خرم آباد
| خرم آباد | |
| Khorramabad | |
 | |
| دیس: | ایران  |
| صوبہ : | صوبہ لورستان |
| لوک گنتی: | 339759 |
| بولی: | فارسی |
خرمآباد (فارسی: خرمآباد) ایران دے صوبہ لرستان دا صدر مقام اے۔ ایہ شہر زاگرس پہاڑاں دے وچ واقع اے تے تاریخی، ثقافتی تے آثارِ قدیمہ دی اہمیت رکھدا اے۔ خرمآباد خاص طور تے اپنی قدیم وادی، غاراں تے تاریخی قلعہ جات دی وجہ توں مشہور اے ==جغرافیہ تے تعارف==
خرمآباد زاگرس پہاڑی سلسلے دے وچ اک سرسبز وادی وچ واقع اے۔ شہر دے وچوں خرمآباد دریا گزردا اے جو علاقے نوں قدرتی حسن بخشد ا اے۔ ایہ علاقہ قدیم زمانے توں انسانی آبادکاری دا مرکز رہیا اے۔
جغرافیہ تے تعارف
[سودھو]خرمآباد زاگرس پہاڑی سلسلے دے وچ اک سرسبز وادی وچ واقع اے۔ شہر دے وچوں خرمآباد دریا گزردا اے جو علاقے نوں قدرتی حسن بخشد ا اے۔ ایہ علاقہ قدیم زمانے توں انسانی آبادکاری دا مرکز رہیا اے۔
تاریخ
خرمآباد دی تاریخ ہزاراں سال پراں پھیلی ہوئی اے۔ ایہ علاقہ خاص طور تے قدیم پتھری دور (Pالےولیتہیچ) وچ انسانی رہائش دے شواہد دی وجہ توں مشہور اے۔
ساسانی دور (۲۲۴–۶۵۱ عیسوی) وچ ایہ شہر "شاپورخواست" دے ناں نال جانیا جاندا سی تے انتظامی مرکز سی۔ بعد وچ صفوی، قاجار تے ہور کئی سلطنتاں دے تحت ایہ اہم شہر رہیا۔
یونیسکو عالمی ورثہ
[سودھو]خرمآباد ویلی دے قبل از تاریخ مقامات خرمآباد دی سب توں وڈی عالمی اہمیت اس دی "Pرےہیستوریچ صیتےس وف تہے خہوڑاماباد Vالؕےی" نال جڑی اے، جیہڑے ۲۰۲۵ وچ یونیسکو عالمی ورثہ فہرست وچ شامل کیتے گئے۔
ایہ سائٹ درج ذیل اجزاء تے مشتمل اے:
یونیسکو عالمی ورثہ (UNESCO World Heritage)
[سودھو]خرمآباد ویلی دے قبل از تاریخ مقامات
خرمآباد دی سب توں وڈی عالمی اہمیت اس دی "Prehistoric Sites of the Khorramabad Valley" نال جڑی اے، جیہڑے 2025 وچ یونیسکو عالمی ورثہ فہرست وچ شامل کیتے گئے۔
ایہ سائٹ درج ذیل اجزاء تے مشتمل اے:
کالدر (Kaldar) غار یافتح (Yafteh) غار گماری (Ghamari) غار گلوران (Gilvaran) غار کنجی (Kunji) غار اک راک شیلٹر (Gar Arjeneh) ایہ تمام مقامات وچ تقریباً 63,000 سال پرانی انسانی زندگی دے آثار ملے نیں، جو ابتدائی انسان دی ہجرت تے ترقی نوں سمجھّن وچ مدد دینے نیں۔
ایہ وادی قدیم انساناں لئی رہن واسطے بہترین ماحول رکھدی سی، جتھے پانی، خوراک تے محفوظ غاراں موجود سن
فلکالافلاک قلعہ (Falak-ol-Aflak Castle)
[سودھو]فلکالافلاک قلعہ خرمآباد دا سب توں نمایاں تاریخی نشان اے۔
تعمیر: ساسانی دور (تقریباً 1800 سال پہلے) مقام: شہر دے وچ اک بلند ٹیلے تے استعمال: فوجی قلعہ، حکومتی مرکز، بعد وچ جیل تے ہن میوزیم
ایہ قلعہ اپنی مضبوط تعمیر، اونچائی تے دفاعی ساخت دی وجہ توں مشہور اے۔ ایہ خرمآباد دی شناخت سمجھیا جاندا اے۔
یونیسکو نامزدگی وچ ایہ قلعہ وی شامل اے، پر مکمل عالمی ورثہ درجے لئی ہن تک مزید تحقیق درکار اے۔
ہور تاریخی مقامات
[سودھو]خرمآباد وچ ہور وی کئی اہم تاریخی جگہاں موجود نیں:
شاپوری پل (Broken Bridge) گرداب سنگی قدیم ملز (water mills) اینٹ دا مینار
ایہ سب مقامات خرمآباد دی قدیم تہذیب نوں ظاہر کردے نیں۔
ثقافتی اہمیت
[سودھو]خرمآباد نہ صرف تاریخی بلکہ ثقافتی طور تے وی اہم اے۔ ایہ علاقہ لر قوم دی روایات، لباس، موسیقی تے ثقافت دا مرکز اے۔ فلکالافلاک قلعہ دے اندر موجود میوزیم اس ثقافت دی عکاسی کردے نیں۔
ایران دے صوبے
صوبہ البرز · صوبہ اردبیل · صوبہ ایلام · صوبہ اصفہان · صوبہ بوشہر · صوبہ تہران · صوبہ زنجان · صوبہ چہارمحال و بختیاری · صوبہ تھلواں خراسان · صوبہ اتلا خراسان · صوبہ خراسان رضوی · صوبہ خوزستان · صوبہ سیستان و بلوچستان · صوبہ قزوین · صوبہ فارس · صوبہ لہندا آذربائیجان · صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد · صوبہ چڑھدا آذربائیجان · صوبہ سمنان · صوبہ قم · صوبہ کردستان · صوبہ کرمان · صوبہ کرمانشاہ · صوبہ گولستان · صوبہ گیلان · صوبہ لورستان · صوبہ مرکزی · صوبہ ماژندران · صوبہ ہرمزگان · صوبہ ہمدان · صوبہ یزد