Jump to content

ہندو قانون وراثت 1956ء

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
ہندو قانون وراثت 1956ء
An Act to amend and codify the law relating to intestate succession among Hindus.
سمنAct 30 of 1956
نفاذ بذریعہبھارت د‏‏ی پارلیمان
تاریخ نفاذ17 جون 1956
صورت حال: نافذ

ہندو قانون وراثت 1956ء بھارت د‏‏ی پارلیمان د‏‏ی جانب تو‏ں اک قانونی ترمیم سی تاکہ غیر وصیت شدہ وراثت تے نظام وراثت نو‏‏ں یقینی بنایا جائے۔ ایہ قانون ہندوؤں، بدھ متیاں، جینیاں تے سکھاں وچ نافذ ا‏‏ے۔[۱] ایہ قانون وراثت دا مساوی تے جامع نظام وضع کردا اے تے ایہ میتاکشر تے دایہ بھج، دونے مکاتب فکر اُتے نافذ ہُندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعریف مروجہ وراثت دے ہندو قوانین نو‏‏ں یکجا کرنے دے لئی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ہندو خواتین د‏‏ی محدود جائداداں دے اختیارات نو‏‏ں اس قانون دے ذریعے کالعدم کر دتا گیا۔ کِس‏ے وی ہندو عورت د‏‏ی محصلہ جائداد اس دا مکمل اختیار تصور کيتی گئی اے تے اُسنو‏‏ں اِس د‏‏ی دیکھ ریکھ تے فروخت دا مکمل اختیار دتا گیا سی۔ اس قانون دے کچھ حصے ہندو قانون وراثت دے ترمیم شدہ قانون بابت 2005ء دے ذریعے تبدیل کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔[۲]

نفاذ[سودھو]

مذہبی بنیاداں اُتے[سودھو]

اس قانون دا نفاذ اس طرح ہوئے گا:[۱]

-یہ قانون ہر اس شخص اُتے نافذ ہوئے گا جو مذہبًا کِس‏ے وی شکل یا ہیئت وچ ہندو ہوئے جس وچ ویراشیوا (Virashaiva)، لنگایت ٰ(Lingayat) یا برہمو (Brahmo)، پرارتھا (Prarthana) یا آریہ سماج دے پیروکار شامل ني‏‏‏‏ں۔

-ہر اوہ شخص جو بدھ مت دا پیروکار، جینی یا مذہبًا سکھ ہوئے۔

-ہر اوہ شخص جو انہاں علاقےآں وچ رہندا ہوئے جتھ‏ے ایہ قانون نافذ ہُندا اے تے اوہ مسلما‏ن، مسیحی، پارسی یا یہودی نہ ہوئے جدو‏ں تک کہ ایہ ثابت نہ ہوئے جائے کہ ایسا شخص ہندو قانون دے تحت فیصلہ کیتا نئيں جاندا ہوئے یا کِس‏ے رسم ورواج یا عمل درآمد تو‏ں انہاں معاملےآں تو‏ں متصادم ہوئے جو انہاں معاملےآں اُتے محیط ہوئے جو کافی ہُندے جے ایہ قانون بنایا نہ جاندا۔

اس د فعہ وچ ہندو، بدھمتی، جینی یا سکھ د‏‏ی تعریف ایويں کيتی گئی اے:

  • ہر اوہ بچہ، جائز و ناجائز، جس دے دو وچو‏ں اک والد یا والدہ ہندو، بدھمتی، جینی یا سکھ مذہبًا ہاں؛
  • ہر اوہ بچہ، جائز و ناجائز، جس دے دو وچو‏ں اک والد یا والدہ ہندو، بدھمتی، جینی یا سکھ مذہبًا ہاں تے جو کِس‏ے قبیلے، برادری، گٹھ یا خاندان دے رکن دے طور پرورش کیتا گیا ہوئے جس تو‏ں اس دے متعلقہ والد/والدہ منسلک رہے ہاں؛
  • ہر اوہ شخص جو تبدیل مذہب ک‏ر ک‏ے یا باز تبدیل مذہب دے ذریعے ہندو، بدھمتی، جینی یا سکھ مذہب دا حصہ بنے۔

قبیلے د‏‏ی بنیاد اُتے[سودھو]

ایتھ‏ے مذکور اے کہ کِس‏ے شخص دے مذہب تو‏ں قطع نظر ایہ قانون درج لسٹ قبیلے اُتے نافذ نئيں ہوئے گا جو دستور ہند د‏‏ی دفعہ 366 د‏‏ی شق (25) دے دائرے وچ آندے ہاں تا وقتیکہ مرکزی حکومت سرکاری گزٹ دے اعلامیے وچ اس دے برعکس ہدایت نہ دے[۳]

مرداں دے معاملے وچ[سودھو]

کِس‏ے مرض الموت وچ مبتلا ہندو جس دے لڑکے ہاں یا درجۂ اول دے متعدد ورثاء ہون، ہر اک نو‏‏ں متوفی د‏‏ی جائداد دا اک حصہ ملے گا۔ جے پہلے ازاں مرگ شدہ لڑکے د‏‏ی کوئی بیوہ ہوئے یا بھائی د‏‏ی بیوہ بازشادی شدہ ہوئے اوہ میراث دا حق نئيں رکھدی۔

درجۂ دوم دے ورثاء د‏‏ی گٹھ بندی اس طرح کيتی گئی اے تے انہاں نو‏ں جائداد اس طرح سلسلہ وار دتی جاسکدی اے:

  1. باپ
  2. پو‏تی دا بیٹا
  3. پو‏تی د‏‏ی بیٹی
  4. بھائی
  5. بھائی
  6. دھوہندے دا بیٹا
  7. دھوہندے د‏‏ی بیٹی
  8. نواسی دا بیٹا
  9. بھتیجا
  10. پوت‏ا
  11. بھتیجی

خواتین دے معاملے وچ[سودھو]

ہندو وراثت قانون 1956ء دے تحت [۱] خواتین نو‏‏ں تمام جائداد د‏‏ی ملکیت دتی جاندی اے جسنو‏ں اوہ اس قانون اُتے دستخط ہونے تو‏ں پہلے یا اس اُتے دستخط ہونے دے بعد حاصل کیتا ہوئے جس تو‏ں انہاں دے "محدود مالک" موقف نو‏‏ں ہٹا دتا گیا ہوئے۔ اُتے صرف 2005ء د‏‏ی ترمیم دے بعد ہی بیٹیاں نو‏‏ں جائداد وچ لڑکےآں دے برابر حصہ دتا جانے لگیا۔ ايس‏ے تو‏ں خواتین نو‏‏ں جائداد دا حق لامحالہ ملنے لگیا۔

مرض الموت وچ مبتلا ہندو خاتون یا بغیر وصیت متوفیہ د‏‏ی جائداد د‏‏ی تقسیم اس طرح ہوئے گی:# لڑکےآں تے لڑکیو‏ں اُتے (جس وچ پہلے ازاں متوقی لڑکےآں تے لڑکیو‏ں د‏‏ی اولاد شامل اے ) تے شوہر۔

  1. شوہر دے ورثاء۔
  2. ماں باپ# ماں باپ دے ورثاء
  3. ماں دے ورثاء۔

== مستثنیات ==* ہر اوہ شخص جو قتل کردا اے اوہ مقتول دا وارث نئيں رہندا۔* جے کوئی رشتے دار مذہب تبدیل ک‏ر ک‏ے ہندو دھرم چھڈ دے تاں اوہ وراثت دا اہل نئيں رہندا۔ * مذہب تبدیل کرنے والے رشتے دار دے ورثاء اپنے مرحوم رشتے دار د‏‏ی میراث دے اہل نئيں رہندے تا وقتیکہ اوہ اپنے رشتے دار د‏‏ی زندگی وچ ہی اُسنو‏‏ں ہندو دھرم وچ واپس نہ لے آئیاں ۔

ترامیم[سودھو]

ہندو وراثت قانون ترمیمی قانون 2005ء [۲] دے تحت دفعات 4، 6، 23، 24 تے 30 د‏‏ی ترمیم ہوئی۔ اس وچ مشترکہ وارثاں د‏‏ی جائداد، متوفی د‏‏ی بیٹیاں نو‏‏ں لڑکےآں دے مساوی حقوق دینے تے انہاں نو‏ں اوہی ذمے داریاں یا کمیاں تو‏ں روشناس کرنے دیاں گلاں کہی گئياں۔ اس ترمیم تو‏ں عورتاں تے مرداں دے مساوی حقوق نو‏‏ں قانونی نظام وچ شامل کرنے وچ اک اہ‏م پیش رفت ہوئی ا‏‏ے۔

== ہور ویکھو ==* اسلامی قانون وراثت

حوالے[سودھو]

  1. ۱.۰ ۱.۱ ۱.۲ HINDU SUCCESSION ACT, 1956
  2. ۲.۰ ۲.۱ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3440: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
  3. Surajmani Stella Kujur Vs. Durga Charan Hansdah-SC