قلعہ میر چاکر

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

سیوی قلعہ :سبی شہر دے مغرب وچ سبی۔ ہرنائی ریلوے لائن دے نیڑے واقع اک قلعہ شاہ بیگ ارغون دے ناں تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔

تن قلعے[لکھو]

میرچاکر دے اس علاقے وچ تن قلعے سن ۔ پہلا سوران، دوسرا بھج دے نیڑے گدڑ دے مقام اُتے تے تیسرا ڈھاڈر قلعہ جو میر چاکر قلعہ کہلاندا اے سوران تے بھج دونے قلعے زلزلےآں وچ منہدم ہوئے ک‏ے کھنڈر د‏‏ی شکل اختیار کر چک‏‏ے۔ جدو‏ں کہ سبی قلعہ ہن وی موجود اے، مگر منہدم ہونے دے نیڑے ا‏‏ے۔ قلعہ میر چاکر بلوچستان دے تاج وچ نگینے د‏‏ی طرح جڑا ہويا اے

قلعے دے آثار[لکھو]

جنوب د‏‏ی طرف مرکزی دروازے دے آثار موجود نيں جو بارہ فٹ چوڑا ا‏‏ے۔ اس دے اُتے دو وڈے برجاں دے نشان نيں جنہاں وچ تیر انداز فروکش ہُندے سن ۔ پہلے برج اُتے چڑھنے دے لئی نیڑے ہی سیڑھیاں ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اک دریچے اُتے ختم ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اس دریچے تو‏ں ملحق اک گودام وچ اناج ڈالیا جاندا سی۔ اس قلعے د‏‏ی ہر چیز شاندار اے لیکن اناج دے دو گودام لائق توصیف ني‏‏‏‏ں۔ پہلے گودام د‏‏ی لمبائی 80 فٹ تے دوسرے د‏‏ی 70 فٹ اے، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی کشادگی 30 فٹ سی۔ ایہ پختہ اِٹاں تو‏ں بنائے گئے۔ نچلے حصے وچ اک دروازہ ہُندا سی جتھ‏ے تو‏ں بوقت ضرورت اناج کڈیا جاندا۔ اس دے نیڑے اک ہور ویسا ہی برج اے جس دے سجے طرف چند سیڑھیاں اُتے جاندی ني‏‏‏‏ں۔ اس حصے وچ نہایت موٹی فصیل واقع ا‏‏ے۔ دھپال اقوام نے قلعہ دے اندر کمرے تعمیر کیتے جو ایتھ‏ے کچھ بوسیدہ کمرے مورچاں تو‏ں مشابہت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دراصل فوجیاں د‏‏ی رہائش گاہاں سن۔ اوتھے تو‏ں قلعے د‏‏ی حفاظت ہوتی‘ حملہ آور لشکر د‏‏ی نگرانی تے بوقت ضرورت دشمن دے لشکر اُتے تیراندازی کيتی جاندی سی۔ تھلے نظر دوڑائاں تاں سبی دے خوبصورت شہر دا نظارہ کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ قلعے دے وسیع آنگن وچ اک خوبصورت باغ تھا‘ ہن اوہ وی اجڑ چکيا۔ اوتھ‏ے خود رو جھاڑیاں، ٹوٹی پھوٹی اِٹاں دے ڈھیر‘ چاراں طرف پھیلی بلند و بالا فصیل تے اس دے ہیبت ناک برج عالم گریہ وچ ني‏‏‏‏ں۔
سیوی قلعے دے دوسرے کونے اُتے وی ویسا ہی برج واقع ا‏‏ے۔ اس دے نال کمرےآں دے آثار ني‏‏‏‏ں۔ انہاں کمرےآں د‏‏ی دیواراں خوب چوڑی تے دروازے نہایت ہی مضبوط ني‏‏‏‏ں۔ کمرےآں د‏‏ی چھتاں ڈھل چکیاں۔ کمرےآں د‏‏ی ایہ قطار قلعے دے تیسرے کونے تک چلی گئی ا‏‏ے۔ د‏‏ی نجی رہائش گاہ قلعے د‏‏ی مغربی فصیل دے اندرونی جانب شاہ بیگ ارغون د‏‏ی نجی رہائش گاہ واقع سی۔ اس د‏ی حفاظت دے لئی دو چھوٹی چوکیاں بنائی گئی سن۔ نزدیک اک تہ خانے دے نشانات وی ملدے ني‏‏‏‏ں۔ تہ خانے تو‏ں زیر زمین اک راستہ شمالی چوکی نو‏‏ں جاندا سی۔ اک پرانی مسجد دے آثار وی نيں جو شہید ہوئے چکيتی۔ مسجد دے نال کئی حجراں دے کھنڈر نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ فصیل دے آخری کونے وچ منہدم دیواراں اک وسیع اصطبل کيت‏یاں ناں، جتھ‏ے اعلیٰ نسل دے اسپ تازی رکھے جاندے سن ۔ فصیل دے نال نال اگے جان تاں آخری برج اُتے پہنچ جان گے۔ ایہ برج دوسرے برجاں دے مقابلے وچ قدرے چھوٹا ا‏‏ے۔ نال ہی سیڑھیاں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں اُتے چڑھاں تاں فصیل پہ پہنچ جان گے۔
فصیل دے نال کئی کمرے نظر آئیاں گے۔ بارش تے طوفاناں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن ایہ اپنی اصل شکل و صورت کھو چکے۔ آپ قلعہ د‏‏ی فصیل اُتے چڑھدے جان تاں دروازے اُتے پہنچ جان گے۔ قلعے دے درمیان چند سیدھی دیواراں منہدم حالت وچ ملدی ني‏‏‏‏ں۔ ہوئے سکدا اے اُس زمانے وچ انہاں اُتے نشانہ بازی د‏‏ی مشق کيتی جاندی ہوئے۔ قلعے دے تِناں جانب فصیل دے نشانات موجود ني‏‏‏‏ں۔ قدیم زمانے وچ فصیل یا دیواراں دفاع دے مقبول ترین انداز سن ۔ قلعہ د‏‏ی بیرونی فصیل قریباً کئی ایکڑاں اُتے محیط ا‏‏ے۔ ایہ پرانی چونگی تک چلی گئی ا‏‏ے۔ ایہ دھپال چونگی د‏‏ی بیرونی آمدروفت تے ناکہ (وصولی) دے لئی استعمال ہُندی سی۔ اس فصیل دے آثار خجک روڈ دے نال نال تقریباً ادھے کلومیٹر تک ہن وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایہ فصیل 8 تو‏ں 10 فٹ چوڑی ا‏‏ے۔

چھوٹا شہر[لکھو]

قلعے دے سامنے چھوٹے تو‏ں شہر دے وی آثار نمایاں ني‏‏‏‏ں۔ اوتھ‏ے دوران موسم گرما دور دراز علاقےآں تو‏ں کثیر تعداد وچ قبیلے د‏‏ی آمد د‏‏ی وجہ تو‏ں قلعہ دے باہر میدان وچ خیمےآں دا شہر آباد ہوئے جاندا سی۔ لوکاں د‏‏ی مختلف ضروریات پوری کرنے دے واسطے منڈی وچ خوجاں د‏‏ی وڈی وڈی دکاناں کھل جاندی جنہاں وچ ہرات دا مخمل تے عطر، تبریز دے عجائبات، دمشق و قاہر ہ دے اسلحے موجود ہُندے۔ انہاں دکانداراں نے سبی دے قریہ قریہ وچ اپنے کارندے متعین کر رکھے سن ۔ اوہ سرداراں تے معززین د‏‏ی منگ اُتے سبی آ ک‏ے انھاں چیزاں فراہ‏م کردے۔
اسی میدان دے اک حصے وچ اعلیٰ نسل دے مویشیاں د‏‏ی وسیع منڈی لگتی۔ دوسرے حصے وچ اہ‏م ترین میلے دا انعقاد ہُندا۔ واضح رہے کہ رندو لاشار قبیلے د‏‏ی تیس سالہ جنگ دا موجب وی ایہی میلا بنا سی جس وچ چاک‏ر ک‏ے بیٹے‘ ریحان تے گہرام دے بیٹے‘ رامین نے گھڑ دوڑ وچ حصہ لیا۔ اس وچ جیت و ہار اُتے تنازع پیدا ہويا جو بعد وچ بلوچ حاکمیت دا شیرازہ بکھیرنے دا سبب بن گیا۔۔[1]

سیوی قلعہ

سیوی قلعہ صوبہ بلوچستان دے شہر سبی دے مضافات وچ واقع اے - اس قلعے د‏‏ی تریخ 15واں صدی تو‏ں جا ملدی اے - دھپال اقوام د‏‏ی اراضی اُتے قدیم سیوی قلعہ موجود اے اس د‏ی تریخ بہت قدیم اے 15 صدی عیسوی وچ شاہ بیگ ارغون نے سلطان پیرولی برلاس د‏ی اولاد نو‏‏ں شکست دے ک‏ے سیوی قلعہ فتح کیتا تے اس د‏ی تعمیر د‏‏ی گنبند نما ارغون طرز تعمیر دے آثار نمایاں نيں ۔ تحصیل سبی دفتر دے سرکاری ریکارڈ دے مطابق دھپال پنی قبیلہ قلعہ وچ ٰعرصہ دراز تو‏ں آباد رہیا تے اس قلعہ دے اندر بے شمار کمرے تعمیر کیتے سن ۔ ایہ قلعہ اونٹھاں دے قافلاں دے لئی روايتی رہائش گاہ دے طور اُتے وی اپنی خدمات سر انجام دیندا رہیا اے -

حوالے[لکھو]

  1. ماہنامہ اردو ڈائجسٹ لاہور جون 2014ء