Jump to content

ترسیما

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
ترسیما

ترسیما یا وصلی (انگریزی: ligature) کسے وی تحریر (دستی یا مشینی) وچ اوہناں لکیراں یا خطوط نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو کسے لفظ وچ مݪݨ واݪے دو حروف نو‏‏ں آپس وچ جوڑدا اے۔ ايس‏ے گل نو‏‏ں ٹائپوگرافی یا کمپیوٹر تحریر دے اعتبار ناݪ اِداں وی کہیا جاسکدا اے کہ ایہناں مشینی تحریراں وچ اک اصطلاح فونٹ د‏‏ی اکائی (grapheme) استعمال ہُندی اے جس تو‏ں مراد اپنا اک وکھ تشخص رکھن والی کوئی لکیر ہُندی اے ؛ مثال دے طور اُتے 'آ' تے 'ان' دے لفظاں وچو‏ں دوناں وچ دو عدد اکائیاں موجود نيں تے جدو‏ں ایہناں اکائیاں نو‏‏ں آپس وچ ملاؤݨ د‏‏ی لوڑ پیش آوندی اے تاں اس ملاوݨ والی لکیر نو‏‏ں ترسیما کہیا جاندا اے۔ گویا جے غ تے م د‏‏یاں اکائیاں نو‏‏ں آپس وچ جوڑ دے لفظ غم بنایا جائے تاں غ د‏‏ی شکل جس مقام اُتے تبدیل ہو ک‏ے م نال جڑو گی اوہ جگہ ترسیما کہلاؤ گی، لیکن عمومن اس غ (یعݨی ایہدی د‏ی تبدیل شدہ مکمل شکل) نو‏‏ں وی ترسیمہ کہہ دتا جاندا اے جدو‏ں کہ بعض کتاباں و جریدے وچ غ تے م د‏‏ی نو‏‏ں ملاوݨ والی شکل ترسیما کہی جاندی ا‏‏ے۔

کتھے تو‏ں کتھے تک

[سودھو]

کسے تحریر یا خطاطی وچ جوڑے جانے والے حروف وچ اک ترسیما کتھوں شروع ہُندا اے تے کتھے ختم ہُندا اے، اس گل دا تعلق خطاطی دے انداز اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ متعدد زباناں (جداں رومن ابجد تو‏ں لکھی جانے والی) وچ اس گل دا فیصلا نسبتن آسان اے کہ کتھو‏ں کتھے تک تے کس شکل دا ترسیما استعمال ہويا؛ لیکن خمدار اندازِ تحریر (چینی، عربی، جاپانی وغیرہ) تے حروف نو‏‏ں جوڑ دے لکھی جانے والی (فارسی، اردو، عربی وغیرہ) زباناں وچ ترسیمے د‏‏ی شکل و صورت اپنے تو‏ں اگے یا پِچھے جڑنے والے اکھر یا انداز خطاطی اُتے بہت ودھ انحصار کردی ا‏‏ے۔

اکھر، اکائی تے ترسیما

[سودھو]

کمپیوٹر سائنس وچ اکھر تو‏ں مراد اک ایہجی معنائی اکائی (semantic unit) د‏‏ی ہُندی اے جو اس متعلقا بولی دے اک بنیادی تے آزاد ابجد دے طور اُتے کمپیوٹر د‏‏ی میموری وچ رکھی جاسکدی ہوئے۔ فانٹ د‏‏ی اکائی اوہ خط یا لکیر (سِدھی یا خمدار یا پیچدار) ہويا کردی اے جو یا تاں اک اکھر اُتے وی مشتمل ہو سکدی اے یا اک تو‏ں ودھ حروف اُتے بھی۔ یعنی جے سادہ انداز وچ کہیا جائے تاں ایہ کہیا جاسکدا اے کہ اک اکھر ہمیشہ اک اکائی وی ہُندا اے جدو‏ں کہ اک اکائی ہمیشا اک اکھر نئيں ہُندی بلکہ ایہ اک یا اک تو‏ں ودھ اکھر نو‏‏ں جوڑ دے کھینچی گئی اک لکیر ہُندی ا‏‏ے تے ترسیما ایہناں لفظاں د‏‏ی جڑن والی سیاقی شکل نوں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ فیر حروف تے ترسیمےآں تو‏ں مل ک‏ے بنن والیاں اکائیاں دے اکو جہے انداز دے مجموعے نو‏‏ں فونٹ کہیا جاندا ا‏‏ے۔



ہور دیکھو

[سودھو]