ہذیل بن مدرکہ
| هذيل بن مدركة | |
|---|---|
 تخطيط أسم هذيل | |
| معلومات شخصیت | |
| پیدائشی نام | هُذيل بن مدركة بن إلياس |
| جم | |
| وفات | |
| کنیت | أبو سعد |
| نسل | عرب |
| مذہب | حنیف |
| اولاد |
|
| والد | مدرکہ بن الیاس |
| والدہ | سلمى بنت اسلم بن بن حاف قضاعيہ |
| بھائی | خزیمہ بن مدرکہ |
| خاندان | ال اسماعیل |
ترمیم  | |
ہذیل بن مدرکہ بن الیاس اک جاہلی دور دے بزرگ تے آلِ اسماعیل نال تعلق رکھنے والے فرد سن، جنہاں توں قبیلہ ہذیل منسوب اے۔ ہمذانی نے ذکر کيتا اے کہ اوہ اپنے زمانے وچ مکہ دے سردار سن ۔ [۱][۲] اوہ مدرکہ بن الیاس دے سب توں وڈے بیٹے تے الیاس بن مضر دے پہلے پوتے سن، ہور قبیلہ کنانہ، قبیلہ أسد تے قبیلہ ہون دے وی وڈے چچا شمار ہُندے نيں۔ انھی دی کنیت توں انہاں دے والد دی نسبت کيتی جاندی اے تے انہاں دی طرف بوہت سارے صحابہ کرام، سورما، شاعر، فقہا، علما، محدثین تے مجاہدین دا نسب پہنچدا اے۔ اوہ ابراہیمی حنیفی دین اُتے وفات پا گئے، اس توں پہلے کہ عمرو بن لحی نے عرباں دا دین بگاڑا۔
نسب
- ہذیل بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان (یعنی اوہ نبی اسماعیل بن ابراہیم علیہما السلام دی اولاد وچوں سن )۔[۳]
- ابن عبد البر نے ذکر کيتا اے کہ اس دا ناں ہذیل بن خزیمہ بن مدرکہ سی، جو مشہور روایت توں وکھ وکھ اے۔[۴]
- انھاں نے قبیلہ بلی دی اک سواݨی (لیلیٰ بنت فران بن بلی بن حاف بن قضاعہ بن معد بن عدنان) نال شادی کيتی، جنہاں توں انہاں دے تمام بیٹے پیدا ہوئے۔[۵]
ہذیل بن مدرکہ دے بارے وچ شاعر کہندا اے:
- خزیمہ ساڈے چچا نيں تے میرے والد ہذیل،
- اور سب عزت دی طرف منسوب نيں۔
- میرے والد گرجدار سیلاب دی مانند پکارنے والے نيں،
- اور ساڈے لئی عزت اے جو کدی زائل نہ ہوئے گی۔[۶]
اقرباء
والدہ
- ہذیل و خزیمہ دی والدہ دے بارے وچ اختلاف اے، بھانويں سب اس گل اُتے متفق نيں کہ انہاں دا ناں سلمیٰ سی، البتہ نسب دے بارے وچ دو اقوال نيں:
- پہلا قول: سلمیٰ بنت اسد بن ربیعہ بن نزار بن معد بن عدنان۔ (ذکرہ الزبيري)[۷]
- دوسرا قول: سلمیٰ بنت اسلم بن حاف بن قضاعہ بن معد بن عدنان۔ (ذکرہ البلاذری)[۸][۹]
ماموں (خوالہ)
- جے والدہ قضاعیہ سی تاں خالہ:
سُود بن اسلم بن حاف بن قضاعہ بن معد بن عدنان، جو جہینہ تے نَہد قبیلے دے جد نيں۔
- جے والدہ ربعیہ سی تاں خالہ:
عنزة بن أسد بن ربعیہ بن نزار بن معد بن عدنان، جو قبائلِ عنزہ دے جد نيں۔
چچا تے پھوپھیاں
- طابخہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، جو مزینہ، بنی تمیم، الرباب تے ضبہ دے جد نيں۔
- قمعہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، جو خُزاعہ تے اسلم دے جد نيں۔
- عمرة بنت الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، جو عمرو بن قیس، خصفہ بن قیس تے سعد بن قیس دی والدہ نيں۔[۱۰]
بھائی (والد تے والدہ دونے توں)
- خزيمہ بن مدركہ – ہذیل دا چھوٹا بھائی تے سگا بھائی، نبی محمد ﷺ دے چودھويں جد۔[۱۱]
- غالب بن مدركہ – اس دی اولاد قبیلہ قارہ وچ داخل ہوئی۔
- جديلہ بنت مدركہ – قبیلہ فہم تے عدوان دی ماں، ایويں ہذیل انہاں دا ماموں سی۔[۱۲]
- قيس بن مدركہ
- سعد بن مدركہ
- غالب بن مدركہ – بعض اقوال دے مطابق، اس دی نسل قبیلہ القارة وچ شامل ہوئی۔
والدہ "سلمیٰ" توں سوتیلے بھائی
(والدہ: لیلیٰ بنت اسلم بن حاف بن قضاعہ)
- تَغلِب الغلباء بن حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ
- زبان (علاف) بن حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ
- غشم بن حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ
- مراح بن حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ
- عمرا بن حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ
- عائد بن حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ
- عائدة بنت حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ
- يزيد بن حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعہ [۱۳]
بھتیجے (بھائی خزیمہ دی اولاد)
- كنانہ بن خزيمہ بن مدركہ – قبیلہ کنانہ دے جد۔
- اسد بن خزيمہ بن مدركہ – قبیلہ بنی أسد دے جد۔
- ہون بن خزيمہ بن مدركہ – قبیلہ قارہ دے جد۔
ہذیل دے بیٹے
بھانجے (بہن دی اولاد)
عدوان بن عمرو بن قيس – قبیلہ عدوان دا جد۔ [۱۶]
نانیالی رشتہ توں قبیلے دے اجداد
- معاويہ بن بكر بن ہوازن – قبیلے ہوازن دا جد۔ اس دی ماں "عاتکہ بنت سعد بن ہذيل" سی ایويں ہذیل اس دا نانا سی۔
- قسی بن منبہ – قبیلہ ثقیف دا جد۔ اس دی ماں "امیمہ بنت سعد بن ہذيل" سی ایويں ہذیل اس دا وی نانا سی۔
ناں "ہذيل" دا معنی
ہذيل ناں جذرِ لغوی "هذل" توں ماخوذ اے، جس دا تعلق بھیڑیے توں اے، کیونجے عربی وچ "ہذلول" دا اطلاق بھیڑیے اُتے ہُندا اے جو چالاک، تیز رفتار تے ہلکا پھلکا ہوئے۔ عرب "ہذلول" دا لفظ انہاں انساناں اُتے وی استعمال کردے سن جو سبک رفتار تے پھرتیلے ہوݨ۔ اسی طرح، طاقتور گھوڑے نوں وی "ہذلول" کہیا جاندا اے۔ ایہ لفظ بعض اوقات اُچی جگہ (ٹیلے)، بلکہ کسی وڈی مصیبت دے لئی وی بولا جاندا اے۔
لہٰذا سب توں قوی رائے ایہ اے کہ ہذيل دا مطلب بهیڑیا اے — اک ایسا جانور جو طاقت، تیزی تے پھردی دی علامت اے۔ ایہ عرباں دی اس روایت توں میݪ کھاندا اے کہ اوہ اپنے بچےآں نوں درنداں دے ناواں اُتے رکھدے سن، جداں أسد (شیر) تے نُمَير (چھوٹا شیر)۔[۱۷]
اس دے والد دی وصیت (مدرکہ بن الياس)
ہذيل دے والد، مدركہ بن الياس، اپنی زندگی وچ بنی اسماعیل دے سردار سن ۔ جب انہاں دی وفات دا وقت نیڑے آیا تاں انہاں نے اپنے دونے بیٹےآں ہذيل تے خزيمہ نوں جمع کيتا تے اک طویل وصیت کيتی، جسنوں ابو بقاء حلی نے روایت کيتا۔ وصیت دا ترجمہ تھلے لکھے اے:
| ” | "ميں توانوں اللہ دا تقویٰ اختیار کرنے دی وصیت کردا ہوݨ، تے توانوں اس دے قہر، سزا تے قدرت توں ڈراندا ہوݨ۔ اپنے پڑوسیاں دے نال حسنِ سلوک توں پیش آؤ، اپنی شرمگاہوݨ، زباناں تے ہتھوں دی راکھی کرو۔ اوہی کھاؤ جس وچ کم توں کم گناہ ہو، تے جس وچ لوکاں دی شکایت نہ ہوئے۔ اپنے آبا و اجداد دے لئی باعثِ زینت بنو، تے ایہ اچھائیاں اپنی اولاد نوں وی منتقل کرو۔ چيتا رکھو! تواڈے آباؤ اجداد، حضرت اسماعیل علیہ السلام توں لے کے اج تک، نہ انہاں دے حسب وچ کوئی عیب سی تے نہ انہاں دے نسب وچ کوئی خلل۔ | “ |
حوالے
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/en at line 3446: attempt to index field 'basic_arguments' (a nil value).
- ↑ محمد بيومى مهران۔ كتاب دراسات في تاريخ العرب القديم۔ دار المعرفة الجامعية۔ صفحہ: 328۔ ۱۱ جنوری ۲۰۲۴ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ سيرة ابن هشام
- ↑ ابن عبد البر۔ كتاب الاستيعاب في معرفة الأصحاب۔ 3۔ صفحہ: 980
- ↑ أحمد بن يحيى بن جابر بن داود البَلَاذُري (ت ٢٧٩هـ) (١٩٩٦ م)۔ جمل من أنساب الأشراف۔ 11 (1 ایڈیشن)۔ دار الفكر - بيروت۔ صفحہ: 209۔ ۱۶ اگست ۲۰۲۳ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ محمد سليمان الطيب۔ كتاب موسوعة القبیلے العربية۔ 5 (3nd ایڈیشن)۔ دار الفكر العربي۔ صفحہ: 480
- ↑ مصعب بن عبد الله أبو عبد الله الزبيري (ت ٢٣٦هـ)۔ نسب قريش۔ 1۔ دار المعارف، القاهرة۔ صفحہ: 8۔ ۱۸ دسمبر ۲۰۲۲ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/en at line 3446: attempt to index field 'basic_arguments' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/Date_validation/ar at line 45: attempt to compare number with nil.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/Date_validation/ar at line 45: attempt to compare number with nil.
- ↑ ابن الكلبي۔ كتاب جمهرة النسب۔ صفحہ: 20۔ ۱۰ نومبر ۲۰۲۴ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ أبو محمد علي بن أحمد بن سعيد بن حزم الأندلسي (٣٨۴ - ۴۵٦ هـ)۔ جمهره انساب العرب۔ دار المعارف - مصر۔ صفحہ: 11۔ ۱۷ مارچ ۲۰۲۳ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ أبو المنذر هشام بن محمد بن السائب الكلبي (ت ٢٠۴ هـ)۔ كتاب نسب معد واليمن الكبير۔ 2۔ عالم الكتب، بيروت - لبنان۔ صفحہ: 552–553۔ ۱۴ جنوری ۲۰۲۵ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ البلاذري۔ كتاب أنساب الأشراف۔ 11۔ دار الفكر - بيروت۔ صفحہ: 209۔ ۱۶ اگست ۲۰۲۳ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ ابن ماكولا۔ كتاب تهذيب مستمر الأوهام على ذوي المعرفة وأولي الأفهام - ت الشوامي۔ المكتبة العمرية - دار الذخائر، القاهرة۔ صفحہ: 241۔ ۱۱ جنوری ۲۰۲۴ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ البلاذري۔ أنساب الأشراف۔ 13۔ صفحہ: 263۔ ۱۲ فروری ۲۰۲۵ میں اصل سے آرکائیو شدہ
- ↑ جبران مسعود۔ معجم الرائد اللغوي۔ 1۔ دار العلم للملايين۔ صفحہ: 2280