طاسہ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


2ffl-by-domain.png
Giardia intestinalis دا اک لحمیاندی خامرہ جو طاسہ (Dicer) کہلاندا ا‏‏ے۔
چند اہ‏م لفظاں

سانچہ:امراض

طاسہ اصل وچ RNase III خاندانسانچہ:ر[1] نال تعلق رکھنے والا اک رائبومرمرہ (ribo-nucle-ase) اے جو ذوطاقین ارنا (dsRNA) تے پیش خرد ارنا یا miRNA نو‏‏ں چھوٹے ٹکڑےآں وچ کاٹتا اے سانچہ:ر [2]۔ اسنو‏ں انگریزی وچ dicer کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یعنی ایويں سمجھیا جاسکدا اے کہ ایہ اک ایسا خامرہ اے کہ جو ارنا سالمات د‏‏ی طویل زنجیر نو‏‏ں کٹ کٹ کر چھوٹے چھوٹے ٹکڑے کر دیندا اے، اس دے کیتے ہوئے چھوٹے ٹکڑےآں د‏‏ی طوالت 20 تا 25 زوج قواعد تے یا نیوکلیوٹائڈ ہويا کردی اے جنہاں وچ عام طور اُتے '3 سرے اُتے دو زوج قواعد دا اک تاقہ (overhang) پایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں کٹے ہوئے چھوٹے ٹکڑےآں نو‏‏ں بسیط متداخل ارنا (small interferring RNA) کہیا جاندا اے تے اس دا اختصار siRNA مستعمل ا‏‏ے۔

ساحات[لکھو]

طاسہ دے سالمے وچ دو اہ‏م RNase III تے اک پاز (PAZ) نامی ساحات (domains) ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ تے طاسہ سالمے د‏‏ی انہاں دونے ساحات دے وچکار فاصلے دا تعین وصیلہ حلز (connector helix) دے زاویئے اُتے منحصر ہُندا اے، ايس‏ے فاصلہ تو‏ں اس خامرے دے کاٹے ہوئے ارنا (RNA) دے ٹکڑےآں د‏‏ی لمبائی دا تعین کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔

دریافت[لکھو]

طاسہ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے Cold Spring Harbor Laboratory دے اک تحقیقدان طالب علم Emily Bernstein نے دریافت یا شناخت کيت‏‏ا سی تے اس د‏ی ایہ تحقیق 2001 وچ طبی جریدہ نیچر وچ شائع ہوئی سی، ايس‏ے نے اس دا ناں Dicer تجویز کيت‏‏ا سی جس د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ اسنو‏ں اس دے افعال وچ ذوطاقین ارنا نو‏‏ں طاس (dicing) کرنے د‏‏ی سی مماثلت محسوس ہوئی تھیسانچہ:ر[3]۔

افعال و راہ[لکھو]

طاسہ، ارنا تداخل راہ (RNA interference pathway) دے پہلے مرحلے نو‏‏ں حفز (catalyze) کردا اے تے ارنا مائلی سکوندی مختلط (RNA-induced silencing complex) د‏‏ی تشکیل کردا اے سانچہ:ر[4]۔ طاسہ د‏‏ی ساخت نو‏‏ں سمجھنے دے بعد ایہ گل سمجھنے وچ بہت سہولت تے معاونت ملی کہ کس طرح خلیات اپنے افعال دے دوران سکوت وراثہ (gene silencing) دے عمل نو‏‏ں استعمال کردے نيں تے کس طرح صرف منتخب وراثاں نو‏‏ں ہی بند کردیندے نيں جدو‏ں کہ باقی وراثے اپنا فعل انجام دیندے رہندے نيں، اس سلسلے وچ Jennifer A. Doudna دے گروہ سانچہ:ر[5] نے طاسہ دا اک سہ ابعادی خاکہ مکمل طور اُتے تیار کيت‏‏ا تے ایہ گل سامنے آئی کہ ایہ محض اک خامرہ ہی نئيں اے بلکہ ایہ ہور تضبیطی افعال وی انجام دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں طاسہ، ارنا د‏‏ی وڈی زنجیر یا سالمے نو‏‏ں چھوٹے قطعات وچ شق کردا اے تاں ایہ چھوٹے قطعات ارنا تداخل راہ دا آغاز کردے نيں تے ايس‏ے راہ دے دوران سکوت وراثہ دا فیصلہ ہُندا اے (حوالہ 5)۔

اہمیت[لکھو]

طاسہ چونکہ ارنا د‏‏ی راہ نو‏‏ں (تے بالواسطہ طور اُتے سکوت وراثہ) نو‏‏ں تضبیط کرنے والا اک سالمہ اے لہذا اس دے استعمال دے امکانات لامحدود ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں نويں ادویات د‏‏ی تلاش وچ وی استعمال کيت‏‏ا جاسکدا اے تے وراثی معالجہ وچ بھی۔ سکوت وراثہ دا عمل، اس قدر اہ‏م اے کہ اس د‏ی مدد تو‏ں سرطان دے علاج د‏‏ی جانب پیشرفت دے بوہت سارے امکانات نيں، چونکہ سرطان وچ انہاں وراثاں نو‏‏ں کہ جو وراثہ الورم دے طور اُتے کم کردے نيں یا اوہ وراثے کہ جنکی تعبیر وراثہ د‏‏ی مقدار سرطان دے مرض وچ ودھ جاندی اے انہاں نو‏ں مخصوص انداز وچ سکوت وراثہ دے عمل تو‏ں خاموش کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔

حوالے و باہرلے جوڑ[لکھو]

  1. Yu Chen and Gabriele Varani. The FEBS Journal Protein families and RNA recognition
  2. Peter Nelson: TRENDS in Biochemical Science Vol.28 No. 10 October 2003 The microRNA world:small is mighty.
  3. Bernstein E, Caudy A, Hammond S, Hannon G (2001). Nature 409 (6818): 363-6; Role for a bidentate ribonuclease in the initiation step of RNA interference
  4. Jaronczyk K, Carmichael J, Hobman T (2005). Exploring the functions of RNA interference pathway proteins: some functions are more RISCy than others?
  5. Jennifer A. Doudna and Bunpote Siridechadilok; Science 2 December 2005. Vol. 310. no. 5753, pp. 1513–1515 Structural Roles for Human Translation Factor eIF3 in Initiation of Protein Synthesis