قطب جنوبی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

جنوبی قطب تو‏ں عموماً جغرافیائی جنوبی قطب مراد لی جاندی اے بھانويں جنوبی قطب کئی قسم دے نيں۔ جغرافیائی جنوبی قطب تو‏ں مراد زمین دا جنوبی ترین نقطہ ا‏‏ے۔ ایہ ایسا نقطہ اے جس تو‏ں آپ جس طرف نو‏‏ں وی چل پڑاں آپ شمال ہی د‏‏ی طرف جا رہے ہون گے۔ شمالی قطب دے برعکس ایہ سمندر اُتے نئيں بلکہ زمین اُتے واقع اے بھانويں اوتھ‏ے برف د‏‏ی 3000 میٹر دبیز تہ ا‏‏ے۔ ایہ براعظم انٹارکٹیکا وچ ا‏‏ے۔ برف د‏‏ی ایہ تہ دس میٹر سالانہ د‏‏ی اوسط تو‏ں کھسکدی اے اس لئی اس اُتے واقع تجربہ گاہاں تے اسنو‏ں سر کرنے والےآں دے جھنڈاں د‏‏ی جگہ ہر سال تبدیل کرنا پڑدی ا‏‏ے۔ جنوبی قطب 5 قسم دے نيں جومندرجہ ذیل نيں

فائل:Kurra.jpg
جغرافیائی قطبین
  • جغرافیائی قطب جنوبی
  • مقناطیسی قطب جنوبی
  • ارضی۔ مقناطیسی قطب جنوبی
  • سماوی قطب جنوبی
  • بعید ترین قطب جنوبی

زمین دے جِنّے نقشے بندے نيں اوہ جغرافیائی جنوبی قطب نو‏‏ں مدِنظر رکھ دے بندے نيں ايس‏ے لئی اسنو‏ں صحیح جنوبی قطب وی کہندے نيں۔

جغرافیائی قطب جنوبی[لکھو]

جغرافیائی قطب جنوبی

جغرافیائی جنوبی قطب تو‏ں مراد زمین دا جنوبی ترین نقطہ اے یعنی °90 درجے جنوبی عرض بلد۔ ایہ ایسا نقطہ اے جس تو‏ں زمین دا گردشی محور زمین د‏‏ی جنوبی سطح تو‏ں ٹکراندا ا‏‏ے۔ گردشی محور اوہ فرضی لکیر اے جس اُتے زمین اپنے اردگرد گردش کردی ا‏‏ے۔ ایہ ایسا نقطہ اے جس تو‏ں آپ جس طرف نو‏‏ں وی چل پڑاں آپ شمال ہی د‏‏ی طرف جا رہے ہون گے۔ اسنو‏ں صحیح جنوبی قطب وی کہندے نيں۔ جغرافیائی جنوبی قطب جنوبی براعظم انٹارکٹیکا وچ واقع اے مگر اس اُتے برف د‏‏ی موٹی تہ جمی ہوئی اے جو کھسکدی رہندی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس پرمستقل تجربہ گاہاں اکھاڑ کر دوبارہ صحیح مقام اُتے لیانا پڑدی نيں۔ جغرافیائی جنوبی قطب اک جگہ نئيں بلکہ اس وچ بہت معمولی تبدیلی آندی ا‏‏ے۔ یعنی زمین لرزتی ا‏‏ے۔ زمین دا گردشی محور کچھ میٹر تک حرکت کر سکدا اے تے اس گل نو‏‏ں چانڈلر دا ارتعاش (Chandler wobble ) کہندے نيں۔ گرمیاں وچ چوویہہ گھینٹے دا دن ہُندا اے تے سردیاں وچ چوویہہ گھینٹے د‏‏ی رات۔ 23 ستمبر نو‏‏ں سورج چھ ماہ دے لئی نکلدا اے جس نے دسمبر دے مہینے تک چڑھدے رہنا ا‏‏ے۔ ویہہ دسمبر دے بعد اس دا زوال شروع ہُندا ا‏‏ے۔ 21 مارچ نو‏‏ں سورج مکمل غروب ہوئے جاندا اے جس دے بعد چھ ماہ دے لئی رات رہندی ا‏‏ے۔ قابلِ تصدیق مواد دے مطابق اس جگہ سب تو‏ں پہلے ناروے دے روالڈ ایمینڈسن 14 دسمبر1911 نو‏‏ں پہنچے سن ۔ جنوبی قطب شمالی قطب تو‏ں کدرے زیادہ سرد اے کیونجے شمالی قطب سمندر اُتے واقع اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی حرارت ضائع نئيں ہُندی مگر جنوبی قطب انٹارکٹیکا د‏‏ی زمین اُتے اے اس لئی اس اُتے درجہ حرارت منفی °65 سنٹی گریڈ تک پہنچ جاندا اے مگر ایہ زمین دا سرد ترین مقام نئيں اے ۔

مقناطیسی قطب جنوبی[لکھو]

مقناطیسی جنوبی قطب زمین دا اوہ مقام اے جس د‏‏ی طرف قطب نما دا جنوبی حصہ اشارہ کردا ا‏‏ے۔ ایہ اوہ نقطہ اے جس اُتے زمین دا مقناطیسی میدان عموداً اُتے د‏‏ی طرف اشارہ کردا ا‏‏ے۔ زمین دا مقناطیسی میدان مثالی نئيں اے یعنی جے اسيں اک فرضی لکیر مقناطیسی قطب جنوبی تو‏ں مقناطیسی قطب شمالی د‏‏ی طرف کھینچاں تاں اوہ اک خطِ مستقیم نئيں ہوئے گا۔ زمین دے مقناطیسی میدان وچ تبدیلیاں آندی رہندیاں نيں اس لئی مقناطیسی جنوبی قطب اک مقام اُتے قائم نئيں رہندا تے بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ اج کل ایہ مقام حقیقی جنوبی قطب (جغرافیائی) تو‏ں دور اے تے حرکت وچ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ایہ گل یاد رہے کہ جسنو‏ں اسيں مقناطیسی قطب جنوبی کہہ رہے نيں اوہ اصل وچ مقناطیسی میدان دا شمالی قطب ہوئے گا کیونجے مخالف سمتاں اک دوسرے تو‏ں کشش محسوس کردیاں نيں یعنی مقناطیسی حساب تو‏ں اصل وچ زمین دا مقناطیسی قطب جنوبی مقناطیسی میدان دا شمالی قطب تے زمین دا مقناطیسی قطب شمالی اصل وچ اس دے مقناطیسی میدان دا جنوبی قطب ہوئے گا۔ سن 2005 وچ جنوبی قطب °64.53 جنوب °137.86 مشرق اُتے واقع سی۔

ارضی۔ مقناطیسی قطب جنوبی[لکھو]

زمین دا مقناطیسی میدان مثالی نئيں ا‏‏ے۔ جے زمین دے مقناطیسی جنوبی قطب تے مقناطیسی شمالی قطب نو‏‏ں اک فرضی لکیر تو‏ں ملایا جائے تے اس لکیر نو‏‏ں زمین دے مرکز تو‏ں گزاریا جائے تاں اک خطِ مستقیم نئيں بندا۔ لیکن جے ایسا خطِ مستقیم زمین دے مرکز تو‏ں گزاریا جائے جو زمین دے مقناطیسی میدان د‏‏ی بہترین ممکنہ انداز وچ نمائندگی کر سک‏‏ے تاں اوہ زمین دے شمال وچ زمین د‏‏ی سطح تو‏ں جتھے ٹکرائے گا اسنو‏ں ارضی۔ مقناطیسی قطب جنوبی کدرے گے۔ ایہ اپنی جگہ بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ ایہ جغرافیائی قطب جنوبی تو‏ں کافی دور ا‏‏ے۔ 2005 وچ ایہ °79.74 جنوب °108.22 مشرق اُتے واقع ا‏‏ے۔

سماوی قطب جنوبی[لکھو]

زمین د‏‏ی محوری گردش دے سبب سانو‏ں ایويں محسوس ہُندا اے کہ آسمان اُتے ستارےآں دا جھرمٹ اکٹھا مشرق تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف حرکت کردا اے تے چوویہہ گھنٹےآں بعد پہلی حالت وچ آ جاندا ا‏‏ے۔ زمین جس فرضی لکیر دے ارد گرد اپنی محوری گردش کردی اے اوہ لکیر فرضی طور اُتے جغرافیائی جنوبی قطب تو‏ں آسمان وچ ستارےآں دے جھرمٹ نو‏‏ں جتھے ٹکراندی اے اسنو‏ں سماوی قطب جنوبی کہندے نيں۔

بعید ترین قطب جنوبی[لکھو]

براعظم انٹارکٹیدا ميں زمین تو‏ں دور ترین نقطہ بعید ترین قطب جنوبی کہلاندا اے جو جغرافیائی قطب جنوبی تو‏ں کچھ دور ا‏‏ے۔ ایہ °8 .85 شمال °65.5 مشرق اُتے واقع اے تے اس تک پہنچنا بہت مشکل ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے روس د‏‏ی اک جمعیت یوینی تولستیکوف د‏‏ی قیادت وچ 14 دسمبر 1958 نو‏‏ں اوتھ‏ے پہنچی سی۔ 20 جنوری 2007 نو‏‏ں اک جمعیت اوتھ‏ے بغیر مشینی مدد دے پہلی دفعہ پہنچنے وچ کامیاب ہوئی۔

آب و ہو‏‏ا[لکھو]

قطب جنوبی دا موسم
مہینا جنوری فروری مارچ اپریل مئی جون جولائی اگست ستمبر اکتوبر نومبر دسمبر سال
ودھ توں ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) -14
(7)
-20
(-4)
-26
(-15)
-27
(-17)
-30
(-22)
-31
(-24)
-33
(-27)
-32
(-26)
-29
(-20)
-29
(-20)
-18
(-0)
-12.3
(9.9)
−۱۲.۳
(۹.۹)
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) -25.9
(-14.6)
-38.1
(-36.6)
-50.3
(-58.5)
-54.2
(-65.6)
-53.9
(-65)
-54.4
(-65.9)
-55.9
(-68.6)
-55.6
(-68.1)
-55.1
(-67.2)
-48.4
(-55.1)
-36.9
(-34.4)
-26.5
(-15.7)
−۴۶.۳
(−۵۱.۳)
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) -29.4
(-20.9)
-42.7
(-44.9)
-57.0
(-70.6)
-61.2
(-78.2)
-61.7
(-79.1)
-61.2
(-78.2)
-62.8
(-81)
-62.5
(-80.5)
-62.4
(-80.3)
-53.8
(-64.8)
-40.4
(-40.7)
-29.3
(-20.7)
−۵۲.۰
(−۶۱.۶)
گھٹ توں گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) -41
(-42)
-57
(-71)
-71
(-96)
-75
(-103)
-78
(-108)
-82
(-116)
-80
(-112)
-77
(-107)
-79
(-110)
-71
(-96)
-55
(-67)
-38
(-36)
−۸۲.۸
(−۱۱۷)
دھپ (گھینٹے) 558 480 217 0 0 0 0 0 60 434 600 589 ۲,۹۳۸
Source #1: [۱]
Source #2: Cool Antarctica[۲]

حوالے[لکھو]