گوکلا جٹ
| گوکلا جٹ | |
|---|---|
| تاریخ پیدائش |
|
| تاریخ وفات | سنہ 1670
|
ترمیم  | |
1669 وچ گوکلے نے لگ بھگ 20،000 جٹاں اتے ہور مقامی کساناں نوں ظالم مغل ٹیکساں اتے دھارمک نیتیاں دا مقابلہ کرن لئی اکٹھا کیتا۔ [۱] اس دیاں افواج نے ابتدائی کامیابیاں حاصل کیتیاں ، مغل فوجدار عبد النبی خان نوں سہورا دی لڑائی چ شکست دے کے مار دتا تے سدا آباد چھاؤنی نوں تباہ کر دتا ۔ [۴] تاہم، تلپت دے محاصرے دے بعد بغاوت نو کچل دتا گیا، جتھے چار دن دی لڑائی دے بعد گوکولا نوں پھڑ لیا گیا۔ گوکلا نوں 1 جنوری 1670 نوں آگرہ وچّ پھانسی دے دتی گئی۔ [۵]
ابتدائی زندگی
[سودھو]گوکلا (مڈھلے طور تے اولا جاں گوکل دیو ) دا جنم تلپت کھیتر دے اک ہندو جاٹ پروار (ہاگا/آگرے/آگھا گوتر دا) ماڈو ہاگا دے گھر ہویا سی اتے اوہ پروار دے چار پتراں وچوں دوجا سی۔
پچھوکڑ
[سودھو]17ویں صدی دے ادھ وچ اورنگزیب دی اگوائی ہیٹھ مغل سلطنت نوں اپنی رعایا وچ خاص طور تے پینڈو علاقیاں وچ ودھدی ہوئی عدم اطمینان دا ساہمنا کرنا پیا۔ جاٹ ، متھرا دے علاقے (موجودہ اتر پردیش تے ہریانہ ) وچ اک بنیادی طور اُتے زرعی برادری ، بھاری زمینی آمدنی د ی طلب دا بھار برداشت کردے سن ، جو اکثر انہاں د ی پیداوا ر دا 50٪ تو ں زیادہ سی۔ اورنگزیب دے 1669 وچ جزیہ (غیر مسلماں اُتے اک ٹیکس) دے دوبارہ عائد کرنے دے نال نال جبری اسلامی مذہب تبدیل کرنے، ہندو مندراں د ی تباہی تے ہندو تہواراں اُتے پابندی، نے ہندو برادریاں وچ جذبات نو ں گہرا کیتا ، زیادہ تر جٹ ، جو متھرا نو ں کرشن دی عبادت دے مقدس مرکز دے طور اُتے احترام کردے سن ۔ بغاوت دی چنگاری 1669 وچ اس ویلے آئی جدوں مغل عبدالنبی دے ظالمانہ اقدامات جنہاں وچ حد توں ودھ ٹیکس وصولی تے مقامی مذہبی رواجاں وچ مداخلت شامل سی، نے جٹاں نوں ٹٹن دے مقام تک دھکیل دتا۔ [۶] [۷]
بغاوت
[سودھو]1669 دے شروع چ، گوکولا، تلپت دے سردار دے طور تے، مغل ظلم دے خلاف کساناں دی بغاوت دے رہنما دے طور تے ابھریا۔ اس بغاوت نوں عبد النبی دی زیادتیاں تے بوجھل ٹیکس حکومت دی وجہ توں جنم دتا گیا سی ۔ گوکولے نے گجراں تے اہراں دے نال تقریباً 20,000 جٹ کساناں نو متحرک کیتا۔ مئی 1669ء چ باغیاں نے مغل چوکیاں تے حملہ کر دتا ۔ اک ابتدائی فتح سہورا دی لڑائی چ ہوئی، جتھے گوکولا دیاں فوجاں نے عبدالنبی نوں مار دتا، جدوں کہ اوہ پنڈ تے قبضہ کرن دی کوشش کر رہیا سی۔ باغیاں نے سدا آباد وچ مغل چھاؤنی نوں تباہ کر دتا، متھرا دے آسے پاسے دے علاقیاں نوں برطرف کر دتا تے مغل کنٹرول نوں وگاڑ دتا۔اس نے ہندواں نوں مغل حکمراناں دے خلاف لڑن دی ترغیب دتی، جو سارے ہندو باغیاں نوں تباہ کرن لئی اوتھے موجود سن تے ایہ لڑائی پنج مہینے تک جاری رہی۔ [۸] [۹]
پہلی لڑائی تلپت (1669)
[سودھو]تلپت دی لڑائی 1669ء چ ہندو جاٹاں تے مغلیہ سلطنت دے وچکار لڑی گئی [۱۰] برصغیر دے جنوبی علاقیاں چ مسلسل فوجی توسیع دے نتیجے چ سلطنت دے خراب مالی حالات دی وجہ توں مغل صبحداراں (گورنراں) نے اس خطے دے کساناں تے بھاری ٹیکس ( جزیہ ) عائد کیتے۔ ہندو مذہبی روایات اُتے بھاری ٹیکس عائد کرنے تے پابندی عائد کرنے دی وجہ توں جٹاں وچ عدم اطمینان تے غصہ پیدا ہويا تے اس نے اورنگزیب دے دور حکومت وچ مغل سلطنت دے خلاف بغاوت دا روپ دھار لیا۔ اس بغاوت نوں دبانے دے لئی اورنگزیب نے اپنے کمانڈراں حسن علی خان نوں مغل فوجیاں دے اک وڈے فوج دے دستے دے نال کمک دے طور اُتے سدا آباد چھاؤنی وچ عبدالنبی دی کمان وچ بھیجیا۔ تلپت زمیندار مادو سنگھ دے پتر گوکلا جٹ نے اپنے چاچے ادے سنگھ جٹ نال رل کے کساناں دی بغاوت دی اگوائی کیتی۔ تلپت دے قبضے تے کساناں دے جوابی حملےآں دے نال بغاوت دے پہلے محاذ آرائیاں 4 دن تک جاری رہیاں ۔ 1669 دے جاٹ بغاوت وچ گوکلا دی اگوائی ہندوآں ولوں بھارت وچ مغل راج دے خلاف سبھ توں پہلاں منظم بغاوتاں وچوں اک سی۔ [۱۱]
دوجی تلپت دی لڑائی
[سودھو]1669 وچ، گوکلا دیو نے 20,000 کساناں، جنہاں وچ زیادہ تر جٹ سن ، دے نال تلپت توں 20 میل دور مغلاں دا ساہمنا کیتا۔ عبدالنبی نے اوہناں تے حملہ کر دتا۔ پہلے تے اوہ زمین حاصل کردا نظر آیا، لیکن لڑائی دے وچکار اوہ 12 مئی 1669 (21 ذی الحجہ ، 1079 ہجری) نوں ہلاک ہو گیا۔ [۱۲] اوہ تلپت ول پِچھے ہٹ گئے، جتھے حسن علی نے 10,000 مسکٹیئرز، 5,000 راکٹمین ، تے 250 توپ خانے دے ٹکڑیاں دی مدد نال اوہناں دا محاصرہ کیتا۔ امان اللہ ، آگرہ دے آس پاس دے فوجدار نو ں وی حسن علی نوں تقویت دینے دے لئی بھیجیا گیا سی ۔ [۱۳]
موت
[سودھو]گوکلا نو آگرہ لیایا گیا، مغلاں دے ہتھوں پھڑن دے بعد اوہنوں آگرہ دے اک عوامی پلیٹ فارم تے اک اک کر کے انگ کٹ کے پھانسی دے دتی گئی۔ گوکلا بیٹے تے بیٹی نوں اورنگزیب دے ماتحت مغل حکام نے زبردستی اسلام قبول کرلیا ۔ ایہ تبدیلیاں رضاکارانہ نئيں سن تے اورنگزیب دے دور وچ غیر مسلم باغیاں دے بارے وچ مغل پالیسیاں دے وسیع تر تناظر دا حصہ سن ، تے انہاں دے پیروکاراں نوں قید کردتا گیا سی۔ اس دوران، لڑائی وچ پھسے ہوئے معصوم لوکاں نوں مناسب انکوائری دے بعد رہا کر دتا گیا، اتے بزرگاں اتے بچیاں نوں دیکھبھال لئی اک درباری خواجہ دے حوالے کر دتا گیا۔ [۱۴] [۱۵] [۱۶]
وصیت
[سودھو]اک راجستھانی شاعر بلویر سنگھ کرونا نے اپنی کتاب سمرویر گوکلا وچ لکھیا اے کہ:
ہولی ہولی عزت نفس دا پانی جاگن لگ پیا،
میں ٹیکس دین توں انکار کر کے بغاوت کرن دا فیصلہ کیتا۔ توں اک جنم وچ صرف اک واری مر جاندا ایں تے قیامت تک قبراں وچ منتظر رہو پر اسی سدا امر آں، روح نئیں مرے گی
صرف ایہ اپنا جسم تے کپڑے بار بار بدلے گا
— بلویر سنکھ کارونا، سمارویر گوکلا، [۱۷]
ایہہ وی ویکھو
[سودھو]حوالے
[سودھو]- ↑ ۱.۰ ۱.۱ Khari, Rahul (2007). Jats and Gujars: Origin, History and Culture (in en). Reference Press. ISBN 978-81-8405-031-8. “Gokula, the Zamindar of Tilpat assumed the leadership of the Jats in 1669. An independent Jat state of Bharatpur was established in the early 18th Century . Gokula collected an army of 20,000 youths to organize the Jats” سائیٹ غلطی: Invalid
<ref>tag; name ":0" defined multiple times with different content - ↑ Books, L. L. C. (2010). Bharatpur: History of Bharatpur, Jat History, 1669 Jat Uprising, Maharani Kishori, Bharatpur, India, Deeg, Battle of Bharatpur, D (in en). General Books LLC. ISBN 978-1-157-78118-9. “The rise of Jat power in India, which started at the 1669 Jat uprising as a resistance against narrow and over-centralised despotic regime of Aurangzeb under the leadership of Gokula, resulted ultimately into the formation of Jat State in Bharatpur.”
- ↑ Singh, K. Natwar (2001). Maharaja Suraj Mal, 1707-1763: His Life and Times (in en). Rupa & Company. ISBN 978-81-7167-510-4.
- ↑ Pickthall, Marmaduke William (1990). Islamic Culture (in en). Islamic Culture Board. “Abd al - Nabi, the fawjdar of Mathura, was killed in an encounter and the rebellion became serious. It spread to Agra district and Awrangzib himself marched to Mathura in November. Gokula jat was taken prisoner and executed”
- ↑ Rathee, Ravindra (2022-08-15). True to Their Salt: Indian Soldiers and the British Empire (in en). Amberley Publishing Limited. ISBN 978-1-3981-1426-5. “The peasant rebellion of Jats in the north was crushed by heavy artillery, personally commanded by Aurangzeb in 1669. The captured Jat rebel leader Gokula Singh was publicly tortured and executed in Agra”
- ↑ Maasir-I-Alamgiri - a History of the Emperor Aurangezib-Alamgir (reign 1658-1707 AD) of Saqi Must'AD Khan. Manohar Publications. ISBN 978-93-94262-02-7.
- ↑ The Jats: Their Role in the Mughal Empire. Originals. ISBN 978-81-88629-11-4.
- ↑ Sen, Sailendra (2013). A Textbook of Medieval Indian History. Primus Books, 188. ISBN 978-9-38060-734-4.
- ↑ Reddy, Krishna. Indian History. McGraw Hill. ISBN 978-0-07-132923-1.
- ↑ Jahan, Dr.Ishrat (29 December 2018). Socio-Cultural life in Medieval History. Lulu.com, 52. ISBN 978-0-359-22280-3.
- ↑ Nagar, Ishwardas. Ishwardas Nagar's Futuhat-i-Alamgiri. Idarah-i Adabiyat-i Delli, 83.
- ↑ जाट महिलाओं ने जौहर किया। गोकुला ने इस्लाम स्वीकारने से मना कर दिया. Anmol, 121. ISBN 978-81-7041-859-7.
- ↑ Sharmaji, Gautama (1990). Valour and Sacrifice: Famous Regiments of the Indian Army. Allied Publishers. ISBN 978-81-7023-140-0.
- ↑ Sarkar, Sir Jadunath (1928). History of Aurangzib: Northern India, 1658-1681. 3d ed. rev., and corr. 1928 (in en). “The Jat leader’s limbs were hacked off one by one on the platform of the police office of Agra, his family was forcibly converted to Islam, and his followers were kept in prison in charge of the provost of the imperial camp.”
- ↑ (1996) Encyclopaedia Indica: Princely states in colonial India-I (in en).
- ↑ Collier, Dirk. The Great Mughals and Their India.
- ↑ Google Books. ISBN 978-81-8280-064-9.