صادق تقوی
ڈاکٹر سید صادق[۱] تقوی[۲] دا شمار ایرانی قرآنی فکر رکھنے والےآں وچ کیہ جاندا اے جنہاں نوں قرآنیون یا جریان قرآنیان شیعہ [۳]تے اہل قرآن شیعہ وی کہیا جاندا اے۔
پیدائش
[سودھو]آپ 1913 یا 19 14 عیسوی وچ ہیدا ہوئے۔آپ دے والد دا ناں سید جعفر سی۔[۴]
تعلیم
[سودھو]جب آپ 13 سال دے ہوئے تاں آیت اللہ سید اسد اللہ خرقانی دے افکار توں متاثر ہوئے۔[۵] آپ نے اپنے ابتدائی علوم توں 1937 تک میڈیکل دے علوم حاصل کیتے،تے دنداں دے ڈاکٹر(ڈینٹسٹ) بن گئے۔
حزب تودہ تے گرفتاری
[سودھو]1944 وچ حزب تودہ توں وی وابستہ رہے۔تے تنکابن وچ اس دے فعال ذمہ دار رہے۔بعد وچ اس توں وکھ ہوئے۔ انقلاب ایران توں پہلے کئی بار مختلف الزامات دے تحت گرفتار رہے خصوصا اس لئی کہ ڈاکٹر دا دعوی سی کہ ہر زمانے وچ اک امام زمانہ ہونا چاہیے،تے جو وی حقیقی دین دی طرف بلائے اوہ وقت دا امام اے ۔اس لئی انہاں دے مخالفین نے انہاں نوں ایہ کہ کر گرفتار کروایا کہ ڈاکٹر صادق خود نوں اپنے زمانے دا مہدی کہندا اے۔[۶]
مکتب جدید اسلام
[سودھو]1951 عیسوی وچ آپ نے "مکتب جدید اسلام" دے ناں توں مجلہ نھضت اسلام جاری کیتا جس وچ ایہ دسیا کہ ہن تک ساڈے علما جس چیز نوں اسلام دا ناں دیندے نيں اوہ قدیم اے اس لئی صدر اول دے اسلام نوں فیر توں واپس لیانے دی ضرورت اے جس نوں انہاں نے "مکتب اسلام جدید" دا ناں دتا۔[۷]
موازین مذہب حقہ جعفری
[سودھو]نومبر 1967 عیسوی وچ آپ دا رسالہ موازین مذہب حقہ جعفری[۸] پیش ہويا۔جس وچ ایہ دسیا کہ اج جس مذہب جعفری اُتے اہل تشیع عمل پیرا نيں اوہ حقیقی جعفری مذہب نہيں۔ اے [۹]۔
مجلس خبرگان
[سودھو]انقلاب ایران دے بعد مجلس خبرگان وچ وی رہے تے بعد وچ کینڈا چلے گئے۔1985 تک آپ خیابان گرگان وچ ڈاکٹر دے طور اُتے متعین رہے۔
دوبارہ گرفتاری
[سودھو]1989 وچ دادگاہ انقلاب نے دوبارہ گرفتار کیتا۔
فعالیت
[سودھو]آپ نے اپنے تے اپنے اسيں فکراں دی تحریک نوں نہضت اسلام،گروہ مہتدیان،تے جمعیت ہدایت مل دا ناں دتا۔ آپ دے تفسیر و ترجمہ قرآن مجلہ رنگین کمان وچ وی شائع ہُندے رہے۔ آپ دے شاگرداں نوں تے مننے والےآں نوں "گروہ مہتدی" کہیا جاندا اے تے اج وی انہاں دی کثیر تعداد ایران تے باہر ملکاں وچ نيں۔[۱۰] جس وقت ایران وچ نماز جمعہ پڑھنے دا باقاعدہ تصور نہ سی تے امام زمانہ دے انتظار وچ لوک سن ،آپ نماز جمعہ پڑھاندے سن تے بلیغ انداز وچ قرآن دی روشنی وچ خطبہ دیندے سن ۔[۱۱]
نظریات و عقائد
[سودھو]آپ دے عقائد جو کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی وچ صفحہ 1231 اُتے ایرانی مورخ رسول جعفریان نے بیان کیتے نيں اوہ ایہ نيں:
آپ دے شاگرد تے اسيں فکر نماز وچ سجدگاہ (تربت) نئيں رکھدے سن ۔
اذان وچ علی ولی اللہ دی شہادت دینا غالیاں دی بدعت قرار دیندے سن ۔
تے اذان وچ حی علی خیر العمل کہنے نوں آپ جائز نئيں سمجھدے سن کہ اس دا معنی متناسب نئيں، کیونجے آپ دے نزدیک نماز اک خوب عمل اے لیکن خیر العمل نہيں۔
آپ خود نوں سنی نبوی و شیعہ نبوی کہندے سن ۔
آپ خلیفہ عمر و علی دے درمیان کِسے قسم دی تفریق کرنے دے قائل نہ سن ،کیونجے دونے ہی خلیفہ سن تے اختلاف پیدا کرنے دی بجائے وحدت ہی بہترین راستہ اے۔
دینی امور خصوصا عقائد وچ قرآن نوں کافی سمجھدے نيں۔
رائج ایرانی انقلاب دے خلاف سن ،تے روحانیت(دینی پیشوا) دے قائل نہ سن کہ یہود دے اسيں مثل مسلمان بن جان گے۔
1985 عیسوی وچ آپ زاہدان وچ موجود سن کہ ایرانی پاسدارن نے آپ نوں گرفتار کیتا۔ تے آپ نوں جیل وچ رکھیا گیا۔
1970 عیسوی وچ آپ دی کتاب فرعون،ابراہیم ،یوسف،و موسی اُتے پابندی لگی۔
آپ آیت اللہ ابو الفضل برقعی قمی دے دوستاں وچوں سن اس لئی برقعی انہاں دا ذکر کردے نيں تے بت شکن دے آکے وچ انہاں دی اک تحریر نقل کيتی اے۔ تے اس دے علاوہ دور حاضر دے ایرانی قرآنی فکر رکھنے والے اسکالر ید اللہ بختیاری نژاد جوانجمن اسلامی وچ ہفتے وچ اک بار تقریر کردے نيں انہاں دے وی دوست سن ۔ اس دے نال مصطفیٰ طباطبائی حفظہ اللہ دے نال وی روابط سن ۔ لیکن آپ نے انہاں تمام توں مختلف امور اُتے اختلاف رائے وی رکھیا جس اُتے تحریراں وی موجود نيں کہ انہاں توں متفق نئيں بعض موضوعات پر۔
کتاباں
[سودھو]یاں تاں آپ دی کتاباں تے مقالاجات کافی نيں لیکن کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی وچ صفحہ 1233 اُتے ایرانی مورخ رسول جعفریان نے بیان کیتے نيں وہ
کتب ایہ نيں:
1- موازین مذهب حقه جعفری[۱۳]
2-مواد اساسی حکومت در اسلام
3-یک روش جدید برای از بردن کلیہ اختلافات
4-دستور علی در راہ اتحاد شیعہ و سنی
5-جبر است یا اختیار؟
6- معجزات علمی قرآن
7-اعمال حج و فلسفہ آن
8-پیشگوئی وضع امروز
9-شرح پیغمبری ابراہیم و یوسف و موسی
10-کشتی نجات بشریت در اثبات نبوت وخاتمیت پیغمبر اسلام
11-چگونہ نماز بخوانیم
12۔دو از دہ قاعدہ رفع اختلاف مسلمین وقوانین ارث اسلام
13۔اصلاح آسان و کامل
15،اثبات علمی وجود خدا و آخرت
16- ترجمہ و تفسیر قرآن بہ ترتیب نزول سورہ ھا
17- راہ صحیح رفع اختلاف مسلمین
وفات
[سودھو]1994 عیسوی وچ آپ دی وفات ہوئی۔
حوالے
[سودھو]- ↑ ویب سائیٹ http://dr-sadegh-taghavi.blogfa.com/
- ↑ http://manshoorenoor.blog.ir/
- ↑ https://www.farsnews.ir/news/13941016001564/%D9%86%D9%82%D8%AF%D9%90-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-
- ↑ کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی وچ صفحہ 1227 رسول جعفریان
- ↑ کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی صفحہ 1228 ،رسول جعفریان
- ↑ کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی صفحہ 1228 ،رسول جعفریان
- ↑ کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی صفحہ 1230 ،رسول جعفریان
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی صفحہ 1228 ،رسول جعفریان
- ↑ کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی صفحہ 1228 ،رسول جعفریان
- ↑ کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی صفحہ 1229 ،رسول جعفریان
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).