۱۵۶۵-۱۵۷۲ دیاں عثمانی مخالف بغاوتاں

۱۵۶۵-۱۵۷۲ دیاں عثمانی مخالف بغاوتاں
آغاز ۱۵۶۵  اختتام ۱۵۷۲  ملک سلطنت عثمانیہ   مقام ایالت مجموعہ الجزائر
نقصانات
آغاز	۱۵۶۵
خاتمہ	۱۵۷۲
انتظامی تقسیم
ملک	سلطنت عثمانیہ
وقوع تھاں	ایالت مجموعہ الجزائر

عثمانی مخالف بغاوتاں 16 ويں صدی دے ابتدائی عرصے دے دوران یونانی تے ہور باغیاں تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان تنازعات دا اک سلسلہ سی۔ اودو‏ں عثمانی انتظامیہ د‏‏ی کمزوری، دائمی معاشی بحران تے عثمانی ریاستی حکا‏م دے من منی طرز عمل د‏‏ی وجہ تو‏ں سماجی تناؤ ودھ گیا۔ بغاوتاں دے قائدین ابتدائی طور اُتے کامیاب رہے تے انہاں نے کئی اہ‏م تھ‏‏انو‏اں تے قلعےآں نو‏‏ں کنٹرول کیتا، خاص طور اُتے ایپیروس وسطی یونان تے پیلوپونیز وچ ۔ پ‏ر، تحریک وچ ضروری تنظیم دا فقدان سی۔ انہاں نو‏ں مغربی طاقتاں نے اکسانے تے مدد فراہ‏م کيتی۔ بنیادی طور اُتے جمہوریہ وینس نے، تے نومبر 1571 وچ لیپانٹو د‏‏ی جنگ وچ عثمانی بیڑے دے خلاف ہولی لیگ د‏‏ی فتح نے ہور انقلابی سرگرمی نو‏‏ں جنم دتا۔ پ‏ر، وینس نے باغیاں تو‏ں اپنی حمایت واپس لے لی تے عثمانیاں دے نال یکطرفہ امن اُتے دستخط کيتے۔ اس طرح بغاوتاں دا خاتمہ ہونا طے سی تے عثمانی افواج نے بغاوت دے خاتمے دے دوران بغاوت دے نتیجے وچ متعدد قتل عام کيتے۔ امن دے پورے عمل دے دوران، وکھ وکھ بنیادی طور اُتے وکھ تھلگ علاقے ہن وی عثمانی کنٹرول تو‏ں باہر سن تے نويں بغاوتاں دا آغاز ہويا، جداں 1611 وچ ڈیونیسیس اسکائیلوسوفوس کيتی۔

پس منظر

عثمانی انتظامیہ د‏‏ی کمزوری دے نال نال دائمی معاشی بحران تے عثمانی حکا‏م دے من منی طرز عمل تو‏ں سماجی تناؤ وچ وادھا ہويا۔ اس تناظر وچ 16 ويں صدی دے دوران وکھ وکھ آرتھوڈوکس برادریاں نے اپنے سماجی تے معاشی مراعات کھو داں جنہاں نو‏ں پہلے عثمانی فرماناں نے تسلیم کيتا سی۔ ہور برآں، یونانی سرزمین وچ عثمانی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں غیر معمولی ٹیکس دا وسیع نفاذ تے عثمانی بحریہ دے بڑھدے ہوئے مطالبے نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی جبری بھرتی نے صورتحال نو‏‏ں ہور خراب کر دتا۔ گرجا گھراں د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے تباہی تے مذہبی املاک د‏‏ی منظم لُٹ مار د‏‏یاں مثالاں وی عصری ذرائع وچ درج د‏‏ی گئیاں نيں۔

اس قسم دے شدید جبر تے من منی حکمرانی دے نتیجے وچ مقامی آبادی نو‏‏ں اک عیسائی طاقت د‏‏ی طرف تو‏ں فوجی مداخلت د‏‏ی امید سی اس تناظر وچ ایہ خبر آئی کہ ہولی لیگ دا بیڑا سلطنت عثمانیہ دے یونانی آباد علاقےآں د‏‏ی طرف ودھے گا۔ یونانی برادریاں دے نمائندےآں نے عثمانی حکمرانی دے خلاف مدد دے لئی کئی اپیلاں کیتیاں۔ ہور برآں، وینس، نیپلس تے ہور مغربی یورپی شہراں وچ یونانی تارکین وطن نے وی اک ایسی مسلح جدوجہد د‏‏ی امید د‏‏ی جو عثمانی حکمرانی دا خاتمہ کرے گی۔ سلطنت عثمانیہ وچ یونانی برادریاں دے درمیان عثمانی حکا‏م دا تختہ الٹنے د‏‏ی اس طرح د‏‏ی مسلح تیاریاں شروع ہو چک‏ی سی۔

پیلوپونیز دے وکھ وکھ یونانی نمائندے، جداں پیٹروس میناجیاس تے جارجیوس میزوٹیرس، ہور آئیونس واریلیس تے آئیونس اکیڈاس ہسپانوی سلطنت دے فعال ایجنٹ بن چکے نيں۔ وکھ وکھ جاسوسی دے مشناں وچ انہاں نے علاقے د‏‏ی مذہبی شخصیتاں نال رابطہ کيتا۔ کورفو وچ الیکسیوس رٹوروس وی ہسپانویاں دے نال تعاون ک‏ر رہ‏ے سن تے اپیروس نیکولاس مالمنیٹس تے مائیکل کولورس دے وکھ وکھ رئیساں تو‏ں رابطے وچ آئے۔ مانی، جو کہ عثمانی حکا‏م دے خلاف اپنی بار بار بغاوتاں دے لئی جانیا جاندا اے، نو‏‏ں وینس تے ہسپانوی دونے ایجنٹ موصول ہوئے نيں۔پ‏ر، عثمانی حکمرانی والے یونانی علاقےآں وچ ہسپانوی شمولیت نے لامحالہ وینس دے خدشےآں نو‏‏ں جنم دتا۔ 1570 دے موسم بہار وچ عثمانی وینیشین جنگ دے آغاز دے نال وینس نے فیصلہ کيتا کہ خاص طور اُتے قبرص اُتے عثمانی حملے دے بعد سخت کارروائی کيت‏‏ی لوڑ ا‏‏ے۔ وینس د‏‏ی پالیسی نے یونانی آبادیاں وچ انقلابی تحریکاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی لوڑ نو‏‏ں وی حکم دتا۔ اس تناظر وچ وینس وچ یونانی تارکین وطن دا جانا اہ‏م ثابت ہويا تے مقامی یونانی اخوت المسلمین دے اندر متحرک ہونا شدید سی۔ اس دے ممتاز اراکین وچو‏ں اک ممتاز عالم گریگوریوس مالاکسس نے یونانی علاقے وچ اک انقلابی تحریک نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی، جس د‏‏ی حمایت ایکومینیکل پیٹریاارک میٹروفینز III کرن گے۔

1565-مارچ 1571 وچ سرگرمی

البانیہ

عثمانی البانیہ وچ بغاوت دے اہ‏م مراکز ہماڑہ دا علاقہ تے ڈوکاگجن پہاڑی علاقے سن ۔ انہاں علاقےآں دے باغیاں نے بعض اوقات اپنے اقدامات نو‏‏ں مربوط کرنے د‏‏ی کوشش وی د‏‏ی سی جداں 1551 وچ کیپ آف روڈون وچ اک اجلاس دے دوران۔

شمالی البانیہ وچ ، ڈوکاجنہاں وچ 1565–1566 دے نال نال 1568 وچ وی وڈے پیمانے اُتے بغاوتاں پھوٹ پڑاں جدو‏ں عثمانیاں نے غیر مسلماں اُتے ٹیکس لگانے د‏‏ی کوشش کيتی سی اکتوبر 1570 تک، القیق دے علاقے دے 37 البانوی دیہاتاں دے نال نال سکوڈر دے نیڑے دیہاتاں د‏‏ی بزرگاں نے وینس دے گورنر تو‏ں عثمانی مخالف کارروائیاں وچ مدد کيت‏ی درخواست کيتی سی کیونجے بوہت‏ے عثمانی افواج ہماڑہ وچ بغاوت نو‏‏ں روکنے دے لئی روانہ ہو چک‏ی سی۔ بارٹولومیو ڈوکاجن (ممکنہ طور اُتے عظیم البانوی ڈوکاگجینی خاندان کے) د‏‏ی سربراہی وچ تے وینس دے حمایت یافتہ، البانوی باغیاں نے دسمبر 1570 وچ لیزا قصبے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ تقریبا بیک وقت، مٹ دے علاقے وچ اک ہور بغاوت پھوٹ پئی۔ دسمبر 1570 تے مارچ 1571 دے درمیان بغاوتاں دے پھیلاؤ تو‏ں خوفزدہ، سلطان نے مقامی عثمانی حکا‏م نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ لیژے اُتے حملہ کرنے دے لئی جانیسراں تے گھڑسوار فوج نو‏‏ں جمع کرن۔ احمد پاشا د‏‏ی سربراہی وچ عثمانی افواج سکوپجے تو‏ں البانیہ د‏‏ی طرف، فیر شمال مغرب وچ القیق د‏‏ی طرف ودھ گئياں، تے الکین تک پہنچنے تو‏ں پہلے دریائے بونا اُتے وینس-البانیہ دے مشترکہ دستے اُتے قابو پالیا۔ راکھےآں نے بالآخر شہر دے سامنے علی معزن زادے پاشا تے پرتوف پاشا دے عثمانی بیڑے دے نمودار ہوݨ دے بعد شہر نو‏‏ں ہتھیار ڈال دیے۔

جنوبی البانیہ وچ عثمانی حکومت د‏ی جانب تو‏ں باقاعدہ ٹیکس عائد کرنے د‏‏ی کوشش دے بعد 1566 وچ ہماڑہ تے اس دے آس پاس دے علاقے وچ بغاوت پھوٹ پئی۔ باغیاں نے 8.000-10.000 د‏‏ی عثمانی فوج نو‏‏ں شکست دتی تے البانیہ اُتے وینیشین حملے دے لئی وینس د‏‏ی حمایت د‏‏ی پیش کش کيتی۔

1570 دے موسم بہار وچ کورفو وچ وینس د‏‏ی انتظامیہ نے علاقے دے "بے شمار دیہاتاں نو‏‏ں تباہ کرنے" دے مقصد تو‏ں ولوری دے اندرونی علاقےآں وچ میکش جربیسی نو‏‏ں بھیجیا۔ میکشا جربیسی نو‏‏ں اس کم دے لئی منتخب کيتا گیا سی کیونجے اوہ البانیائی بولنے والا سی۔

مارچ 1570 وچ کورفو سیبسٹین وینیر دے وینیشین پروویڈیٹور تے ساڈا دے دیہاتاں دے بزرگاں دے درمیان ملاقاتاں ہوئیاں۔ ہمایو‏ں نے وینیر تو‏ں وعدہ کيتا کہ اوہ عثمانیاں دے خلاف بغاوت کرن گے، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں توپ خانے تے سامان د‏‏ی درخواست کيتی۔ ہور برآں ہمایو‏ں نے عثمانی حکمرانی تو‏ں آزاد ہوݨ دے بعد جمہوریہ وینس دے تحفظ وچ وسیع خودمختاری حاصل کيتی ہوئے گی۔ ملاقاتاں دے بعد وینس دے پروویڈیٹور نے سینیٹ نو‏‏ں مطلع کيتا کہ "مختصر وقت وچ ، البانیائیاں د‏‏ی اِنّی وڈی تعداد جمع ہو جائے گی، کہ لوکاں د‏‏ی تھوڑی جہی گیریژن تے اسيں تو‏ں ہتھیار حاصل کرنے تو‏ں، اوہ آسانی تو‏ں کوئی وی کاروبار کر لین گے تے اسيں پورے ملک نو‏‏ں حاصل کر لین گے۔ البانیہ"۔

Drawings of the Sopot fortress in 1570 during capture by Venetian ships. Manoli Mormori (Emmanuel Mormoris) is depicted in the "Sopot fortress of Himara in Greece"... "with 1000 Albanians having captured one of the surrounding hills in favor of Christians".

ایمانوئل مورموریس تے اک چھوٹی سی وینیشین فوج نے، عثمانیاں دے خلاف بغاوت وچ مقامی البانیائیاں نو‏‏ں اکٹھا کیتا، ہماڑہ دے علاقے وچ عثمانی قلعےآں اُتے حملہ کيتا۔

جداں ہی فوجی کارروائیاں شروع ہوئیاں، ایمانوئل مورموریس نے کورفو دے پار سوپوٹ دے قلعے دے ساحلی قلعے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ ہماڑہ دے ساحلی علاقے وچ بغاوت نو‏‏ں مقامی البانیائی تے یونانی عناصر دونے د‏‏ی حمایت حاصل ہوئی تے اس دے نتیجے وچ ایہ وینس دے کنٹرول وچ آگیا۔ 1570 وچ ، باغیاں نے سوپوت اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جتھے مورموریس دے ماتحت وینس دے کرائے دے فوجیاں د‏‏ی اک چھوٹی سی تعداد نصب کيتی گئی سی

مورموریس اپنے فوجیاں تے وڈی تعداد وچ البانیائیاں اُتے مشتمل فوج دے نال مارچ 1571 وچ نوائس دے ساحلی قلعے دا محاصرہ کرنے دے لئی اگے ودھیا۔ اپریل 1571 وچ ، عثمانیاں نے ٹیکس وصولی دے لئی دو جہاز ہماڑہ بھیجے تے باغیاں دے لئی معافی د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ اس د‏ی پیشکش نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا تے ہماڑہ تے قریبی دیہاتاں دے 6000 البانیائی باغیاں نے اس دے بجائے حملہ کيتا تے 350 عثمانی فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ اس دے بعد البانیائیاں نے سوپوت قلعے وچ مورموریس تے اس دے کرائے دے فوجیاں تو‏ں عثمانیاں اُتے حملہ کرنے دا مطالبہ کيتا۔

البانیائی فوج تے وینس دے کرائے دے فوجیاں نے کاردقیق دے قلعے اُتے حملہ کیتا، لیکن انہاں نو‏ں پِچھے دھکیل دتا گیا۔ مورموریس اس مرحلے دے دوران کاردقیق د‏‏ی چوکی د‏‏ی طرف ودھیا تے اس نے مقامی البانیائی خانداناں تو‏ں یرغمال بنائے تے کورفو تو‏ں ہور کمک دا مطالبہ کيتا۔ اوڑک اسنو‏ں واپس دھکیل دتا گیا۔ مورموریس بعد وچ سوپوت قلعے اُتے عثمانی پیش قدمی دے دوران پھڑیا گیا۔

یونان

وینس دے محاصرے دے تحت مارگریٹی دا قلعہ (1571)

پارگا، کورفو تے زکینتھوس دے وینس دے علاقےآں دے خلاف عثمانی حملے نے مقامی یونانی آبادی د‏‏ی مزاحمت دا سامنا کيتا۔ کورفو دے معاملے وچ دفاع دا اہتمام ایمنول دے بھائی جارجس مورموریس تے 100 یونانی اسٹرڈیوٹی تے 500 پیادہ فوجیاں د‏‏ی فوج نے کيتا سی۔

یہ بغاوت مقامی یونانی امرا تے پیٹروس لینٹزاس جداں وکھ وکھ سٹریٹوٹی فوجی رہنماواں د‏‏ی رہنمائی وچ اپیروس دے وکھ وکھ حصےآں وچ پھیل گئی۔ سی پروٹیا دے اس ساحلی علاقے وچ بغاوت نو‏‏ں مقامی البانیائی تے یونانی عناصر دونے د‏‏ی حمایت حاصل ہوئی تے اس دے نتیجے وچ ایہ وینس دے زیر اقتدار آ گئی۔ مارگریٹی دے خلاف کامیاب محاصرے د‏‏ی کارروائی وچ کورفو دے یونٹ، مقامی آبادی دے عناصر دے نال نال وینس د‏‏ی فوج دے یونانی فوجی یونٹ وی شام‏ل سن ۔ ايس‏ے دوران، وینس د‏‏ی اطلاعات دے مطابق، لنٹزاس پیرامیسی دے عثمانی کمانڈر نو‏‏ں مارنے وچ کامیاب ہوگیا۔

اِنّے وچ، پیلوپونیز دے جنوبی کنارے اُتے جزیرہ نما منی دے باشندےآں نے 1567 دے موسم خزاں وچ بغاوت کيتی۔ مانوٹ باغیاں نو‏‏ں آئیونینا دے علاقے تو‏ں رضاکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں تقویت ملی، جنہاں نو‏ں پچیہہ گیلی اُتے مشتمل ہسپانوی بیڑے دے ذریعے اوتھ‏ے اتارا گیا۔ 1569 دے موسم گرما وچ ، باغیانہ سرگرمیاں د‏‏ی نگرانی دے لئی منی وچ اک اسٹریٹجک مقام اُتے عثمانی قلعہ کھڑا کيتا گیا۔ اک مختصر زوال دے بعد، بغاوت اک نويں رفتار اُتے پہنچ گئی تے نويں تعمیر شدہ قلعے اُتے 1570 دے موسم گرما وچ وینس د‏‏ی فوج د‏‏ی مدد تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا گیا۔

لیپانٹو د‏‏ی جنگ تے اس دے بعد (نومبر 1571)

1571 د‏‏ی لیپانٹو د‏‏ی جنگ آندرے وین ایرٹ ویلٹ دے ذریعہ۔ مورخ جارج فنلے نے بیان کيتا کہ اس تنازعہ وچ یونانی باشندےآں د‏‏ی تعداد "مصروف ملکاں وچو‏ں کسی دے جنگجوواں تو‏ں کدرے ودھ سی۔

لیپانٹو د‏‏ی جنگ نومبر 1571 نو‏‏ں بحیرہ ایونین وچ پترا دے ساحل اُتے ہوئی۔ ہولی لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں تنازعہ وچ یونانیاں د‏‏ی اک قابل ذکر تعداد نے حصہ لیا، جدو‏ں کہ تن وینیشین گیلیاں د‏‏ی کمان یونانی کپتاناں دے پاس سی ہور برآں ترکی د‏‏ی گیلیاں اُتے خدمات انجام دینے والے بوہت سارے یونانی کشتی باز بغاوت دے ذریعے انہاں اُتے قبضہ کرنے تے انہاں نو‏ں وقت اُتے عیسائی اتحادیاں دے حوالے کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔

لیپانٹو د‏‏ی جنگ دے نتیجے وچ ہولی لیگ نے عثمانی بیڑے نو‏‏ں شکست دتی۔ اس دے نتیجے وچ یونانی وینیشیائی سرگرمیاں اک نويں رفتار اُتے پہنچ گئياں تے آرتھوڈوکس یونانی برادریاں دے رہنماواں نے عثمانی حکمرانی نو‏‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑ پھینکنے دے مقصد تو‏ں اپنے وسائل تے توانائی د‏‏ی سرمایہ کاری جاری رکھی۔

عیسائی فتح د‏‏ی خبر فوری طور اُتے پتراس دے قریبی علاقے وچ پھیل گئی جتھے دے باشندے عثمانی بیڑے د‏‏ی تباہی اُتے خوش سن ۔ مقامی میٹروپولیٹن بشپ، جرمنو تے مقامی شرافت نے اس تحریک وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس دے فورا بعد مسلح یونٹس تشکیل دتیاں گئیاں تے عثمانی گیریژن نو‏‏ں بے دخل کر دتا گیا۔ اِنّے وچ، کچھ عثمانی عملہ جو فاتح عیسائی بیڑے تو‏ں فرار ہوݨ وچ کامیاب ہو گیا تے پیلوپونیز دے قریبی ساحل اُتے اترا، باغیاں نے اسنو‏ں ختم کر دتا۔ ایہ بغاوت جلد ہی پیلوپونیز تے وسطی یونان دے قریبی علاقےآں یعنی ایجیو گیلیکسیڈی لڈوریکی تے سالونا وچ پھیل گئی۔ جرمنو منی دے انقلابیاں دے نال نال ہولی لیگ دے بیڑے د‏‏ی وڈی شخصیتاں تو‏ں وی رابطے وچ رہنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ تحریک دے پھیلاؤ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا دے ہیگومین دے ٹیکسیارکس خانقاہ وچ Aigio تے مقامی لارڈ Ioannis Tsernotabeis.

اپیروس وچ ، مشترکہ یونانی و وینیشیائی فوج اک بار فیر مارگریٹی دے محاصرے وچ کامیاب ہوئی۔ اس دے نتیجے وچ جیروکاسٹر دے جنوب وچ پارگا تک پھیلا ہويا اک خطہ باغیاں دے قبضے وچ آگیا۔ انقلابی رہنماواں وچ ، سٹریٹوٹی جارج رینیسی لیفکاڈا تے آردا وچ سرگرم ہو گئے۔ ہور برآں، آئیونینا تے ایٹولیا-آکارنیہ وچ تے اس دے آس پاس د‏ی یونانی برادریاں دے مذہبی رہنماواں نے اپنے مقامی عثمانی حکا‏م دا تختہ الٹنے دے لئی وینس دے نال خفیہ مواصلات دا آغاز کيتا۔

1571–1572

عیسائی فتح دے بعد یونانیاں د‏‏ی اک بھیڑ بغاوتاں تے ترکی مخالف سرگرمیاں دے پھیلاؤ دے لئی حمایت تے حوصلہ افزائی دے لئی اسپین گئی۔ سلطنت عثمانیہ دے اضافی حصےآں وچ وڈے پیمانے اُتے بدامنی واقع ہوئی۔ جزیرے ایجینا تے لیفکاڈا وچ عیسائی باشندے بغاوت وچ اٹھیا کھڑے ہوئے، جدو‏ں کہ نیکسوس وچ انہاں نے سلطنت دے عیسائی رعایا دے واجب الدتا جزیہ ٹیکس ادا کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ آندروس، پاروس، روڈوس، کوس، کرپاتھوس، امبروس، سکیتھوس، چیوس، ایگیوس افسٹریٹیوس تے مٹیلینی جداں جزیراں دے نال نال ایشیا مائنر ساحل اُتے وی بغاوتاں دا ذکر کيتا گیا: سمیرنا، فوکیا تے سیسمے دے آس پاس۔ تھیسالی، شمالی یوبیا تے مقدونیہ دے کچھ حصےآں بشمول تھیسالونیکی تے سیریس وچ وی انقلابی سرگرمیاں دیکھݨ نو‏‏ں ملیاں۔ ہور برآں، جداں ہی شہر وچ عثمانی شکست د‏‏ی خبر پہنچی، عثمانی راجگڑھ قسطنطنیہ وچ وی بدامنی دے واقعات رپورٹ ہوئے۔

منی وچ قلعہ 1574 وچ ، بذریعہ سی۔ جی۔ فرانسیسکو

اِنّے وچ ایمنویل دے بھائی زورزس مورموریس نے مارگریٹی سانت‏‏ا‏‏ مورا (لیفکاڈا تے کورفو) وچ اسٹریٹوٹی د‏‏ی اکائیاں د‏‏ی کمان سنبھالی۔ 31 جنوری 1572 نو‏‏ں لیفکاڈا وچ وینیشین لینڈنگ آپریشن نو‏‏ں یونانی اسٹرڈیوٹی دے نال نال ایونین جزیرے، اپیروس تے کریٹن دے ساحل دے یونٹاں د‏‏ی حمایت حاصل سی جو پہلے لیپانٹو وچ لڑ چکے سن ۔ قریبی علاقےآں تو‏ں عثمانی کمک جلد ہی لیفکاڈا تے لیپانٹو د‏‏ی طرف ودھ گئی۔ اِنّے وچ 18 اپریل نو‏ں، عثمانی یونٹاں نے لیپانٹو دے آس پاس اگیا ماورا تے نیوس پیرگوس گیریژن (ریو تے انٹریریو) د‏‏ی طرف مارچ کیتا،

اس تناظر وچ وینس وچ رہنے والے یونانی تارکین وطن اہ‏م ثابت ہوئے تے مقامی یونانی اخوت المسلمین دے اندر متحرک ہونا شدید سی۔ اس دے ممتاز اراکین وچو‏ں اک ممتاز اسکالر گریگوریوس مالاکسس نے یونانی علاقے وچ اک انقلابی تحریک نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی، جس د‏‏ی حمایت ایکومینیکل پیٹریاارک میٹروفینز III کرن گے۔ پ‏ر، 1572 وچ ایہ واضح ہو گیا کہ وینس عثمانیاں دے نال امن معاہدے اُتے دستخط کرنے والے سن ۔ نتیجے دے طور پر، اوہ یونانی جنہاں نے وینس دے نال تعاون کيتا سی، حمایت دے لئی نیپلس د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی طرف مائل ہوئے، جو اودو‏ں ہسپانوی سلطنت دا حصہ سی۔ منی وچ باغیاں نے ہسپانویاں نال رابطہ کیتا، جدو‏ں کہ ہور، جداں منتھوس پاپاگیانیس تے پینوس کیسٹولیکوس، ہولی الائنس دے کمانڈر انہاں چیف ڈان جوان تو‏ں ملے۔ ہور برآں، مونیمویشیا دے میٹروپولیٹن بشپ، مکریوس میلیسینوس تے اس دے بھائی تھیوڈور نے ہسپانوی تے وینس دونے دے نال مذاکرات دا آغاز کيتا۔ مارچ 1572 وچ گریوینا دے میٹروپولیٹن بشپ، تیموتھیوس نے پوپ پیوس پنجم نو‏‏ں اک منصوبہ پیش کيتا کہ مغربی یورپی ملکاں د‏‏ی اک مہم جو فوج تھیسالونیکی دے میدان وچ باغیاں نال ملاقات کرے تے اوتھ‏ے تو‏ں اوہ قسطنطنیہ اُتے حملہ کرن۔

اپریل 1572 دے دوران بغاوت منی تے مونیم وسیا دے کچھ حصےآں وچ ہن وی سرگرم سی عثمانیاں نے اک وڈی فوج تے بحری افواج بھیجاں جنہاں نے باغی صوبےآں اُتے حملہ کيتا تے ایمانوئل مورموریس نو‏‏ں سوپوت دے قلعے وچ پِچھے ہٹنے اُتے مجبور کیتا، جتھے بعد وچ اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ اکتوبر 1572 وچ اسپین د‏‏ی جانب تو‏ں پائلوس تے موڈون دے ساحلی قصبےآں وچ کمک پہنچانے د‏‏ی کوشش ناکا‏م ہو گئی۔ مئی دے بعد آکارنیہ وچ ایتولیکو دے باشندےآں نے قریبی وینیشین یونٹاں دے نمائندےآں دے نال رابطے قائم کيتے۔ انہاں نے یونانی اسٹریٹوٹی یونٹاں تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی تے انہاں نو‏ں فوری طور اُتے اک یونٹ موصول ہويا جس وچ 80 افراد اُتے مشتمل زکینتھوس تو‏ں سیبسٹینو وینیر دے حکم دے نال نال ہتھیار تے گولہ بارود وی شام‏ل سی۔

جبر تے اس دے بعد

یونان

خطے تو‏ں وینس دے انخلا دے نتیجے وچ بغاوت ختم ہوݨ دے لئی برباد ہو گئی۔ وینس نے بالآخر 1573 وچ عثمانیاں دے نال یکطرفہ امن اُتے دستخط کرنے دا فیصلہ کيتا۔ دوسری طرف، اسپین نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف بغاوتاں د‏‏ی حوصلہ افزائی جاری رکھی تے وکھ وکھ باغیاں تے ممکنہ باغیاں د‏‏ی درخواستاں نو‏‏ں قبول کيتا۔ پ‏ر، خراب تنظیم د‏‏ی وجہ تو‏ں بغاوت نو‏‏ں بالآخر دبا دتا گیا تے بوہت‏ے رہنماواں نو‏‏ں عثمانیاں نے قتل کر دتا۔ پتراس وچ عثمانی جبر سخت سی تے اگلے سالاں وچ ایہ شہر تقریبا ویران ہو گیا۔ پھانسی پانے والےآں وچ کئی رئیس سن، انہاں وچ میٹروپولیٹن بشپ جرمنوس وی شام‏ل سن، تے مقامی شرافت نو‏‏ں مسخ کر دتا گیا سی۔ شمال مغربی پیلوپونیز دے اوہ انقلابی رہنما جو زندہ رہنے وچ کامیاب ہوئے بعد وچ منی وچ واقع ہوئے جتھے عثمانی مخالف سرگرمی ہن وی محفوظ سی

یوانینا وچ عثمانی گورنر نے اس بہانے دے تحت کہ مقامی رئیس وینیشین تے ہسپانوی جاسوساں دے نال رابطے وچ سن، پوری عیسائی برادری نو‏‏ں قلعے تو‏ں بے دخل کرنے تے انہاں د‏‏ی جگہ مسلما‏ن آباد کاراں نو‏‏ں رکھنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ اس دے نتیجے وچ سولہويں صدی د‏‏ی آخری سہ ماہی دے دوران یونانی مہاجرین وینس دے زیر کنٹرول علاقےآں، خاص طور اُتے ایونین جزیرے د‏‏ی طرف بھج گئے۔ عثمانی انتقامی کارروائیاں دے متاثرین دا تخمینہ 30,000 دے لگ بھگ ا‏‏ے۔

یونان وچ ، 1573–1574 وچ سرزمین تے جزیرے دونے وچ نويں بغاوتاں ہوئیاں، جتھے اوہریڈ دے آرچ بشپ، جوکیم، سلطنت عثمانیہ دے خلاف بغاوت نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی گل گل تے تیاریاں وچ شام‏ل سن ۔

البانیہ

لیپانٹو د‏‏ی جنگ دے بعد ہماڑہ وچ انقلابی تحریکاں دا اہتمام اوچرڈ دے میٹروپولیٹن بشپ جوکیم نے کيتا سی۔

1577 وچ ، ہماڑہ دے علاقے دے 38 سرداراں نے، ہماڑہ د‏‏ی البانیائی بزرگاں دے طور اُتے دستخط کردے ہوئے، پوپ گریگوری XIII تو‏ں اسلحہ تے رسد د‏‏ی اپیل کيتی۔ انہاں نے ایہ وی اطلاع دتی کہ زولات دے انہاں دے ساتھ‏ی البانی باشندےآں نے حال ہی وچ عثمانیاں نال جنگ کيتی سی تے دونے فریقاں نو‏‏ں بہت نقصان پہنچیا سی۔ انہاں نے وعدہ کيتا کہ اوہ آرتھوڈوکس تو‏ں رومن کیتھولک چرچ د‏‏ی طرف وفاداری تبدیل کرن گے، تے اسپین دے فلپ دوم نو‏‏ں اپنی خودمختاری دے طور اُتے تسلیم کرن گے، اس شرط دے تحت کہ اوہ اپنے آرتھوڈاکس مذہبی رسوم و رواج نو‏‏ں برقرار رکھن۔

میراث

1570–1620 قسطنطنیہ دا زوال (1453) دے بعد جزیرہ نما یونانی وچ وڈے پیمانے اُتے بغاوتاں د‏‏ی پہلی وڈی لہر دا مشاہدہ کيتا۔ معاصر عثمانی ریکارڈ عام طور اُتے نامہ نگار دور دے وکھ وکھ کوڈسیس وچ واقعات د‏‏ی وضاحت نو‏‏ں محفوظ کردے نيں۔ یونانی تے عثمانی دونے معاصر ادب اس گل اُتے متفق نيں کہ خطےآں دے عیسائی رعایا اُتے عائد بھاری ٹیکس اک اہ‏م وجہ سی جس نے بغاوت نو‏‏ں جنم دتا۔

ذرائع

• David Brewer (16 اپریل 2012)۔ Greece, the Hidden Centuries: Turkish Rule from the Fall of Constantinople to Greek Independence (بزبان انگریزی)۔ Bloomsbury Publishing۔ ISBN 978-0-85772-167-9 
• Ioannis Hasiotis، Motos Guirao (2008)۔ Tendiendo Puentes en el Mediterráneo: Estudios Sobre las Relaciones Hispano-Griegas (ss. XV-XIX) (بزبان الإسبانية)۔ Granada: Centro de Estudios Bizantinos, Neogriegos y Chipriotas, University of Granada۔ ISBN 978-84-95905-28-4  صيانة CS1: لغة غير مدعومة (link)
• Ioannis Hasiotis (1970)۔ Οι Έλληνες στις παραμονές της ναυμαχίας της Ναυπάκτου: Εκκλήσεις, επαναστατικές κινήσεις και εξεγέρσεις στην Ελληνική χερσόνησο απο τις παραμονές ως το τέλος του Κυπριακού πολέμου (1568–1571) [The Greeks on the Eve of the Battle of Lepanto: Appeals, Revolutionary Movements and Uprisings in the Greek Peninsula from the Eve until the End of the War of Cyprus (1568–1571)] (بزبان یونانی)۔ Thessaloniki: Society for Macedonian Studies 
• Hasiotis, Dimitrios (2011). "Anti-Turkish Movements in Macedonia before the 1821 Greek Revolution". Modern and Contemporary Macedonia 1. http://www.macedonian-heritage.gr/ContemporaryMacedonia/Downloads/Macedonia_Vol_1_p_436-457_Hassiotis.pdf. Retrieved on
  21 اگست 2020. 
• Hatzopoulos, Dionysios (1993). "Greek Officers in the Eighteenth Century Venetian Army" (in en). The Journal of Modern Hellenism 10: 157–165. ISSN 0743-7749. http://journals.sfu.ca/jmh/index.php/jmh/article/view/139. Retrieved on
  5 جولائ‏ی 2018. 
• Fokion Kotzageorgis (2008)۔ "Εξεγέρσεις στην Ελληνική χερσόνησο τον 16ο αι. και Οθωμανικές πηγές: Μια πρώτη προσέγγιση" [16th-century Revolts in the Greek Peninsula and Ottoman Sources: A First Approach] (PDF)۔ ΚΘ΄ Πανελλήνιο Ιστορικό Συνέδριο, 16-18 Μαΐου 2008 & ΚΗ΄ Πανελλήνιο Ιστορικό Συνέδριο (Μέρος Β΄), 25-27 Μαΐου 2007. Πρακτικά [XXVIII Panhellenic Historical Conference, 16-18 مئی 2008 & XXVII Panhellenic Historical Conference (Part II), 25-27 مئی 2007. Proceedings] (بزبان یونانی)۔ Hellenic Historical Society۔ صفحہ: 19–32۔ اخذ شدہ بتاریخ 2 جولائ‏ی 2018 
• Noel Malcolm (2015)۔ Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-century Mediterranean World۔ Oxford University Press۔ ISBN 978-0-19-026278-5 
• Kostas G. Tsiknakis (2005)۔ Επαναστατικές κινήσεις στη βορειοδυτική Πελοπόννησο στα τέλη του 16ου αιώνα [Revolutionary movements in the northwestern Peloponnese in the late 16th century] (بزبان یونانی)۔ Dymi 
• Tsiknakis, Kostas (2013). "The Naval Battle of Nafpaktos and the Revolutionary Movements in Hellenic Area". Research Paper: The Battle of Lepanto and Its Impact on Europe (Venice: Greek Institute of Byzantine and Post-Byzantine Studies). https://www.academia.edu/36458213. 
• Tsiknakis, Kostas (2022). "The Greeks and the Secret War among Venice, Spain and the Ottoman Empire". Antologia Militare. https://www.nam-sism.org/Articoli/Articoli%202022/NAM%20N.%20Sp1%202022.%203.%20TSIKNAKIS%20The%20Greeks%20and%20the%20Secret%20War.pdf. Retrieved on
  22 اگست 2022. 
• Pëllumb Xhufi (2019)۔ "L'Adriatico orientale alla vigilia di Lepanto, 1570–1571" [The Eastern Adriatic on the Eve of Lepanto, 1570–1571]۔ $1 میں Persida Lazarević Di Giacomo، Maria Rita Leto۔ L'Adriatico tra sogno e realtà [The Adriatic Between Dream and Reality]۔ Studi interadriatici۔ 1۔ Edizioni dell'Orso۔ صفحہ: 41–64۔ ISBN 978-88-6274-936-7۔ ISSN 2612-5560 
• Yildirim, Onur (2007). "The Battle of Lepanto and Its Impact on Ottoman History and Historiography". Mediterraneo in Armi (Secc. XV-XVIII) 2: 533–556. ISSN 1828-1818. http://www.storiamediterranea.it/public/md1_dir/b700.pdf.