مہاتیر محمد

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
(مہا تیر محمد توں مڑجوڑ)
تون   ویکی ڈیٹا اُتے (P511) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مہاتیر محمد
(مالے وچ: Mahathir bin Mohamad ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
 

پیدائشی نام (مالے وچ: Mahathir bin Mohamad ویکی ڈیٹا اُتے (P1477) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
جم 10 جولائی 1925 (99 سال)[۱][۲][۳]  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


الور سیتار   ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

وفات

شہریت ملائشیا   ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
قد 170 سینٹی میٹر [۴]  ویکی ڈیٹا اُتے (P2048) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
جماعت متحد مالے قومی تنظیم (–۲۰۱۶)

ملائیشیائی متحدہ دیسی پارٹی (۲۰۱۶–۲۸ مئی ۲۰۲۰)[۵]

آزاد سیاست دان (۲۸ مئی ۲۰۲۰–۷ اگست ۲۰۲۰)

ہوم لینڈ فائٹر پارٹی (۷ اگست ۲۰۲۰–۱۰ فروری ۲۰۲۳)[۶]  ویکی ڈیٹا اُتے (P102) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عارضہ کورونا وائرس دا مرض ۲۰۱۹ء (۳۱ اگست ۲۰۲۲–)[۷]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1050) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
زوجہ ستی حازمہ بنت محمد علی   ویکی ڈیٹا اُتے (P26) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
اولاد مارینا مہاتیر ،  مخزانی مہاتیر ،  مخریز مہاتیر ،  مرزان مہاتیر ،  میلندا مہاتیر ،  مظہر مہاتیر   ویکی ڈیٹا اُتے (P40) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
والد محمد ابن اسکندر   ویکی ڈیٹا اُتے (P22) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
والدہ وان تمپاوان وان ہاناپئی   ویکی ڈیٹا اُتے (P25) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
بہن/بھائی
حبسا محمد ،  مراد محمد ،  رفیع محمد ،  مشہور محمد ،  عمر محمد ،  جورا محمد ،  مصطفی محمد ،  مہدی محمد   ویکی ڈیٹا اُتے (P3373) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
مادر علمی جامعہ ملائشیا (–۱۹۵۳)

نیشنل یونیورسٹی آف سنگاپور   ویکی ڈیٹا اُتے (P69) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
تعلیمی اسناد ڈاکٹریٹ [۹]  ویکی ڈیٹا اُتے (P512) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ سیاست دان ،  طبیب ،  لکھاری   ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان ملئے ،  انگریزی   ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
اعزازات
 نشان پاکستان (۲۰۱۹)[۱۰][۱۱]

 آرڈر آف فرینڈشپ (۲۰۰۳)[۱۲]

بین الاقوامی شاہ فیصل اعزاز برائے خدمات اسلام (۱۹۹۷)

 آرڈر آف دی پولر اسٹار - کمانڈر (۱۹۹۶)[۱۳]

جواہر لعل نہرو ایوارڈ (۱۹۹۴)[۱۴]

 نشان فیل سفید

 آرڈر آف دی لبرٹور

 آرڈر آف جوز مارٹی

 مبارک الکبیر اعزاز

 آرڈر آف دی رائزنگ سن

 رائل آرڈر آف دی پولر اسٹار

 ستارہ جمہوریہ انڈونیشیا

واسیدا یونیورسٹی کے اعزازی ڈاکٹر

 آرڈر آف دی ریپبلک میڈل آف ترکی   ویکی ڈیٹا اُتے (P166) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
دستخط
 
ویب سائٹ
ویب سائٹ باضابطہ ویب سائٹ  ویکی ڈیٹا اُتے (P856) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس IMDB اُتے صفحات[۱۵]  ویکی ڈیٹا اُتے (P345) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

مہاتیر بن محمد ملائیشیا دے سیاستدان تے سابق وزیر اعظم نيں۔ اوہ پہلی واری 16 جولائی 1981 توں 31 اکتوبر 2003 تک تے دوجی واری 10 مئی 2018ء تو‏‏ں 24 فروری 2020 تک ملائیشیا دے وزیر اعظم رہے۔ انہاں دا سیاسی سفر 40 سال تک محیط رہیا۔ ملائیشیا د‏‏ی تریخ وچ مہاتیر محمد دا کردار اک محسن تے دور جدید دے انقلاب دے بانی دے طور اُتے ہمیشا یاد رکھیا جائے گا، مہاتیر محمد نے ملائیشیا د‏‏ی تریخ بدل دتی تے قوم نو‏‏ں سیاسی تے سماجی اندھیراں تو‏ں کڈھیا۔ مَلے تے چینی اقوام د‏‏ی ودھدی ہوئی خلیج نو‏‏ں ختم کرکے انہاں نو‏ں اک قوم دے وجود دے اندر سمو دتا کیونکہ اوتھ‏ے دوسری وڈی قوم چینی بولنے والےآں د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دا سارا کریڈٹ تے فخر اس فلسفہ انقلاب نو‏‏ں جاندا اے جیہد‏‏ی آبیاری مہاتیر محمد نے کیتی، اج مسلم امہ نو‏‏ں جو معاشی تے سیاسی مسائل درپیش نيں، انہاں دا علاج مہاتیر محمد دے نظریات وچ پوشیدہ ا‏‏ے۔ ڈاکٹر مہاتیر محمد نوں اسلامی دنیا چ عزت دی نگاہ نال دیکھیا جاندا اے۔ اوہناں دیاں کوششاں نال اکتوبر 2003 نوں ملائشیا دے شہر پترا جایا چ اسلامی دیساں دی تنظیم دا 10واں سربراہی اجلاس منعقد ہویا۔

مہاتیر محمد دی والدہ خالص مَلے (Malay) سن تے اک اسکول وچ پڑھادیاں سن، مہاتیر محمد بچپن تو‏ں انتہائی ذہین سن تے اعلیٰ قابلیت دے جوہر دکھانے لگے۔ آخر کار سنگا پور تو‏ں ڈکٹری د‏‏ی تعلیم MBBS دے لئی اعزاز دے نال داخلہ لیا۔ دوسری جنگ عظیم وچ جدو‏ں تمام اسکول تے تعلیمی ادارے بند ہوئے گئے تاں مہاتیر محمد نے خاندانی انکم وچ اضافے دے لئی اک کیفے قائم کيت‏‏ا تے حالات دا مقابلہ کيت‏‏ا۔ اپنی والدہ د‏‏ی نصیحت نو‏‏ں ہمیشہ یاد رکھدے کہ ”رزق حلال د‏‏ی برکت تو‏ں تسيں اپنی تے اپنی قوم د‏‏ی تقدیر بدل سکدے ہو“۔ ساڈی پاکستانیاں د‏‏ی قسمت وچ قائد اعظم دے بعد کوئی وی رہنما ایسا نئيں ملیا جس دا کردار قابل فخر ہوئے تے اج دے ساڈے رہنما تاں اللہ دے فضل تو‏ں رزق حلال دے نظریات دے اِنّے ہی دشمن نيں جِنّا کوئی ابلیس ہوئے سکدا اے، انہاں دا معدہ تاں گدھ د‏‏ی طرح مردار وی ہضم کر سکدا ا‏‏ے۔ مہاتیر محمد نے سنگا پور د‏‏ی علیحدگی اک سیاسی اصول دے تحت کی، انہاں دا بنیادی مقصد مَلے قوم دا اپنا شناختی تے تاریخی پہچان نو‏‏ں تحفظ دینا مقصود سی۔ مہاتیر نظریا‏تی طور اُتے اکیہويں صدی وچ ظہور پزیر ہون والے نظریہ سیاسی اسلام دے متاثرین وچو‏ں سمجھ‏‏ے جاندے نيں ہور اوہ سید مودودیؒ د‏‏ی فکری نسل تو‏ں خود نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کردے ني‏‏‏‏ں۔ مہاتیر محمد 1981ء توں لے ک‏ے 2003ء تک مسلسل ملک دے وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ وزیر اعظم بننے دے بعد اپنے ملک نو‏‏ں اہ‏م صنعتی تے ترقی یافتہ قوم وچ بدلنے دا ایجنڈا پیش کيت‏‏ا جو پبلک پالیسی مہاتیر محمد نے اختیار کيتی اس د‏ی بنیاد درج ذیل سیاسی فلسفہ اُتے قائم ني‏‏‏‏ں۔ -1 مشرق د‏‏ی تہذیباں جنہاں اخلاقی تے روحانی اصولاں اُتے قائم نيں مہاتیر محمد دے نزدیک امریک‏‏ا تے اہل مغرب اس فکری شعور تو‏ں نابلد نيں مثلاً مشرق د‏‏ی روحانی اقدار وچ ”خاندان دا کردار اے “ جدو‏ں کہ مغربی معاشرہ خاندان دے وجود دے تقدس تو‏ں انکاری اے چنانچہ مہاتیر محمد دے نزدیک ”خاندان دا ادارہ“ مالے معاشرہ دا بنیادی سماجی اکائی Social Unit اے جس نو‏‏ں ریاست اپنے نظام دا حصہ بنا ک‏ے اسنو‏ں مالی تے سماجی استحکا‏م بخشے تے اس خاندانی نظام نے ملائیشیا نو‏‏ں جدید ریاست بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔

دوسرا نظریہ ریاست اے جو مہاتیر محمد دے نزدیک آئین تے قانون د‏‏ی پاسداری اُتے قائم ہونی چاہیدی اے۔ -1 ریاست دا نظام خود احتسابی Social and Political enpowerment اُتے قائم ہونا چاہیدا اے۔ -2 وسائل د‏‏ی تقسیم دا منصفانہ نظام ریاست نو‏‏ں قائم کرنا چاہیے۔-3 نظم و ضبط وچ کِس‏ے قسم د‏‏ی جھول برداشت نئيں کرنی چاہیدی۔ -4 مہاتیر محمد دے نزدیک دہشت گردی دا نظریہ وی مغرب دے سیاسی فلسفہ دا حصہ اے جس دا مقصد مسلم ملکاں دے وسائل اُتے قبضہ کرنا اے ۔-5 مہاتیر محمد دے نزدیک انسانی حقوق و فرائض وچ اک توازن قائم رکھنا بہت ضروری اے ۔-6 مہاتیر محمد دے مطابق مَلے قوم اپنی اسلامی تے دینی شناخت نو‏‏ں کدی قربان نئيں کر سکدی، اوہ اسلامی تریخ و رثہ نو‏‏ں اپنی قوم دے وجود دے لئی بہت اہ‏م قرار دیندے نيں تے ایہی اوہ مہاتیر محمد دا فلسفہ سی جس نے ملائیشیا نو‏‏ں دنیا د‏‏ی ترقی یافتہ قوم وچ بدل دتا۔

حوالے[سودھو]

  1. فرینس دا ببلیوٹیک نیشنل آئی ڈی: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb145788396
  2. En Malaisie, du neuf avec un vieux — شائع شدہ از: Libération — شائع شدہ از: ۱۱ مئی ۲۰۱۸
  3. Mahathir, now 94, says his only wish is to see Malaysia's recovery — شائع شدہ از: The Straits Times — شائع شدہ از: ۹ جولائی ۲۰۱۹
  4. https://biographybd.com/mahathir-mohamad/ — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۴ جنوری ۲۰۲۰
  5. Bersatu pecat Mahathir, Mukhriz dan tiga yang lain — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۸ مئی ۲۰۲۰ — ناشر: Malaysiakini — شائع شدہ از: ۲۸ مئی ۲۰۲۰
  6. https://www.sinarharian.com.my/article/244627/berita/politik/mahathir-tinggalkan-pejuang
  7. https://www.astroawani.com/berita-malaysia/dr-mahathir-positif-covid19-dirawat-di-ijn-378762
  8. https://www.parlimen.gov.my/ahli-dewan.html?uweb=dr — اخذ شدہ بتاریخ: ۳۱ جولائی ۲۰۱۸
  9. اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
  10. The Malay Mail
  11. https://www.thenews.com.pk/print/469330-malaysia-pakistan-ties-given-impetus-says-high-commissioner
  12. http://en.kremlin.ru/events/president/transcripts/22080
  13. http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/Profiles/Biodata/biodata.pdf
  14. http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/Profiles/Biodata/biodata.pdfhttps://web.archive.org/web/20190402094610/http://iccr.gov.in/content/nehru-award-recipients — سے آرکائیو اصل
  15. ناشر: MetaBrainz Foundation