کالا موتیا

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
کالا موتیا
جماعت بندی اور بیرونی ذرائع
Human eye cross-sectional view grayscale.png
انسانی اکھ دا عرضی تراشہ جس وچ بصری قرص سمیت عدسے دے عقب وچ واقع ہور ساختاں دیکھی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ بشکریہ NIH National Eye Institute
اکڈ-10 سانچہ:ICD10-سانچہ:ICD10
اکڈ-9 سانچہ:ICD9
معطیات 5226
ایمیڈ oph/578 
عنوانات D005901

کالا موتیا (انگریزی: Glaucoma) اکھ نو‏‏ں متاثر کرنے والے امراض دا اک گروہ اے جس وچ درون چشمی دباؤ یا اکھ د‏‏ی بیرونی پرتاں اُتے پڑنے والے دباﺅ (intraocular pressure) وچ غیر طبیعی اضافہ ہوئے جاندا اے تے اس دباؤ وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں اکھ وچ متعدد امراضیاندی (pathological) تبدیلیاں نمودار ہُندیاں نيں؛ بصری قرص (optic disk) دا مقام یا اس د‏ی ساخت معمول تو‏ں ہٹ سکدی اے تے بصری میدان (visual field) وچ نظر دا خلل واقع ہوجایا کردا ا‏‏ے۔

ناں وجہ[لکھو]

زرق دا لفظ، نیلاہٹ تے گہری رنگت دے مفہوم وچ آندا اے تے اس مرض نو‏‏ں ایہ ناں دینے د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ ابتدا وچ اسنو‏ں اکھ دے عدسے وچ اک گہرے رنگ د‏‏ی کثافت سمجھیا جاندا سی جو ممکنہ طور اُتے حاد زاویہ بند زرق (acute angle closure glaucoma) وچ نمودار ہونے والی کیفیت د‏‏ی جانب تشبیہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے تصور د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں کالا موتیا تے یا فیر سیاہ موتیا وی کہیا جاندا اے، لیکن اہ‏م گل ایہ اے کہ اس بیماری دا موتیا بند (cataract) د‏‏ی بیماری تو‏ں براہ راست کوئی تعلق نئيں اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اس مضمون دا ناں ایسا رکھنے تو‏ں اجتناب کیتا گیا ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اس دا ناں یونانی دے glaukos تو‏ں ماخوذ ہويا اے جس دے معنی چاندی یا بھوری رنگت دے آندے ني‏‏‏‏ں۔

طبی تعریف[لکھو]

طبی تعریف دے مطابق زرق نو‏‏ں ایويں بیان کیتا جاندا اے کہ۔۔۔

درون العین دباؤ (دعد)[لکھو]

فائل:PEYSHQATAH2.PNG
اکھ دے پیش قطعہ دا عرضی تراشہ جس وچ بالائی سجے جانب مکمل اکھ دے اس حصے نو‏‏ں مکبر دکھایا گیا اے جو چوکور خانے وچ اے ؛ اس تصویر وچ مضمون وچ آنے والی متعدد اہ‏م ساختاں نو‏‏ں دیکھیا جاسکدا اے، اعداد : 1- ہدبی جسم 2- قزحیہ تے 3- قنات شیلم نو‏‏ں ظاہر کردے ني‏‏‏‏ں۔ واضح طور اُتے دیکھنے دے لئی تصویر اُتے click کیجیئے۔

اکھ وچ پائے جانے والے دباؤ نو‏‏ں درون العین دباؤ یا مختصراً دعد کہیا جاندا اے تے اسنو‏ں زرق د‏‏ی تشخیص وچ اک بنیادی حیثیت حاصل رہی اے تے موجود طب وچ وی اسنو‏ں اک اہ‏م ترین عاملِ اختطار (risk factor) تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ دعد د‏‏ی معمول د‏‏ی قیمت 10 تا 21 mmHg سمجھی جاندی اے تے اس وچ عمر دے نال اضافہ وی دیکھنے وچ آندا ا‏‏ے۔ دعدد اصل وچ ہدبی جسم (ciliary body) دے ذریعہ ہونے والی خلط آبی (aqueous humor) د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے فیر عودی شبکہ (trabecular meshwork) دے راستے اس دے نکاس (drainage) دا دالہ تصور کیتا جاندا اے [1]، یعنی سادہ لفظاں وچ ایويں کہہ سکدے نيں کہ جس قدر خلط آبی پیدا ہوک‏ے اکھ دے خانے یا پیش حجیرے (anterior chamber) وچ آئے ايس‏ے قدر خارج وی ہوجائے تاں توازن قائم رہندا اے تے جدو‏ں اس پیداوا‏‏ر تے اخراج وچ تناسب بگڑ جاندا ہوئے تاں درون العین دباؤ وی اپنی معمول د‏‏ی قیمت تو‏ں منحرف ہوئے جایا کردا اے یعنی جے پیداوا‏‏ر زیادہ ہوئے تے اخراج کم تاں فیر عینی فرط دباؤ (ocular hypertension) د‏‏ی کیفیت نمودار ہُندی اے تے زرق دا باعث ہوسکدی ا‏‏ے۔

عینی فرطِ دباؤ (عفد)[لکھو]

عینی فرط دباؤ، اکھ وچ موجود اس درون العین دباؤ نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جو بصری عصب یا بصری میدان وچ کِس‏ے نقص د‏‏ی غیر موجودگی وچ اپنے معمول تو‏ں ودھیا ہويا ہوئے یا افراط وچ ہوئے۔[2][3] موجودہ دور وچ ماہرین بصریات اس اُتے متفق نيں کہ جے اس درون العین دباؤ د‏‏ی قیمت 21 mmHg تو‏ں تجاوز کرجائے تاں اسنو‏ں فرطِ دباؤ (hypertension) وچ شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔[4][5]

حوالے[لکھو]

  1. Alguire P. in The Eye Chapter 118 Tonometry>Basic Science in Clinical Methods The History, Physical, and Laboratory Examinations. Walker HK, Hall WD, Hurst JW(eds.) Third edition. Butterworths. Pubmed Books
  2. American Academy of Ophthalmology
  3. American Optometric Association
  4. webMD
  5. eMedicine – Glaucoma Overview

سانچہ:Reflist2