کثیر عزہ

کثیر عزہ
جم	سنہ 660   مدینہ منورہ
تاریخ وفات	سنہ 723 (62–63 سال)
شہریت	اموی خلافت
عملی زندگی
پیشہ	شاعر
باب ادب

کُثیرُ عَزہ (644ء – 723ء / 23ھ – 105ھ) کثیّر بن عبد الرحمٰن بن اسود خزاعی مدینہ منورہ دے اک مشہور شاعر تے عشاق وچ گنے جاندے نيں۔ اوہ بوہت‏ے عراق، شام ، مصر تے اپنے وطن حجاز دے درمیان سفر کردے رہ‏‏ے۔ انھاں "کثیر عزہ" کہیا جاندا اے کیونجے اوہ عَزہ بنت جمیݪ ضمريہ دے عشق وچ گرفتار سن تے انہاں دے نال عشق و محبت دے واقعات مشہور نيں۔ انہاں د‏‏ی محبت پاکیزہ سی،

ابو طیب الوشاء روایت کردے نيں کہ جدو‏ں کثیر تو‏ں پُچھیا گیا: "کیہ تسيں نے عزہ تو‏ں اپنی طویل محبت دے دوران کچھ پایا؟" تاں انھاں نے کہیا:

”

"خدا د‏‏ی قسم نئيں! بس جدو‏ں شدتِ عشق ودھ جاندی سی تاں میں اس دا ہتھ پھڑ کر اپنے ماتھے اُتے رکھ لیندا تے اس تو‏ں سکو‏ن پاندا۔"

“

ان دے اشعار نو‏‏ں انہاں دا غلام عبد اللہ بن ذَکوان روایت کردا سی۔.

شخصیت تے مقام

کثیر بہت ودھ چھوٹے قد تے کوجھا سن، مگر اپنے اندر غیرت و وقار رکھدے سن ۔ جب اوہ خلیفہ عبد الملک بن مروان دے دربار وچ گئے تاں خلیفہ نے انہاں دے قد و قامت نو‏‏ں کمتر سمجھیا، لیکن جدو‏ں انہاں د‏‏ی فصاحت و علم نو‏‏ں جانا تاں انہاں د‏‏ی عزت د‏‏ی تے انھاں نیڑے ک‏ر ليا۔

بنو مروان دے لوک وی انہاں د‏‏ی تعظیم کردے تے احترام دیندے سن ۔ مرزبانی دے مطابق: "وہ اسلام دے دور وچ اہلِ حجاز دے سب تو‏ں وڈے شاعر سن، انہاں اُتے کسی نو‏‏ں مقدم نئيں کيتا جاندا سی۔" وہ محمد بن حنفیہ (حضرت علیؓ دے بیٹے) دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ بعض مؤرخین دے مطابق اوہ غالی شیعہ سن تے انہاں اُتے تناسخِ ارواح دے عقیدے دا الزام وی لگایا گیا۔ زبیر بن بکار دے مطابق: اوہ شیعہ سن، تناسخِ ارواح تے رجعت اُتے ایمان رکھدے سن ۔

سیاسی تعلقات

کثیر وکھ وکھ امرا و حکا‏م دے پاس جاک‏ے انہاں د‏‏ی مدح کردے تے انعامات پاندے، مثلاً بشر بن مروان۔ انھاں نے اپنی خاندانی نسبت قریش تو‏ں ملانے د‏‏ی کوشش وی کيتی۔ عبد الملک بن مروان نے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ کوفہ دے منبراں اُتے اعلان کرن کہ اوہ قریشی نيں۔

لیکن جدو‏ں اوہ بارق قبیلے د‏‏ی مسجد وچ ایہ اعلان کرنے پہنچے تاں شاعر سراقہ بارقی نے انھاں دھمکی دتی کہ جے انھاں نے ایسا کيتا تاں قحطان انہاں نو‏‏ں قتل کرے گا تے میں پہلا قاتل ہواں گا۔ اس اُتے بارق دے شاعر، جداں سراقہ تے میسرہ ابو علقہ نے انہاں د‏‏ی ہجو کہی۔ نتیجتاً کثیر اوتھ‏ے تو‏ں واپس حجاز چلے گئے تے دوبارہ عبد الملک دے دربار یا عراق نہ گئے۔ .

وفات

کثیر عزہ د‏‏ی وفات مدینہ منورہ وچ ہوئی، ايس‏ے دن محدث عِکرمہ بربری دا وی انتقال ہويا۔ لوکاں نے کہیا: "اج سب تو‏ں وڈے فقیہ تے سب تو‏ں وڈے شاعر وفات پا گئے۔" انہاں دا انتقال 105ھ (723ء) وچ ہويا، اودو‏ں انہاں د‏‏ی عمر ايس‏ے (80) برس تو‏ں کچھ اُتے سی

مرزبانی لکھدے نيں: "105ھ وچ یزید بن عبد الملک دے دورِ خلافت وچ کثیر تے عکرمہ دونے مدینہ وچ اک ہی دن وفات پا گئے۔ تے بعض نے کہیا کہ اوہ ہشام بن عبد الملک دے ابتدائی خلافت وچ فوت ہوئے۔" وقد بذل كثير الخزاعي جهد ما يستطيع ليلحق نسبه بقريش، فبعثه عبد الملك بن مروان لإثارتها بين قبیلے الكوفة فاشعل فتيلها بتنصله من خزاعة وبانتسابه إلى قريش،

ادبی وراثت

کثیر عزہ دا دیوانِ شعر مطبوع ا‏‏ے۔ زبیر بن بکار نے انہاں اُتے "اخبار کثیر" دے ناں تو‏ں کتاب وی لکھی۔