یزید بن ابی حبیب

یزید بن ابی حبیب
معلومات شخصیت
تاریخ پیدائش	سنہ 673
تاریخ وفات	سنہ 745 (71–72 سال)
رہائش	مصر
کنیت	ابو رجاء
لقب	مولى شريک بن طفيل
عملی زندگی
طبقہ	الطبقة الخامسة
ابن حجر د‏‏ی رائے	ثقة فقيه وكان يرسل
ذہبی د‏‏ی رائے	ثقة من العلماء الحكماء الأتقياء، عالم أهل مصر
اس تو‏ں روایت کردے نيں: روى له الجماعة
پیشہ	محدث ،  فقیہ

یزید بن ابی حبیبؒ تابعین وچو‏ں نيں۔آپ نے 118ھ وچ وفات پائی ۔

ناں و نسب

یزید نام، ابورجاء کنیت، قریش د‏‏ی شاخ بنی عامر بن لوئی دے غلام سن ۔ انہاں دے والد ابوحبیب (اسود) نوبی سن، انہاں دا وطن ونقلہ سی۔

پیدائش

یزید 53ھ وچ پیدا ہوئے تے مصر وچ انہاں د‏‏ی نشو و نما ہوئی۔

فضل وکمال

فضل وکمال دے لحاظ تو‏ں مصر دے ائمہ تابعین وچ سن ،حافظ ذہبی انھاں امام الکبیر لکھدے نيں ، مصر وچ انھی د‏‏ی ذات تو‏ں دینی علوم دا صحیح ذوق پیدا ہويا، ابن یونس دا بیان اے کہ اوہ پہلے شخص نيں جنہاں د‏‏ی ذات تو‏ں مصر وچ علم ظاہر ہويا تے حلال و حرام دے مسائل دا آغاز ہويا، انہاں تو‏ں پہلے اہل مصر دا علم محض ترغیب تے ملاحم و فتن تک محدود سی۔

حدیث

وہ مصر دے ممتاز حفاظِ حدیث وچ سن، علامہ ابن سعد ثقہ تے کثیر الحدیث تے حافظ ذہبی حجۃ تے حافظِ حدیث لکھدے نيں۔ حدیث وچ انھاں نے عبداللہ بن حارث زبیدی، ابو الطفیل ،اسلم بن یزید، ابی عمران، ابراہیم بن یزید نخعی عبداللہ بن حنین، خیر بن نعیم حضرمی، سوید بن قیس، عبد الرحمن بن شماسہ مہری، عبد العزیز ابن ابی الصعبہ، عطاء بن ابی رباح ، عراک بن مالک تے امام زہری وغیرہ تو‏ں استفادہ کيتا سی۔ ان تو‏ں فیض یاب ہوݨ والےآں وچ سلیمان التیمی، محمد بن اسحٰق ، زید بن انیسہ، عمرو بن الحارث، عبد الحمید بن جعفر، ابن لہیعہ تے لیث بن سعد لائق ذکر نيں۔

فقہ

فقہ وچ انھاں وڈی دستگاہ حاصل سی حافظ ذہبی انہاں نو‏‏ں فقیہ لکھدے نيں عمر بن عبدالعزیز نے مصر وچ تن آدمیاں نو‏‏ں افتا دے منصب اُتے ممتاز کيتا سی، انہاں وچو‏ں اک یزید وی سن ۔ انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مصر وچ فقہ دا مذاق پیدا ہويا۔

علمائے معاصرین د‏‏ی رائے

ان دے کمالات دے متعلق انہاں دے عہد دے علما د‏‏ی ایہ رائے سی لیث بن سعد کہندے سن کہ یزید ساڈے عالم تے ساڈے سردار نيں اک دوسری روایت تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ لیث اُنہاں دے تے عبید اللہ بن جعفر دے متعلق کہندے سن کہ ایہ دونے ملک دے جوہر نيں ، عمرو بن حارث تو‏ں کسی نے سوال کيتا کہ یزید افضل نيں یا عبد اللہ بن جعفر، انھاں نے جواب دتا جے اوہ دونے ترازو وچ تولے جاواں تاں کسی دا پلہ بھاری نہ ہوئے گا۔

احتیاط

محتاط تابعین د‏‏ی طرح اوہ وی اس قدر احتیاط کردے سن کہ جدو‏ں انہاں دے پاس سائلین د‏‏ی کثرت ہو گئی تاں انھاں نے خانہ نشینی اختیار کر لئی۔

علم د‏‏ی عظمت

علم دا وڈا وقار قائم رکھدے سن تے اس سلسلہ وچ کِسے امیر دے آستانہ اُتے جانا گوارا نئيں سی، جس نو‏‏ں لوڑ ہُندی اسنو‏ں خود ایتھ‏ے بلاندے سن، اک مرتبہ ریان بن عبد العزیز نے آپ دے پاس کہلا بھیجیا کہ آپ میرے پاس آؤ ،ماں آپ تو‏ں کچھ معلومات حاصل کرنا چاہندا ہوݨ، آپ نے جواب وچ کہلا بھیجیا کہ تسيں خود میرے پاس آؤ میرے پاس آنا تواڈے لئی زینت تے میرا تواڈے پاس جانا تواڈے لئی عیب دار ا‏‏ے۔

صاف گوئی

امرا نو‏‏ں مطلق خاطر وچ نہ لاندے، انہاں دے منہ اُتے انہاں د‏‏ی برائیاں بیان کردے، اک مرتبہ آپ بیمار پئے، حوثرہ بن سہیل امیر مصر آپ د‏‏ی عیادت دے لئی آیا تے پُچھیا جس کپڑ‏ے وچ مچھر دا خون لگیا ہو،اس وچ نماز پڑھنے دے متعلق آپ دا کیہ خیال اے، ایہ سوال سُن کر آپ نے اس د‏ی طرف تو‏ں منہ پھیر لیا تے اس تو‏ں گفتگو بند کردتی، ایہ دیکھ ک‏ے حوثرہ اٹھیا گیا، آپ نے اس د‏ی طرف دیکھ ک‏ے کہیا کہ روزانہ خلق اللہ دا خون کردے ہو تے میرے تو‏ں مچھر دے خون دے متعلق پُچھدے ہوئے۔

وفات

مروان دے عہد حکومت 118ھ وچ وفات پائی۔

بعض خاص اوصاف

عقل و دانش تے حلم تے تحمل دے زیور تو‏ں آراستہ سن ۔ کان حلیماً عاقلاً

حوالے