پوٹھوہاری

وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا پوٹھواری)
Jump to navigation Jump to search
پنجابی بولیاں دا نقشہ

پوٹھوہاری پنجابی دی اک بولی اے[1] جیڑی پنجاب دے اک پاسے پوٹھوہار چ بولی جاندی اے۔ پوٹھوہار دے ضلعیاں اسلام آباد راولپنڈی جیلم چکوال دے نال اینان ضلیعاں دے نال جڑدے کشمیر پنجاب ہزارہ وچ وی اینون اسانی نال سمجیا جاندا اے۔ پوٹھوہار دے اوہ لوک جناں نوں پنجاب دیاں دوجیاں تھانوان چ زمینان الاٹ ہویاں اوتھے وی اوہ ایدے نال کم چلاندے نیں۔ پوٹھوہاری نون ورتن والے برطانیہ چ وی ہیکے نیں۔

پوٹھوہاری جغرافیہ[لکھو]

پنجابی دا پوٹھوہاری انک تصیل گجر خان، تصیل کلرسیداں، تصیل کعوٹہ، تصیل کوٹلی ستیاں، تصیل مری ضلع اسلام آباد دے گراں، ضلع جیلم دی تصیل سوہاوہ، تے ازاد کشمیر دے رلویں تھاںوان چ بولی جاندی اے۔

ہک شعر[لکھو]

ضمیر حعفری دے نانا دا ہک شعر

ہوسی اوہ جو آپ کریسیں اے دنیا دے چالے - کون کسے دیاں کنداں لمبے کیہڑا دیوے بالے

ماجی نال نکھیڑا[لکھو]

  • پوٹھوہاری چ فعل نوں ضمیر نال ملا دتا جاندا اے۔ ادھارانں: آکھیاس (اونے آکھیا)، آکھیا (میں آکھیا)، آکھیاۓ (اساں آکھیا)۔
  • پوٹھواری چ 'او' دی تھان 'اے' ورتیا جاندا اے۔ جنویں چوڑا دی تھاں چیڑا، سونا دی تھاں سینا۔

٭ ماجی یا پنجابی دے جناں بولاںدے مڈ تے 'ا' یا 'آ' آندے نیں پوٹھاری چ اونان نون ہ چ پلٹ دتا جاندا اے۔ ادھارن: اک، ہک۔

  • پوٹھواری بولن والے اتلے تھاوان چ "چھ" نوں "ش" نوں پلٹ دتا جاندا اے۔ادھارن: اچھنا توں اشنا، گچھنا تون گشنا۔

پوٹھوہاری دے شاعر[لکھو]

  • باقی صدیقی (1972 - 1909) اصل ناں قاضی محمد افضل، سہام، تصیل ٹیکسلا ضلع راولپنڈی چ جمے۔باقی صدیقی نون پوٹھوہاری پہلا دیوان والا شاعر منیا جاندا اے۔ اوناں دی پوتھی 'کخے کعڑے' 1967 چ چھپی۔ اوناں دا ہک شعر:
بچے جیا پھل ناں ڈٹھا - جناں کچا اونان مٹھا

علی ارمان دی پوٹھوہاری شاعری[لکھو]

علی ارمان اردو غزل تے نظم دا اک اہم شاعر اے۔ تے پوٹھوہاری شاعری دا اک وڈا ناں سمجھیا جاندا اے۔ علی ارمان ہوراں دا تعلق راولپنڈی نال اے تے اوہ کئی ورھیاں توں برطانیہ وچ زندگی گزار رہیے نیں۔ علی ارمان دی ماں بولی گوجری تے پوٹھوہاری اے۔ اوہناں دی پنجابی تے پوٹھوہاری کتاب مٹی دی بکل ۲۰۰۹ وچ سانجھ پبلی کیشنز لہور نے چھاپی سی۔ جیہنوں اس سال دی بہترین پنجابی کتاب وچوں اک کتاب دا مسعود کھدر پوش ایوارڈ ملیا۔ علی ارمان کئی زباناں وچ شاعری کردے نیں پر اوہناں نوں جدید پوٹھوہاری شاعری دا امام منیا جاندا اے۔ اوہناں پوٹھوہاری شاعری دے لہجے نوں پنجابی دے باقی سارے لہجیاں تو نکھیڑ کے اس پوٹھوہاری لہجے وچ شاعری کیتی جیہڑا خطہ پوٹھوہار دے لوکاں دا بولن چالن دا مکمل لہجہ اے۔ دنیا دے ادب تے شاعری نال آگاہی دی وجہ نال علی ارمان دی پوٹھوہاری شاعری نے جیہڑی چھال ماری اے اوس نال اوہ دنیا دی کسے وی ترقی یافتہ زبان دی شاعری دے مقابلے تے رکھی جا سکدی اے۔ علی ارمان دی کتاب مٹی دی بکل نوں پنجابی پوٹھوہاری دے شاعراں تے نقاداں نال نال عام لوکائی ولوں وی بوہت سراہیا گیا تے تے چڑھدے تے لہندے دوہاں پنجاباں وچ اوہنوں مان دتا گیا۔

منے پرمنے اردو شاعر تے نقاد خالد احمد مرحوم ہوراں مٹی دی بکل نوں ترنجن توں بعد پنجابی شاعری دی سب توں وڈی کتاب کہیا سی۔ علی ارمان ہوراں دی اس کتاب وچ اردو پنجابی وچ ورتیاں جان والیاں سبھے صنفاں لبھ جاندیاں نیں جیہدے وچ غزل، نظم، نثری نظم، ماہیے، بولیاں تے ہور بوہت کجھ شامل اے۔ علی ارمان نیں اک نویں صنف پوٹھوہاری شاعری وچ شامل کیتی بین ۔ پوٹھوہاری لوک موسیقی دا بنیادی سُر وین پان والا اے تے ایہہ صنف اوہناں نے بنا کے اپنے پوٹھوہاری دھرتی دے وسنیکاں دی نفسیاتی تے کلچرل ہوند دے اک بنیادی مسئلے توں پردہ چُکیا اے۔ علی ارمان دی شاعری وچوں اک نکی جیہی پوٹھوہاری نظم

کدے کدے میں سُنا آں

اپنے گھرے نیں پکے فرشے تھلوں

چینکاں ساوے گھاہے نیاں

علی ارمان ہوراں نوں ایہہ اعزاز وی حاصل اے جے اوہناں دی اک پوٹھوہاری غزل نوں گائی جان والی پہلی پوٹھوہاری غزل دا اعزاز حاصل اے۔ جیہنوں مسعود ملک مرحوم ہوراں پی ٹی وی اسلام آباد سٹیشن توں ۱۹۹۸ وچ گایا۔ اوہ غزل تھلے درج کیتی جاندی اے

پوٹھوہاری غزل

سوہیاں ساویاں سدھراں نیں سِر سہرے سجنڑے رئے

تُریاں رونڑیاں رہیاں نالے ٹہول وی بجنڑے رئے

کچے آلیاں چڑیاں آر سے اساں نیں چہلے خواب

اِتھوں ای اڈرے، اتھے ای ٹٹھے ترٹنڑیں بھجنڑے رئے

بُڑھیاں یاداں نیں بیہڑے وچ اِس راں لنگھی رات

انھّی اگ وی نچنڑی رئی بدّل وی گجنڑے رئے

جیٹھی ہاڑی تُہپ ہووے یا پوہے ماہیں نیاں چہڑھیاں

کچیاں کوٹھیاں آر اساں تے کنڈاں کجنڑے رئے

جتھے ساریاں زِوّیاں رجّے راہنے گاہنے سے

اُتھّے بھُکھے کوس کُسے کی کھا کے رجنڑیے رئے

مسعود کھدر پوش ٹرسٹ تے مٹی دی بکل

علی ارمان دا فیس بک ایڈریس

علی ارمان ہوراں دی کتاب مٹی دی بُکل دا ٹائٹل

مٹی دی بکل آن لائن پڑھو

افضل پرویز[لکھو]

افضل پرویز (2000 - 1917) پوٹھوہاری دے شاعر، صحافی، موسیقار تے کھوجی سن۔ پوٹھوہاری لوک گیتاں تے لوک ناچ تے اوناں دی کتاب 'بن پھلواری' 1973 چ چھپی۔ اوناں دی پنجابی شاعری دی کتاب 'ککراں دی چھاں' 1971 چ چھپی۔

  • اختر امام رضوی
  • سلطان ظہور اختر
  • دلپزیر شاد
  • عبدالقادر قادری

اتہ پتہ[لکھو]


ہور پڑھو[لکھو]

پنجابی دے لہجے
ماجی ہندکو ملتانی مالوی پودھی دوآبی پوٹھوہاری ڈوگری گوجری کانگڑی گھیبی چھاچھی دھنی پہاڑی ڈیری ریاستی جانگلی کوہاٹی جندالی شاہ پوری