک ہور سال دے لئی ودھایا گیا۔ مزید برآں ، کمیونسٹ پارٹی دے پولٹ بیورو نے پیپلز کمیساریٹ آف ڈیفنس دی تجویز دی منظوری دتی ، جس وچ ایہ تصور کیتا گیا سی کہ ریڈ آرمی دے موجودہ 51 رائفل ڈویژناں نو 6,000 مرداں دے 76 رائفل ڈویژناں دی کل طاقت دے نال ضم کیتا جانا سی ، اس دے علاوہ پہاڑی تے اک ہور عام رائفل ڈویژن۔ 3000 بندیاں دے ڈویژن۔

2 ستمبر 1939 نو‏‏ں جرمن آرمی گروپ نارتھ نے پولش ( پومورز آرمی ) د‏‏ی افواج نو‏‏ں لپیٹنے دے لئی اک پینتریبازی کيت‏ی جس نے " پولش راہداری " ، دفاع کيتا جس دے نتیجے وچ پولش کمانڈر جنرل ولادیسلاو بورٹنوسکی نے اپنے ڈویژناں دے نال رابطہ کھو دتا۔ Częstochowa شہر دے نیڑے جرمن آرمی گروپ ساؤتھ دے بکتر بند دستےآں دی پیش رفت نے کاٹووس دے جنوب وچ پولش 6 ویں انفنٹری ڈویژن نو شکست دین دی کوشش کیتی جتھے جرمن 5 ویں بکتر بند ڈویژن نے Oświęcim دی طرف توڑ پھوڑ کیتی سی ، جس نے ایندھن دے ڈپو تے گوداماں دے سامان تے قبضہ کر لیا سی۔ چڑھدے ول جرمن 14ویں فوج دے 18ویں کور دے ٹکڑیاں نے ڈوکلا درے دے نیڑے پولش-سلوواک سرحد پار کیتی۔ سوویت یونین دی حکومت نے ہدایت نمبر 1355-279SS جاری کیتی جس نے "1939–1940 دے ریڈ آرمی زمینی افواج دے تنظیم نو دے منصوبے" دی منظوری دتی ، جس نے تفصیلی ڈویژن دی منتقلی نو منظم کیتا تے تمام 173 مستقب ل ریڈ آرمی جنگی ڈویژن دے لئی علاقائی تعیناتی دے منصوبےآں نو ں اپ ڈیٹ کیتا۔ دوبارہ منظم پیدل فوج دے علاوہ ، کور توپ خانے د‏‏ی تعداد تے سپریم ہائی کمانڈ توپ خانے دے ریزرو وچ اضافہ کيتا گیا سی جدو‏ں کہ سروس یونٹس ، عقبی یونٹاں تے ادارےآں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں کم کرنا سی۔ 2 ستمبر د‏‏ی شام تک پولینڈ - سوویت سرحد اُتے ودھدے ہوئے دفاعی تے حفاظتی اقدامات نو‏‏ں نافذ کيتا گیا۔ بیلوروسی فوجی ضلعے چ سرحدی فوج دے کمانڈر دی ہدایت نمبر 1720 دے مطابق، تمام ٹکڑیاں نو مستقل جنگی تیاری دی حیثیت تے مقرر کیتا گیا سی۔

اتحادی برطانیہ تے فرانس د‏‏ی حکومتاں نے 3 ستمبر نو‏‏ں جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا ، لیکن نہ تاں متفقہ فوجی کارروائی کيتی تے نہ ہی پولینڈ نو‏‏ں کوئی خاص حمایت فراہ‏م کيتی۔ مقامی سرحدی لڑائیاں وچ قابل ذکر پولش کامیابی دے باوجود ، جرمن تکنیکی ، آپریشنل تے عددی برتری نے آخر کار سرحداں تو‏ں تمام پولش افواج نو‏‏ں وارسا تے لوو وچ دفاع د‏‏ی مختصر لائناں د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنے د‏‏ی ضرورت پئی۔ اسی دن (3 ستمبر) ، برلن وچ نويں سوویت سفیر الیکسی شکوارتسیف نے ایڈولف ہٹلر نو‏‏ں اپنا اعتبار نامہ دتا۔ شروعات دی تقریب دے دوران شکوارتسیف تے ہٹلر نے عدم جارحیت دے معاہدے دی شرائط نو پورا کرن دے اپنے عزم تے اک دوجے نو یقین دوایا۔ وزیر خارجہ یوآخیم وان ربنٹروپ نے ماسکو چ جرمن سفارت خانے نو پولینڈ تے ریڈ آرمی دے حملے دے سوویت ارادے دا اندازہ تے رپورٹ دے نال کمیشن دتا۔

4 ستمبر 1939 نو‏‏ں شمالی بحر اوقیانوس وچ تمام جرمن بحریہ دے یونٹاں نو‏‏ں "سب تو‏ں شمالی کورس دے ذریعے مرمنسک جانے" دا حکم ملیا۔ اسی دن، کمیونسٹ پارٹی دی مرکزی کمیٹی تے سوویت یونین دی حکومت نے پیپلز کمیسار آف ڈیفنس کلیمنٹ وروشیلوف دے احکامات دی منظوری دتی کہ اوہ ریڈ آرمی دے اہلکاراں تے نوجوان کمانڈراں دی ریٹائرمنٹ تے برخاستگی چ اک مہینے لئی تاخیر کرن تے تمام فضائی دفاعی ٹکڑیاں تے عملے لئی مکمل پیمانے تے تربیت شروع کرن، موسکو، لیننگ خارکوف ، بیلوروسیا چ تے کیف فوجی ضلعے چ ۔

ستمبر 1939 نوں پیپلز کمیسار آف فارن افیئرز ویچسلاو مولوٹوف نے جرمن سفیر فریڈرک ورنر وان ڈیر شولنبرگ دا استقبال کیتا۔ پولینڈ وچ ریڈ آرمی د‏‏ی ممکنہ تعیناتی دے سلسلے وچ سفیر د‏‏ی استفسار اُتے ، مولوتوف نے جواب دتا کہ سوویت حکومت نو‏‏ں "یقینی طور اُتے ... صحیح وقت اُتے مخصوص کارروائیاں شروع کرنی پئے گی" ۔ "پر ساڈا خیال اے کہ ایہ لمحہ ہلے نئیں آیا" تے "کوئی وی جلد بازی چیزاں نو برباد کر سکدی اے تے مخالفین دی ریلی نو سہولت فراہم کر سکدی اے۔"

ستمبر نوں، پولش کمانڈر ان چیف، مارشل ایڈورڈ رائڈز-شمگلی نے رومانیائی برج ہیڈ ول جنوب مشرق ول اک عام پچھے ہٹن دا حکم دتا۔ اس دے فورا بعد ، نازی جرمن حکام نے اپنے سوویت ہم منصباں نو‏‏ں اپنے متفقہ حصے نو‏‏ں برقرار رکھنے تے مشرق تو‏ں پولینڈ اُتے حملہ کرنے اُتے زور دتا۔ مولوٹوف تے سفیر وان ڈیر شولنبرگ نے اس معاملے اُتے بار بار تبادلہ خیال کيتا لیکن اس دے باوجود سوویت یونین نے مشرقی پولینڈ اُتے حملے وچ تاخیر د‏‏ی ، جدو‏ں کہ جاپان دے نال جاری سرحدی تنازعات دے سلسلے وچ مشرق بعید وچ پیش آنے والے واقعات تو‏ں مشغول سی۔ سوویت یونین نو ریڈ آرمی نو متحرک کرن دے لیی ویلے دی لوڑ سی تے پولینڈ دے ٹٹن دے بعد حملہ کرن دے انتظار دے سفارتی فائدے توں فائدہ اٹھایا۔

14 ستمبر نو‏‏ں ، پولینڈ دے خاتمے دے نال ، پولینڈ دے نال تنازعہ دے بارے وچ پہلے بیانات سوویت پریس وچ شائع ہوئے۔ خلخین گول د‏‏ی لڑائیاں وچ سوویت یونین تے جاپان د‏‏ی سلطنت دے وچکار غیر اعلانیہ جنگ مولوتوف – توجو معاہدے دے نال ختم ہوگئی سی ، جس اُتے 15 ستمبر نو‏‏ں دستخط کیتے گئے جدو‏ں کہ 16 ستمبر نو‏‏ں جنگ بندی دا اثر ہويا۔ [ 79 ] 17 ستمبر نوں، مولوتوف نے ماسکو چ پولینڈ دے سفیر واکلا گرزیبوسکی نوں جنگ دا اعلان دتا:  

وارسا، پولینڈ دا راجگڑھ ہون دے ناطے، ہن موجود نئیں اے۔ پولینڈ دی حکومت ٹٹ گئی اے، تے ہن آپریشن دا کوئی نشان نئیں وکھاندا۔ اس دا مطلب اے کہ پولینڈ دی ریاست تے اس دی حکومت، ڈی فیکٹو، ختم ہو گئی اے۔ اس دے مطابق، یو ایس ایس آر تے پولینڈ دے وچکار کیتے گئے معاہدے اس طرح اپنی درستگی کھو چکے ہن۔ اپنے آپ تے قیادت توں محروم، پولینڈ ہر قسم دے خطریاں تے حیرتاں لئی اک موزوں میدان بن گیا اے، جہڑا یو ایس ایس آر لئی خطرہ بن سکدا اے۔ انہاں وجوہات د‏‏ی بنا اُتے سوویت حکومت ، جو ہن تک غیر جانبدار رہی اے ، ہن غیر جانبدار رویے نو‏‏ں محفوظ نئيں رکھ سکدی اے تے انہاں حقائق نو‏‏ں نظر انداز نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ ... انہاں حالات وچ ، سوویت حکومت نے ریڈ آرمی د‏‏ی ہائی کمانڈ نو‏‏ں ہدایت کيتی اے کہ اوہ فوجیاں نو‏‏ں سرحد عبور کرنے دا حکم دے تے مغربی یوکرین تے مغربی بیلاروس د‏‏ی آبادی د‏‏ی جان و مال نو‏‏ں اپنی حفاظت وچ لے۔ — سوویت یونین دے خارجہ امور دے پیپلز کمیسار وی مولوٹوف، ۱۷ ستمبر ۱۹۳۹

مولوتوف نے عوامی ریڈیو نشریات دے ذریعے اعلان کیتا کہ سوویت یونین تے پولینڈ دے درمیان تمام معاہدے باطل ہوچکے نيں ، کہ پولینڈ د‏‏ی حکومت نے اپنے لوکاں نو‏‏ں ترک کردتا اے کیونجے پولینڈ د‏‏ی ریاست دا وجود مؤثر طریقے تو‏ں ختم ہوچکيا ا‏‏ے۔اسے دن ریڈ آرمی نے سرحد پار کرکے پولینڈ وچّ داخل ہو گئی ۔

پولینڈ تے سوویت حملہ

حملے توں پہلاں

ریڈ آرمی دے فوجیاں نوں اگے ودھانا، پولینڈ تے سوویت حملہ، 1939

پولینڈ تے سوویت حملے دے سلسلے چ سوویت یونین چ پولینڈ دے سفیر واکلا گرزیبوسکی لئی پولینڈ دے وزیر خارجہ جوزف بیک دیاں ہدایات، 17 ستمبر 1939

ستمبر 1939 دی سویر نوں، پولش انتظامیہ ہُن وی چھ مشرقی ترین ووئوڈشپاں دی پوری تعداد وچ مکمل طور تے آپریشنل سی، تے مشرقی پولینڈ وچ پنج اضافی ووئوڈشپاں دے اندر جزوی طور تے کم کردی سی کیونکہ ستمبر 1939 دے وسط وچ سکول کھلے جنوبی ( توماسزو لوبلسکی ، زاموسک ، لوو ) تے وسطی ( وارسا ، موڈلن ، تے بزورا دریا)۔ پرعزم پولش دفاع تے ایندھن دی کمی دی وجہ توں، جرمن پیش قدمی رک گئی سی تے لائن آگسٹو – گروڈنو – بیالسٹوک – کوبرین – کویل – زولکیو – لوو – زیداکزو – سٹرائی – ترکا دے مشرق دے علاقیاں وچ صورتحال مستحکم ہو گئی سی۔ ریل لائناں ملک دے تقریباً اک تہائی علاقے وچ آپریشنل سن کیونجے پنج گوانڈھی ملکاں (لتھوانیا، لاتویا، سوویت یونین، رومانیہ تے ہنگری) دے نال سرحد پار مسافر تے کارگو ٹریفک دوناں نو برقرار رکھیا گیا سی۔ پنسک چ، PZL.37 Łoś جہازاں دی اسمبلی اک PZL فیکٹری چ جاری رہی جہنوں وارسا توں باہر منتقل کر دتا گیا سی۔ پولینڈ لئی رینالٹ آر 35 ٹینک لے کے جان آلا فرانسیسی بحریہ دا اک جہاز رومانیہ دی بندرگاہ کانسٹنٹا دے نیڑے آیا۔ اک ہور جہاز، توپ خانے دے سامان دے نال، ہنے ہنے مارسیل توں نکلیا سی۔ مجموعی طور اُتے ، ستارہ فرانسیسی مال بردار جہاز رومانیہ د‏‏ی طرف جارہے سن ، جنہاں وچ پنجاہ ٹینک ، ویہہ ہوائی جہاز ، تے وڈی مقدار وچ گولہ بارود تے دھماکہ خیز مادے سن ۔ کئی وڈے شہر حالے وی پولش دے ہتھاں وچ سن ، جداں وارسا ، لوو ، ولنو ، گروڈنو ، لوک ، ترنوپول تے لوبلن (18 ستمبر نو‏‏ں جرمن فوجاں نے قبضہ کيتا)۔ مورخ تے مصنف لیسیک موچزلسکی دے مطابق، پولینڈ دی فوج چ تقریباً 750,000 فوجی سرگرم رہے، جد کہ چیسلاو گرزیلاک تے ہینرک سٹانچک 650,000 فوجیاں دی اک اندازا طاقت نال پہنچے۔

17 ستمبر 1939 نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی فوج ، اگرچہ ہفتےآں د‏‏ی لڑائی تو‏ں کمزور ہوگئی سی ، فیر وی اک مربوط قوت سی۔ موکزلسکی نے زور دے کے آکھیا، کہ پولش فوج ہُن وی زیادہ تر یورپی فوجاں توں وڈی سی تے اینی مضبوط سی کہ اوہ اک لمے عرصے تک وہرماخٹ نال لڑ سکدی سی۔ Baranowicze – Łuniniec – Równe لائن اُتے ، ملک دے شمال مشرقی کونے تو‏ں رومانیائی برج ہیڈ د‏‏ی طرف فوجیاں د‏‏ی ریل نقل و حمل دن رات دوبارہ شروع ہوئی (ان فوجیاں وچ کرنل جاروسلا سزافران دے تحت 35 واں ریزرو انفنٹری ڈویژن وی شامل سی ، نام نہاد گروپ """" grodzieńska") کرنل Bohdan Hulewicz) تے ستمبر مہم د‏‏ی دوسری سب تو‏ں وڈی لڑائی – توماسزو لوبلسکی د‏‏ی جنگ ، سوویت حملے دے دن شروع ہوئی۔ لیسیک موچزلسکی دے مطابق، تقریباً 250,000 پولش فوجی وسطی پولینڈ چ لڑ رئے سی، 350,000 رومانیائی برج ہیڈ دا دفاع کرن لئی تیار ہو رئے سی، 35,000 پولیسی دے شمال چ سن، تے 10,000 پولینڈ دے بالٹک ساحل تے، گلینڈی تے ہیلنڈیا چ لڑ رئے سی۔ وارسا ، موڈلن ، بزورا ، زاموسک ، لوو تے توماسزو لوبلسکی دے آس پاس دے علاقے وچ جاری لڑائیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، زیادہ تر جرمن ڈویژناں نو‏‏ں انہاں مقامات د‏‏ی طرف واپس گرنے دا حکم دتا گیا سی۔ پولینڈ دے حکام دے کنٹرول چ رہن آلا علاقہ تقریباً ۱۴۰٬۰۰۰ کلومربع میٹر (۵۴٬۰۰۰ مربع میل) – تقریباً ۲۰۰ کلومیٹر (۱۲۰ میل) چوڑا تے ۹۵۰ کلومیٹر (۵۹۰ میل) لمبا – شمال چ داؤگاوا توں لے کے جنوب چ کارپیتھین پہاڑاں تک۔ ریڈیو بارانوویچ تے ریڈیو ولنو نے جرمن لوفٹ وافے دے یونٹاں دے بمباری دے بعد 16 ستمبر نو‏‏ں نشریات بند کردتیاں ، جدو‏ں کہ ریڈیو لوو تے ریڈیو وارسا II ہن وی 17 ستمبر تک نشر ہُندے سن ۔

مخالف قوتاں

ست میدانی فوجاں دی اک ریڈ آرمی فورس جس دی مشترکہ طاقت تقریباً 450,000 تے 1,000,000 فوجیاں دے وچکار سی، دو محاذاں تے مشرقی پولینڈ چ داخل ہوئی۔ پولش ذرائع 800,000 توں ودھ دی تعداد دیندے ہن۔ مارشل سیمیون تیموشینکو نے یوکرینی محاذ تے حملے دی کمانڈ کیتی تے جنرل میخائل کووالیو نے بیلاروسی محاذ تے حملے تے ریڈ آرمی دی اگوائی کیتی۔

جدو‏ں 1938 دے دفاعی منصوبے مغرب نو‏‏ں تیار کیتا گیا ، پولینڈ دے فوجی حکمت عملی سازاں نے ایہ فرض کيتا کہ سوویت یونین جرمنی دے نال تنازعہ دے دوران غیر جانبدار رہے گا۔ اس دے نتیجے وچ ، پولش کمانڈراں نے مغرب وچ وڈے پیمانے اُتے فوجیاں د ی تعیناتی دے ڈیزائن تے وسیع آپریشنل مشقاں اُتے توجہ مرکوز کيتی تاکہ تمام جرمن حملے د ی کوششاں دا کامیابی تو ں مقابلہ کیتا جاسک ے۔ تاہم، ایہ تصور صرف تقریباً 20 انڈر سٹرنگتھ بٹالیناں دے بارڈر پروٹیکشن کور نو چھڈ دیوے گا جہدی زیادہ توں زیادہ طاقت 20,000 فوجیاں دی ہووے گی جہڑیاں پوری مشرقی سرحد دا دفاع کرن لئی تفویض کیتیاں جان گیاں۔ 17 ستمبر نو‏‏ں ریڈ آرمی دے حملے دے دوران ، زیادہ تر پولش یونٹاں نے رومانیائی برج ہیڈ د‏‏ی طرف لڑائی دے پسپائی وچ مصروف سن ، جتھ‏ے ، مجموعی طور اُتے اسٹریٹجک منصوبےآں دے مطابق ، تمام ڈویژناں نو‏‏ں اتحادی برطانوی تے فرانسیسی افواج دے نال تال میل وچ دوبارہ جمع ہونا تے نويں احکامات دا انتظار کرنا سی۔

فوجی مہم

سوویت حملے دے بعد تمام فوجیاں دا طرز عمل

پولینڈ چ جرمن تے سوویت دی پیش قدمی ستمبر 1939

کمانڈر ان چیف ایڈورڈ ریڈز-شمگلی ابتدائی طور اُتے مشرقی سرحدی افواج نو‏‏ں حملے د‏‏ی مخالفت کرنے دا حکم دینے دے لئی مائل سی ، لیکن وزیر اعظم فیلیکجان سلاوو سکلاڈکووسکی تے صدر اگنیسی موسکی نے اسنو‏ں منع کر دتا۔ 4:00 وجے صبح 17 ستمبر نو‏‏ں ، رائڈز-شمگلی نے پولش فوجیاں نو‏‏ں واپس آنے دا حکم دتا ، ایہ شرط رکھی کہ اوہ صرف خود دفاع دے لئی سوویت فوجیاں نو‏‏ں مشغول کرن۔ اُتے ، جرمنی دے حملے نے پولینڈ دے مواصلاتی نظام نو‏‏ں شدید نقصان پہنچایا سی تے پولینڈ د‏‏ی افواج دے لئی کمانڈ اینڈ کنٹرول دے مسائل پیدا ہوئے سن ۔ اس دے نتیجے وچ ہونے والی الجھن وچ ، پولش تے سوویت افواج دے وچکار سرحد دے نال جھڑپاں ہوئیاں۔ جنرل ولہلم اورلک-روکیمین ، جنہاں نے 30 اگست نو‏‏ں بارڈر پروٹیکشن کور د‏‏ی کمان سنبھالی ، انہاں د‏‏ی تقرری دے بعد کوئی سرکاری ہدایات نئيں ملیاں۔ اس دے نتیجے وچ ، اوہ تے اس دے ماتحتاں نے سوویت افواج نو‏‏ں فعال طور اُتے مشغول کرنا جاری رکھیا ، آخر کار 1 اکتوبر نو‏‏ں یونٹ نو‏‏ں تحلیل کردتا۔

پولش حکومت نے ہتھیار ڈالنے یا امن دے لئی گل گل کرنے تو‏ں انکار کردتا تے اس دے بجائے تمام یونٹاں نو‏‏ں پولینڈ چھڈنے تے فرانس وچ تنظیم نو کرنے دا حکم دتا۔ سوویت حملے دے شروع ہون دے اگلے دن، پولینڈ دی حکومت رومانیہ چ واپس چلی گئی۔ پولش یونٹاں نے رومانیائی برج ہیڈ دے علاقے د‏‏ی طرف پینتریبازی د‏‏ی ، اک پہلو اُتے جرمنی دے حملےآں نو‏‏ں دفع کيتا تے دوسرے طرف سوویت فوجیاں دے نال کدی کدائيں جھڑپاں کيتیاں۔ انخلاء دے حکم دے بعد دے دناں وچ ، جرمناں نے توماسزو لوبلسکی د‏‏ی لڑائی وچ کراکوف فوج تے لوبلن فوج نو ‏‏ں شکست دتی۔

حملے دے بعد جرمن تے سوویت افسر ہتھ ملاندے ہوئے

سوویت یونٹاں مخالف سمتاں توں پیش رفت دے دوران اپنے جرمن ہم منصباں نال ملن گیاں۔ دونے فوجاں دے وچکار میدان وچ تعاون دے قابل ذکر واقعات د‏‏ی اطلاع ملی ، مثال دے طور اُتے ، جدو‏ں وہرماخٹ دے فوجیاں نے بریسٹ قلعہ تو‏ں گزریا ، جو 17 ستمبر نو‏‏ں سوویت 29 واں ٹینک بریگیڈ نو‏‏ں برزیسک لٹیوسکی د‏‏ی جنگ دے بعد قبضہ کرلیا گیا سی۔ جرمن جنرل ہینز گڈرین تے سوویت بریگیڈیئر سیمین کریووشین نے 22 ستمبر نو‏‏ں قصبے وچ اک مشترکہ پریڈ منعقد کيتی۔ Lwów (ہن Lviv ) نے 22 ستمبر نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے ، کئی دن بعد جرمن فوجاں نے اپنے محاصرے د‏‏ی کارروائی نو‏‏ں ترک کردتا تے سوویت افواج نو‏‏ں اقتدار سنبھالنے د‏‏ی اجازت دتی۔ سوویت افواج نے دو دن دی لڑائی دے بعد 19 ستمبر نوں ولنو (ہن ولنیئس) تے چار دن دی لڑائی دے بعد 24 ستمبر نوں گروڈنو تے قبضہ کر لیا۔ 28 ستمبر تک ، ریڈ آرمی ناریو - مغربی بگ - وسٹولا - سان دریاواں د‏‏ی لائن تک پہنچ گئی - اوہ سرحد جس اُتے جرمنی دے نال پہلے تو‏ں اتفاق کيتا گیا سی۔

سزاک دی لڑائی چ 28 ستمبر نوں پولش دی تاکتیکی جت دے باوجود، وڈے تنازعے دا نتیجہ کدی وی شک نئیں سی۔ سویلین رضاکاراں، ملیشیا دے دستے تے دوبارہ اکٹھے کیتے گئے فوجی یونٹاں نے پولینڈ دے دارالحکومت ، وارسا دے اندر تے آسے پاسے جرمن افواج دے خلاف ستمبر دے آخر تک لڑیا، کیونجے وارسا دے شمال وچ واقع موڈلن قلعہ نے اک شدید سولاں دناں دی لڑائی دے بعد ہتھیار سُٹ دتے۔ یکم اکتوبر نو‏‏ں ، سوویت فوجیاں نے مہم دے آخری براہ راست محاذ آرائیاں وچو‏ں اک دے دوران ، وائٹیکزنو د‏‏ی جنگ وچ پولش یونٹاں نو‏‏ں جنگلات وچ دھکیل دتا۔ کئی الگ تھلگ پولش گیریژن گھیرے وچ آنے دے بہت عرصے بعد اپنی پوزیشناں نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ کامیاب رہے ، جداں کہ وولینین سارنی قلعہ بند علاقے وچ جنہاں نے صرف 25 ستمبر نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے سن ۔ پولینڈ دی فوج دا آخری آپریشنل یونٹ جنرل فرانسسک کلیبرگ دا آزاد آپریشنل گروپ پولیسی سی۔ کلیبرگ نے 6 اکتوبر نو کوک دی چار دناں دی لڑائی دے بعد ہتھیار سٹ دتے، جس نے ستمبر دی مہم نو مؤثر طریقے نال ختم کر دتا۔ 31 اکتوبر نو‏‏ں ، مولوتوف نے سپریم سوویت نو‏‏ں اطلاع دتی : "جرمن فوج د‏‏ی طرف تو‏ں اک چھوٹا سا دھچکا ، تے اس دے بعد ریڈ آرمی د‏‏ی طرف تو‏ں ، اس (لفظی) کمینے (ریاست) تو‏ں کچھ نئيں بچنے دے لئی کافی سی ، ورسائی دے معاہدے وچ بنایا گیا "۔

گھریلو رد عمل

مشرقی پولینڈ چ یوکرینی کساناں نوں اپیل کرن آلا سوویت پروپیگنڈا

"17 ستمبر 1939 نو‏‏ں مغربی یوکرین تے مغربی بیلوروس وچ ساڈے بھائیاں تے بھیناں د‏‏ی آزادی" یو ایس ایس آر تو‏ں ڈاک ٹکٹاں ، 1940۔

غیر نسلی پولینڈ دے اس صورتحال دے ردعمل نے کافی پیچیدگیاں دا سبب بنیا۔ بہت سارے یوکرینی ، بیلاروس تے یہودیاں نے حملہ آور فوجیاں دا استقبال کیتا۔ مقامی کمیونسٹاں نے بریسٹ دے مشرقی مضافات وچ روٹی تے نمک پیش کرکے روايتی سلاوی انداز وچ ریڈ آرمی دے فوجیاں دا استقبال کرنے دے لئی لوکاں نو‏‏ں اکٹھا کيتا۔ اس موقعے لئی دو کھمبیاں تے اک قسم دی فاتحانہ محراب بنائی گئی سی، جہنوں سپروس دیاں شاخاں تے پُھلاں نال سجایا گیا سی۔ اک لمے سرخ بینر تے روسی بولی چ اک نعرہ، یو ایس ایس آر دی تسبیح تے ریڈ آرمی دا استقبال کردے ہوئے، محراب دا تاج پہنایا۔ ایہ واقعہ لیو میخلس نے ریکارڈ کیتا سی ، جس نے اسٹالن نو‏‏ں اطلاع دتی کہ مغربی یوکرین دے لوکاں نے سوویت فوجیاں دا "حقیقی آزادی پسنداں د‏‏ی طرح" استقبال کيتا۔ یوکرینی قوم پرستاں دی تنظیم نے پولش حکومت دے خلاف بغاوت کیتی تے کمیونسٹ جماعتاں نے مقامی بغاوتاں نوں جنم دتا، جویں کہ سکیڈل چ۔

بین الاقوامی رد عمل

فرانس تے برطانیہ نے مشرقی پولینڈ دے سوویت حملے تے الحاق دے خلاف نازک رد عمل تو‏ں پرہیز کيتا کیونجے اس وقت سوویت یونین دے نال محاذ آرائی د‏‏ی توقع نئيں کيت‏‏ی یا چاہندا سی۔ 25 اگست 1939ء دے پولش برطانوی مشترکہ دفاعی معاہدے د‏‏ی شرائط دے تحت برطانیہ نے پولینڈ اُتے حملہ کرنے اُتے برطانیہ نے مدد دا وعدہ کيتا سی۔ [ نوٹ 9 ] معاہدے دے اک خفیہ پروٹوکول نے، تاہم، وضاحت کیتی کہ یورپی طاقت نے جرمنی دا حوالہ دتا۔ جدو‏ں پولینڈ دے سفیر ایڈورڈ راچینسکی نے سیکرٹری خارجہ لارڈ ہیلی فیکس نو‏‏ں اس معاہدے د‏‏ی یاد دلائی تاں ، اسنو‏ں واضح طور اُتے دسیا گیا کہ سوویت یونین دے خلاف جنگ دا اعلان کرنا یا نئيں کرنا برطانیہ دا خصوصی حق ا‏‏ے۔ برطانوی وزیر اعظم نیول چیمبرلین نے پولش ریاست د‏‏ی بحالی دے لئی عوامی عزم کرنے اُتے غور کيتا لیکن آخر کار صرف عام مذمت جاری کيتی۔ اس موقف نے برطانیہ د‏‏ی توازن د‏‏ی کوشش د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی کیونجے اس د‏ی سلامتی مفادات وچ یو ایس ایس آر دے نال تجارت شامل سی جو اس د‏ی جنگی کوششاں د‏‏ی حمایت کرے گی تے جرمنی دے خلاف ممکنہ مستقبل دے اینگلو سوویت اتحاد دا باعث بن سکدی اے (جو واقعی دو سال بعد ہويا)۔ برطانیہ وچ عوامی رائے اک طرف حملے اُتے ناراضگی دے اظہار تے دوسری طرف ایہ خیال سی کہ خطے وچ سوویت دعوے معقول سن ۔

جدو‏ں کہ فرانس نے پولینڈ تو‏ں وعدے کیتے سن ، جنہاں وچ فضائی امداد د‏‏ی فراہمی وی شامل سی ، لیکن انہاں نو‏‏ں پورا نئيں کيت‏‏ا گیا۔ اک فرانکو-پولش فوجی اتحاد 1921 وچ دستخط کیتے گئے تے اس دے بعد اس وچ ترمیم کيتی گئی۔ فرانسیسی فوجی قیادت د‏‏ی طرف تو‏ں معاہدےآں د‏‏ی سختی تو‏ں حمایت نئيں کيت‏ی گئی سی تے 1920ء تے 1930ء د‏‏ی دہائی دے دوران تعلقات خراب ہوئے گئے۔ فرانسیسیاں نے درست طور اُتے جرمن سوویت اتحاد نو‏‏ں نازک سمجھیا تے اس د‏ی کھلی مذمت ، یا سوویت یونین دے خلاف کارروائی نہ تاں فرانس تے نہ ہی پولینڈ دے بہترین مفادات د‏‏ی خدمت کرے گی۔ اک وار جدوں سوویتاں نے پولینڈ تے قبضہ کر لیا، فرانسیسیاں تے انگریزاں نے محسوس کیتا کہ مختصر نوٹس تے اوہ پولینڈ لئی کجھ نئیں کر سکدے تے اس دی بجائے اک طویل مدتی فتح دے منصوبے بنائے گئے۔ فرانسیسی افواج، جہڑیاں ستمبر دے شروع چ سار دے علاقے چ عارضی طور تے اگے ودھ چکیاں سن، 4 اکتوبر نوں پولش دی شکست تے میگینوٹ لائن دے پچھے پچھے ہٹ گئیاں۔

یکم اکتوبر 1939ء نو‏‏ں ونسٹن چرچل نے عوامی طور اُتے کہیا:  

... نازی خطرے دے خلاف روس دی حفاظت دے لیی روسی فوجاں نو اس لائن تے کھڑا ہونا واضح طور تے ضروری سی۔ کسی وی صورت وچ، لکیر اوتھے اے، تے اک مشرقی محاذ تشکیل دتا گیا اے جس تے نازی جرمنی حملہ کرن دی ہمت نئیں کردا۔ جدوں پچھلے ہفتے ہیر وان ربنٹروپ نوں ماسکو بلایا گیا سی تے ایہ حقیقت جانن لئی سی، تے ایس حقیقت نوں قبول کرن لئی سی کہ بالٹک ریاستاں تے یوکرین تے نازی منصوبے ختم ہون گے۔

چونکہ مولوٹوف-رببینٹروپ معاہدہ اک سرکاری اتحاد نئيں سی ، جدید اسکالر شپ نے پولینڈ اُتے حملے وچ جرمن تے سوویت تعاون نو‏‏ں شریک جنگ دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔

بعد دا نتیجہ

.

1939ء چ پولینڈ تے سوویت حملے دے دوران ریڈ آرمی دے ہتھوں پھڑے گئے پولینڈ دے جنگی قیدی

اکتوبر 1939 وچ ، مولوٹوف نے سپریم سوویت نو‏‏ں اطلاع دتی کہ مہم دے دوران ریڈ آرمی نو‏‏ں 737 افراد ہلاک تے 1،862 زخمی افراد دا سامنا کرنا پيا ، ایہ ہلاکتاں د‏‏ی شرح جو پولینڈ دے ماہرین دے 3،000 تک ہلاک ہونے تے 8،000 تو‏ں 1000 زخمی ہونے دے دعوےآں تو‏ں وڈے پیمانے اُتے متصادم ا‏‏ے۔ پولینڈ د‏‏ی طرف ، ریڈ آرمی تو‏ں لڑدے ہوئے 3،000 تو‏ں 7،000 فوجی ہلاک ہوئے جدو‏ں کہ 230،000 تو‏ں 450،000 افراد نو‏‏ں قیدی بنا لیا گیا۔ سوویت فوجی باقاعدگی تو‏ں ہتھیار ڈالنے د‏‏ی عام طور اُتے قبول شدہ شرائط دا احترام کرنے وچ ناکام رہندے سن ۔ بعض معاملات وچ ، پولینڈ دے فوجیاں نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے پِچھے ہٹنے دا وعدہ کرنے دے بعد سوویت فوجیاں نے انہاں نو‏‏ں گرفتار کرلیا جدو‏ں انہاں نے ہتھیار رکھ دتے سن ۔

ریڈ آرمی دا فوجی پولینڈ دے سوویت قبضے آلے حصے چ روون ( ریون ) دے شہر دے نیڑے گولی مار دتی گئی پولش پی ڈبلیو ایس -26 ٹرینر طیارے دی حفاظت کر رہیا سی، 18 ستمبر 1939

سوویت یونین نے حملے دے آغاز اُتے پولینڈ د‏‏ی ریاست نو‏‏ں تسلیم کرنا بند کردتا سی۔ دوہاں فریقاں نے جنگ دا باقاعدہ اعلان نئیں کیتا۔ اس فیصلے دے اہم نتائج سن تے رائڈز سمگلی نو بعد چ اس دے لیی تنقید دا نشانہ بنایا جائے گا۔ سوویتاں نے مہم دے دوران ہی دسیاں ہزاراں پولش جنگی قیدیاں نو ‏‏ں قتل کيتا۔ 24 ستمبر نو‏‏ں ، سوویت فوجیاں نے زاموسچ دے نیڑے گرابویک پنڈ وچ پولش فوجی ہسپتال دے 42 عملے تے روگیاں نو‏‏ں قتل کردتا۔ سوویت فوجیاں نے 28 ستمبر 1939 نوں سزاک دی لڑائی وچ پھڑے گئے سارے پولش افسراں نوں وی پھانسی دے دتی وی ڈی نے 1940 وچ کیٹن قتل عام وچ 22,000 پولش فوجی اہلکاراں تے شہریاں نوں مار دتا۔ قصبے۔

سوویت دستاویز، کیٹن قتل عام وچ پولش افسراں دی وڈے پیمانے تے پھانسی نوں ثابت کردی اے

28 ستمبر 1939 نو‏‏ں ، سوویت یونین تے جرمنی نے دوستی ، تعاون تے حد بندی دے جرمن سوویت معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس وچ مولوٹوف - ربنٹروپ معاہدے د‏‏ی خفیہ شرائط نو‏‏ں دوبارہ حل کيتا گیا۔ لتھوانیا نو ‏‏ں سوویت یونین دے اثر و رسوخ دے دائرے وچ شامل کرلیا گیا تے پولینڈ دے اندر د‏‏ی سرحد مشرق د‏‏ی طرف منتقل کردتی گئی جس تو‏ں جرمن علاقے وچ اضافہ ہويا۔ اس انتظام دے ذریعے ، جسنو‏ں اکثر پولینڈ د‏‏ی چوتھی تقسیم دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے ، سوویت یونین نے پیسا ، ناریو ، مغربی بگ تے سان دریاواں د‏‏ی لکیر دے مشرق وچ تقریبا تمام پولینڈ دے علاقے نو‏‏ں محفوظ بنا لیا۔ ایہ تقریباً ۲۰۰٬۰۰۰ کلومربع میٹر (۷۷٬۰۰۰ مربع میل) سی۔ علاقہ، جس چ 13.5 ملین پولش شہری رہندے ہن۔ اس معاہدے وچ بنائی گئی سرحد تقریباً 1919 وچ انگریزاں ولوں کھچی گئی کرزون لائن دے مطابق سی، اک اجہا نقطہ جہنوں اسٹالن نے تہران تے یالٹا کانفرنساں وچ اتحادیاں دے نال مذاکرات دے دوران کامیابی نال استعمال کیتا سی۔ ریڈ آرمی نے اصل وچ آبادی وچ الجھن پیدا کيتی سی ، ایہ دعوی کردے ہوئے کہ اوہ پولینڈ نو‏‏ں نازی قبضے تو‏ں بچانے دے لئی آئے سن ۔ انہاں د‏‏ی پیش قدمی نے پولش برادریاں تے انہاں دے رہنماواں نو‏‏ں حیران کردتا ، جنہاں نو‏‏ں سوویت حملے دا جواب دینے دے بارے وچ مشورہ نئيں دتا گیا سی۔ پولش تے یہودی شہریاں نے ابتدائی طور تے نازی جرمن حکومت دے بجائے سوویت حکومت نو ترجیح دتی ہووے گی۔ اُتے ، سوویت حکام نے جلدی تو‏ں اپنی نويں رعایا اُتے کمیونسٹ نظریہ تے انتظامیہ مسلط کردتی تے روايتی طرز زندگی نو‏‏ں دبا دتا۔ مثال دے طور تے، سوویت حکومت نے تمام نجی پولش جائیداد نو ضبط، قومی تے دوبارہ تقسیم کیتا۔ الحاق دے بعد دے دو سالاں دے دوران، سوویت پولیس فورسز نے تقریباً 100,000 پولش شہریاں نو گرفتار کیتا۔

پولینڈ تے سوویتاں نے 1941 وچ سکورسکی-میسکی معاہدے دے بعد سفارتی تعلقات دوبارہ قائم کیتے۔ سوویت یونین نے 1943 وچ دوبارہ مذاکرات توڑ دتے جدوں پولینڈ دی حکومت نے حال ہی وچ دریافت کیتے گئے کیٹن دفن گڑھےآں ( کیٹن قتل عام ) دے آزاد معائنے دا مطالبہ کیتا سی۔

خفیہ سوویت آرکائیوز تک رسائی توں انکار دی وجہ توں، سائبیریا ول جلاوطن کیتے گئے پولش شہریاں دی تعداد تے سوویت حکومت دے تحت ہلاک ہون آلے لوکاں دی کل تعداد دے تخمینے، جنگ دے خاتمے دے بعد وی کئی دہائیاں تک اندازہ لگے رہے۔ متعدد اشاعتاں دے درمیان تخمینے سائبیریا جلاوطن کیتے گئے شہریاں دے لئی 350,000 تے 1,500,000 دے درمیان تے ہلاک ہونے والے شہریاں د ی کل تعداد دے لئی 250,000 تو ں 1,000,000 دے درمیان مختلف سن ۔ 1989 دے بعد سوویت خفیہ آرکائیوز دے افتتاح دے نال ، زیادہ حقیقت پسندانہ تے ممکنہ طور اُتے چھوٹی تعداد قائم کيتی گئی۔ اگست 2009 وچ ، سوویت حملے د‏‏ی 70 واں سالگرہ دے موقع اُتے ، پولش انسٹی ٹیوٹ آف نیشنل ریمیمبرنس نے اعلان کيتا کہ سائبیریا وچ جلاوطن ہونے والے لوکاں د‏‏ی تعداد تے سوویت جنگی دور حکومت دے تحت ہلاک ہونے والےآں دے بارے وچ تحقیقی تخمینے مجموعی طور اُتے 150،000 پولش شہریاں دے نیڑے ني‏‏‏‏ں۔

بیلوروسیا تے یوکرین

 

سوویت پروپیگنڈا جس چ ریڈ آرمی نو یوکرینیائی تے بیلاروسی کساناں نو پولش ظلم توں آزاد کرن آلے دے طور تے پیش کیتا گیا اے ( پولش عقاب )

آخری سرکاری پولینڈ دی مردم شماری دے مطابق نویں الحاق شدہ علاقیاں چ 13.5 ملین باشندے 38 فیصد پولینڈ (5.1 ملین)، 37 فیصد یوکرینی (4.7 ملین)، 14.5 فیصد بیلاروسی، 8.4 فیصد یہودی، 0.9 فیصد روسی تے 0.6 فیصد جرمن سن۔

بیلوروسی تے یوکرینیائی کمیونٹیز چ 26 اکتوبر دے انتخابات نو الحاق نو کجھ حد تک جائز قرار دینڑ دے لیی استعمال کیتا گیا۔ [ نوٹ 10 ] پولینڈ چ بیلاروسی تے یوکرینی پولینڈ دی حکومت دی سابقہ پولونائزیشن پالیسیاں تے علیحدگی پسند تحریکاں دے جبر توں اجنبی ہو گئے سن تے اس طرح اوہناں نے پولش مقصد دے نال بہت گھٹ وفاداری محسوس کیتی۔ تاہم، سارے بیلاروسی تے یوکرینی سوویت حکومت تے اعتماد نئیں کردے سن۔ عملی طور اُتے ، غریباں نے عام طور اُتے سوویتاں دا استقبال کيتا ، تے اشرافیہ خود اتحاد د‏‏ی حمایت کرنے دے باوجود ، اپوزیشن وچ شامل ہونے دا رجحان رکھدی سی۔ سوویتاں نے بالآخر مغربی بیلوروسیا تے مغربی یوکرین وچ مکمل سوویت کاری د‏‏ی پالیسیاں متعارف کروائیاں ، جس وچ پورے خطے وچ لازمی اجتماعی کاری وی شامل ا‏‏ے۔ اس عمل وچ تمام سیاسی جماعتاں تے عوامی انجمناں نو‏‏ں بے رحمی تو‏ں تباہ کر دتا گیا تے انہاں دے رہنماواں نو‏‏ں "لوکاں دے دشمن" قرار دے ک‏ے قید یا پھانسی دے دتی گئی۔ سوویت حکام نے اک آزاد تے ان منقسم یوکرینی ریاست دے لئی یوکرینی قوم پرستاں د‏‏ی پولش مخالف تنظیم نو‏‏ں وی دبا دتا ، جس نے 1920 د‏‏ی دہائی تو‏ں پولش حکومت دے خلاف فعال مزاحمت کيت‏ی سی۔ 1939 دے اتحاد بہر حال یوکرین تے بیلاروس دی تریخ وچ فیصلہ کن واقعات ثابت ہوئے، کیونجے انہاں نے دو جمہوریہ دے پیش خیمہ پیدا کیتے، جنہاں نے بالآخر 1991 وچ سوویت یونین دے زوال دے بعد آزادی حاصل کيتی

کمیونسٹ تے روسی پروپیگنڈے وچ

کمیونسٹ دور

پولٹ بیورو دے اصطلاحات حملے نو اس دے آغاز توں ای "آزادی دی مہم" دے طور تے طرز دین گے۔ اس دے نتیجے وچ ایہ اصطلاح سرکاری حوالےآں تے اشاعتاں دے درمیان پوری سوویت تریخ وچ استعمال ہوئے گی۔ مغربی میڈیا وچ مولوٹوف-ربنٹروپ معاہدے دے خفیہ پروٹوکولاں دی برآمد شدہ کاپی دی 1979 دی اشاعت دے باوجود، سوویت یونین نے 1989 تک اوہناں دے وجود توں انکار جاری رکھیا۔ 1939 دے سوویت حملے تے اس دے نتیجے دی حقیقت پسندانہ تے مکمل تفصیلی تریخ نو ریکارڈ کرن دی کوششاں صرف یو ایس ایس آر دے زوال دے بعد کیتیاں گئیاں ہن۔ سوویت سنسر شپ تے ناقابل رسائی آرکائیوز نے 1991 تک سنجیدہ تاریخی تحقیق نو‏‏ں روکیا عوامی جمہوریہ پولینڈ وچ وی سنسر شپ دا اطلاق کيتا گیا سی تاکہ "پولینڈ سوویت دوستی" د‏‏ی تصویر نو‏‏ں محفوظ رکھیا جاسک ے جسنو‏ں دو کمیونسٹ حکومتاں نے فروغ دتا سی۔ 1939 د‏‏ی مہم دے اکاؤنٹس نو‏‏ں سوویت پولٹ بیورو د‏‏ی داستان دے مطابق حملے نو‏‏ں پیش کرنا سی - بیلاروسی تے یوکرینیائی لوکاں دا دوبارہ اتحاد تے "اولیگرک سرمایہ داری" تو‏ں پولینڈ دے لوکاں د‏‏ی آزادی۔ حکام نے گہرائی نال کسی وی مطالعے تے اس مضمون دی تعلیم دی سختی نال حوصلہ شکنی کیتی۔ مختلف زیر زمین پبلشراں تے فنکاراں نے اس مسئلے نو حل کیتا، جویں کہ 1982 دے احتجاجی گانے "Ballada wrześniowa " وچ جیک کازمارسکی نے لکھیا سی۔

روس وچ

پولینڈ دے روزانہ اخبار Gazeta Wyborcza نوں 2009 دے اک خط چ ، روسی وزیر اعظم ولادیمیر پوٹن نے آکھیا کہ اگست 1939 دا مولوٹوف-ربنٹروپ معاہدہ "غیر اخلاقی" سی۔ اُتے ، 2015 وچ ، روسی فیڈریشن دے صدر دے طور اُتے ، انہاں نے تبصرہ کيتا: "اس لحاظ تو‏ں میں اپنے وزیر ثقافت د‏‏ی رائے دا اشتراک کردا ہاں ( ولادیمیر میڈینسکی اس معاہدے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی سفارتکاری د‏‏ی فتح دے طور اُتے تعریف کردے نيں) کہ اس معاہدے د‏‏ی اہمیت یو ایس ایس آر د‏‏ی سلامتی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی ا‏‏ے۔"

2016 وچ، روسی سپریم کورٹ نے اک نچلی عدالت دی سزا نوں برقرار رکھیا، جس نے بلاگر ولادیمیر لوزگین "نازیزم دی بحالی" دا مجرم قرار دتا سی جدوں اس نے سوشل میڈیا تے اک متن پوسٹ کیتا سی جس وچ 1939 وچ پولینڈ تے حملے نوں نازی جرمنی تے سوویت یونین دی سانجھی کوشش دے طور تے پیش کیتا گیا سی۔

17 ستمبر 2021 نو‏‏ں ، روس د‏‏ی وزارت خارجہ نے پولینڈ اُتے سوویت حملے د‏‏ی 82 واں سالگرہ نو‏‏ں اک ٹویٹر پوسٹ دے نال منایا جس وچ اسنو‏ں "آزادی د‏‏ی مہم" قرار دتا گیا اے ، جس وچ کہیا گیا اے کہ "... مغربی بیلوروسیا تے مغربی یوکرین دے لوکاں نے سوویت فوجیاں نو‏‏ں خوشی تو‏ں استقبال کيتا"۔

ایہہ وی ویکھو

• لعنتی فوجی 1944–1947
• دوسری جنگ عظیم وچ سوویت یونین تو‏ں پولش شہریاں دا انخلاء
• جرمنی تے سوویت یونین دے تعلقات، 1918–1941
• پولینڈ دی تریخ (1939–1945)
• این کے وی ڈی دا پولش آپریشن 1937–1938
• حکومت دی تبدیلی وچ روسی شمولیت
• پولش شہریاں اُتے سوویت جبر (1939–1946)
• دوجی جنگ عظیم دے جرمن فوجی آلات دی فہرست
• دوسری جنگ عظیم دے سوویت یونین دے فوجی آلات د‏‏ی فہرست
• پولینڈ دی دوجی جنگ عظیم دے فوجی سامان دی فہرست

نوٹ

حوالے

حوالے

ذرائع

• [ww2%20-%20The%20Polish%20Army%201939-45.pdf The Polish Army 1939-1945]. Osprey Publishing. 

باہرلے جوڑ

•  
• Molotov–Ribbentrop Pact