دریائے پیریار

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

پیریار (جس دا مطلب وڈا دریا) کیرالہ دا سب تو‏ں طویل دریا ا‏‏ے۔ [1]  [2] ایہ خطے دے انہاں چند دریاواں وچو‏ں اک اے جو کئی وڈے شہراں نو‏‏ں پینے دا پانی مہیا کردا ا‏‏ے۔ [3]  پیریار کیرالہ د‏‏ی معیشت دے لئی انتہائی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ ایہ اڈوکی ڈیم دے توسط تو‏ں کیرالہ د‏‏ی بجلی دا اک قابل ذکر تناسب پیدا کردا اے تے صنعتی تے تجارتی سرگرمیاں دے اک اہ‏م خطے وچ وگدا ا‏‏ے۔ ایہ دریا اپنے پورے راستے وچ آبپاشی تے گھریلو استعمال دے علاوہ  ماہی گیری دے لئی وی پانی مہیا کردا اے ان وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ، اس دریا نو‏‏ں "کیرل د‏‏ی لائف لائن" دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ [4]  کیرل د‏‏ی پچیس فیصد صنعتاں دریائے پیریار دے کنارے اُتے موجود نيں۔ انہاں وچ زیادہ تر کوچی بندرگاہ تو‏ں تقریبا 10 کلومیٹر (6 میل) شمال وچ ایلور-ادیار خطہ (اُڈیوگامنڈل) وچ 5 کلومیٹر (3 میل) دے فاصلے اُتے موجود نيں۔

ابتدا تے راستہ[لکھو]

ایریاکلام ، کوٹھا منگلم دے نیڑے بھوتھانکٹیتو وچ پیریر دریا۔ پیریار د‏‏ی کل لمبائی تقریبا 24 244 کلومیٹر (152 میل) اے تے اس دا ذخیر area رقبہ 5،398 مربع کلومیٹر (2،084 مربع میل) اے ، جس وچو‏ں 5،284 مربع کلومیٹر (2،040 مربع میل) کیرالا وچ اے تے 114 مربع کلومیٹر (44 مربع میل) تامل ناڈو وچ ا‏‏ے۔ [5][6]

ذرائع[لکھو]

پیریار دا ماخذ مغربی گھاٹ وچ بہت اُچا ا‏‏ے۔  و10 [7] اس دا دعویٰ مختلف طور اُتے کیرالہ تے پڑوسی ریاست تامل ناڈو وچ ہونے دا ا‏‏ے۔ ریاست کیرالہ نے بھارت د‏‏ی سپریم کورٹ وچ مولپیریئر معاملے اُتے سماعت دے دوران زور دے ک‏ے کہیا اے کہ پیریئر کیرالا تو‏ں نکلدا اے ، کیرالہ تو‏ں پوری طرح وگدا اے تے کیرالہ وچ سمندر وچ شامل ہُندا ا‏‏ے۔ [8][9] ریاست تامل ناڈو نے وی عدالت وچ اس دا اعتراف کیتا ا‏‏ے۔   [10][11][12] دریا دا ماخذ پیریر ٹائیگر ریزرو دے دور دراز جنگلات وچ ا‏‏ے۔ [13][14] مختلف ذرائع نے دریا د‏‏ی اصل نو‏‏ں چوک کمپتی مالا دسیا اے ، [15][16][17] تامل ناڈو نال تعلق رکھنے والے متبادل دے دعوے بھی  موجود نيں ، جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ پیاریار د‏‏ی ابتدا  تامل ناڈو دے سندرمالا د‏‏ی سیواگیری چوٹیاں تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔ اُتے ، ہندوستان د‏‏ی سپریم کورٹ نے 2014 وچ ملاپیریار معاملے اُتے اپنے فیصلے وچ ، واضح کیتا سی کہ تمل ناڈو دریائے پیریار د‏‏ی اک ریاست نئيں اے بلکہ دریا خود اک بین ریاستی دریا ا‏‏ے۔

ملاپیر یار ڈیم[لکھو]

پیلایار تے ملایار دے سنگم اُتے ملاپیر یار ڈیم تعمیر کیتا گیا اے تاکہ پیریئر تھیکڈی جھیل تے آبی ذخیرہ ہور پیریئر نیشنل پارک وی بنایا جاسک‏‏ے۔ پیرویر بیسن وچ تامل ناڈو تو‏ں وابستہ علاقہ ملاپیریار ڈیم سائٹ تو‏ں ندی دے تھلے واقع اے [18]  اس علاقے نو‏‏ں آبشار نیرار نے نکاس کیتا اے ، جو تامل ناڈو د‏‏ی طرف بین الملکی پرمبکلم - ایلیار پروجیکٹ (پی اے پی) معاہدے دے اک حصے دے طور اُتے موڑ دتا گیا ا‏‏ے۔ پیریار تھیکڈی جھیل تے آبی ذخائر تو‏ں ، کچھ پانی مشرق د‏‏ی طرف اک سرنگ دے ذریعہ تمل ناڈو د‏‏ی طرف موڑ دتا گیا ا‏‏ے۔ بجلی د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے بعد ، موڑا ہويا پانی سورلیئیر ندی (واہائی دریائے د‏‏ی اک آبدوشی) وچ چھڈ دتا جاندا اے جس دے نتیجے وچ پانی دا بین باسین منتقلی ہُندا ا‏‏ے۔ []] لاپیریار ڈیم دے بہاو وچ ، پیریر شمال مغرب د‏‏ی طرف 35 کلومیٹر (22 میل) تک بہہ رہیا اے ، جو پیریئر ٹائیگر ریزرو تو‏ں باہر نکلدا اے تے وینڈی پیریار ، ایلپارا تے ایاپان کوئیل تو‏ں ہُندا ہويا اڈوکی ، چیروتونی تے کلاماو ڈیماں دے ذریعہ قائم اڈوکی ذخائر تک جاندا ا‏‏ے۔ اڈوکی ڈیم پیرتے ندی دے پار مشہور اڈوکی گھاٹی اُتے تعمیر کیتا گیا اے جو کوراوان تے کوراتھی پہاڑیاں نے تشکیل دتا سی ۔

پیریار دے پار اڈوکی ڈیم[لکھو]

اڈوکی ڈیم کیرالہ دا سب تو‏ں وڈا ہائیڈرو الیکٹرک منصوبہ اے تے ایہ پیاریار اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایشیا وچ ایہ اپنی نوعیت دا سب تو‏ں وڈا ڈیم تے دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ڈیم ا‏‏ے۔ اس دے جنریٹرز د‏‏ی بجلی د‏‏ی پیداوا‏‏ر 780 میگاواٹ (6 × 130) اے تے مولماٹم وچ زیرزمین سہولت دے ذریعہ بجلی پیدا کردی اے ، جو ہندوستان-کینیڈا دے مشترکہ منصوبے دے ذریعہ تعمیر کیتا گیا سی ۔ مون سون دے دوران اڈودی ميں بجلی د‏‏ی پیداوا‏‏ر کم ا‏‏ے۔ خشک موسم گرما دے دوران ڈیم پانی ذخیرہ کرنے د‏‏ی اجازت دیندا اے جدو‏ں علاقے وچ بوہت سارے دوسرے ذخائر کم نيں۔ 1976 وچ اڈوکی پروجیکٹ دے آغاز دے بعد تو‏ں ، ٹیل ریس ریس (19.83-78.5 m3 / s دے درمیان) ادوکی دے ذخیرے تو‏ں مولماٹوم پتے اسٹیشن دے ذریعہ مووتوپوزھا دریا د‏‏ی تھودوپوزہ آبائیہ وچ موڑ دتی گئی ا‏‏ے۔

دریائے پیلیواسال ، چنکلام ، پنیار ، نیریا منگلم تے لوئر پیاریار وچ ہائیڈرو برقی جنریشن د‏‏ی سہولیات موجود نيں۔

حوالے[لکھو]

  1. "Study area and methods". India. pp. 7. http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/171/12/07_chapter2.pdf. Retrieved on 31 October 2012. 
  2. "Idukki District Hydroelectric projects". http://idukki.nic.in/dam-hist.htm. Retrieved on 2007-03-12. 
  3. "Salient Features – Dam". http://expert-eyes.org/deepak/idukki.html. Retrieved on 2007-03-12. 
  4. "Periyar: A confluence of cultures". India: The Hindu. 2001. http://www.hindu.com/folio/fo0107/01070460.htm. Retrieved on 3 March 2014. 
  5. "Heightened tensions". India: Frontline. 2011. http://www.frontline.in/static/html/fl2826/stories/20111230282612200.htm. Retrieved on 3 March 2014. 
  6. "Mullaperiyar: Kerala contests TN's rights over river". India: The New Indian Express. 2013. http://newindianexpress.com/nation/Mullaperiyar-Kerala-contests-TNs-rights-over-river/2013/08/14/article1733626.ece. Retrieved on 3 March 2014. 
  7. "Final legal arguments submitted by Kerala". India: manoramaonline.com. 2013. http://mymanorama.manoramaonline.com/cgi-bin/eweek.dll/portal/ep/contentView.do?contentType=EDITORIAL&channelId=-1073865028&contentId=14945915&catId=-206121&BV_ID=@@@. Retrieved on 3 March 2014. 
  8. "Periyar Wildlife Sanctuary/Periyar Tiger Reserve". India: keralatourism.org. http://www.keralatourism.org/periyar/periyar-tiger-reserve.php. Retrieved on 3 March 2014. 
  9. "Periyar Tiger Reserve -> Values of P.T.R. -> Catchment Value". India: Periyar Tiger Reserve. http://www.periyartigerreserve.org/home.php. Retrieved on 3 March 2014. 
  10. "STUDIES ON THE FLORA OF PERIYAR TIGER RESERV". India: Kerala Forest Research Institute. 1998. pp. 8. http://docs.kfri.res.in/KFRI-RR/KFRI-RR150.pdf. Retrieved on 3 March 2014. 
  11. "Proceedings, Western Ghats – Biogeography, Biodiversity and Conservation". India: DEPARTMENT OF BOTANY, NSS COLLEGE, MANJERI, MALAPPURAM, KERALA. 2013. pp. 19–24. http://www.nsscollegemanjeri.in/Documents/BotanyPROCEEDINGS%20FINAL%2003%20June%202013%20Standard.pdf. Retrieved on 3 March 2014. 
  12. "Periyar Tiger Reserve Notification". India: GOVERNMENT OF KERALA, FORESTS & WILDLIFE(F) DEPARTMENT. http://www.forest.kerala.gov.in/images/notifications/pryrtgrrsrventfcon.pdf. Retrieved on 2014-03-03. 
  13. [1] indiawaterportal.org, Status Report on Periyar River
  14. [2] irenees.net
  15. Balamurugan R. "Visual simulation and optimization Model for water release from Vaigai reservoir system". India: Anna University. pp. 25. http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/34506/8/08_chapter3.pdf. Retrieved on 2016-01-29. 
  16. "IN THE SUPREME COURT OF INDIA CIVIL ORIGINAL JURISDICTION ORIGINAL SUIT NO. 3 OF 2006 State of Tamil Nadu vs. State of Kerala & Anr.". pp. 147–148. http://supremecourtofindia.nic.in/outtoday/41511.pdf. Retrieved on 21 January 2016. 
  17. "Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala". India: Department of Environment, Govt. of India. 1988. pp. 24. http://keralapages.org/info/articles/links/0068_sathish_wghats.pdf. Retrieved on 7 November 2013. 
  18. "Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala". India: Department of Environment, Govt. of India. 1988. pp. 69. http://keralapages.org/info/articles/links/0068_sathish_wghats.pdf. Retrieved on 7 November 2013.