Jump to content

ناکثین

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں

ناکثین دے معنی عہد و پیمان‌ توڑنے والےآں دے نيں۔ مسلماناں دا اک گروہ عایشہ د‏‏ی سرپرستی تے طلحہ تے زبیر د‏‏ی قیادت وچ امام علیؑ دے خلاف برسر پیکار ہوئے حالانکہ طلحہ تے زبیر نے حضرت علی(ع) د‏‏ی بیعت کيتی سی اس دے باوجود بیعت توڑ ک‏‏‏‏ے آپ(ع) دے خلاف بغاوت اُتے اتر آئے اسی بنا اُتے ایہ گروہ ناکثین دے نام تو‏ں مشہور ہوئے۔ ناکثین اگرچہ کوفہ تے بصرہ نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب ہوئے لیکن آخر کار جنگ جمل میس شکست تو‏ں دوچار ہو گئے۔ اس جنگ وچ طلحہ تے زبیر مارے گئے تے لشکر متفرق ہوئے بعض اسیر ہوگئے جنہاں نو‏ں حضرت علی(ع) نے معاف کردتا۔ اس گروہ نو‏‏ں اصحاب جمل وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

لغوی معنی

[سودھو]

ناکثین مادہ "ن ـ ک ـ ث" تو‏ں اسم فاعل جمع مذکر دا صیغہ اے جس دے معنی عہد و پیمان توڑنے والے دے نيں۔[۱] تے چونکہ طلحہ تے زبیر تے انہاں دے پیروکار امام علی(ع) د‏‏ی بعنوان خلیفہ بیعت کرچکے سن پھر بیعت توڑ ک‏‏‏‏ے آپ دے نال جنگ کیتی اسلئے اس گروہ نو‏‏ں ناکثین کہیا جاندا ا‏‏ے۔[۲]

ناکثین دا ہدف

[سودھو]

جبدوں امام علی د‏‏ی ظاہری خلافت دا آغاز ہويا تو آپ نے گذشتہ خلفاء دے زمانے وچ سیاسی- سماجی تے اقتصادی طور اُتے بعض گروہ دے لئی دتے گئے امتیازی سلوک نو‏‏ں ختم کردتا تے انہاں تو‏ں ایہ مقام یا ثروت کھو لی گئی۔امام علی(ع) نے حکومتی عہدے دیندے وقت افراد د‏‏ی ذا‏تی قابلیت تے انہاں دی امانت و دیانت تے تقوا و پرہیزگاری نو‏‏ں معیار بنایا تے اقرباء پروری تے رشوت ستانی ورگے مکروہ معاملے نو‏‏ں سرے تو‏ں ختم کردتا ایويں بعض سیاسی تے سماجی شخصیتاں دے توقع دے برخلاف حکومتی مناصب انہاں نو‏ں نئيں دتے گئے۔ تاریخ نگاراں تے سیاسی تجزیہ تے تحلیل کرنے والے جنگ جمل دے اصل محرکات نو‏‏ں ایہی نکتہ قرار دیندے نيں۔

اس لفظ دا استعمال

[سودھو]

ناکثین دا عنوان خود امیرالمؤمنین حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم دے کلام وچ استعمال ہويا اے: فَاَمّا الناکِثون فَقَد قاتَلتُ ترجمہ: تے ميں نے پیمان توڑنے والےآں دے نال جنگ کیتی۔ [۳] اسی طرح خطبہ شقشقیہ وچ اپنے دشمناں نو‏‏ں تن گروہ وچ تقیسم کردے ہوئے ایويں ارشاد فرماندے نيں:فَلَمَّا نَهَضْتُ بِالْأَمْرِ نَکثَتْ طَائِفَة ترجمہ: جدو‏ں میں برسر اقتدار آیا تو اک گروہ نے پیمان شکنی کيتی۔ [۴] انہاں جملات وچ ناکثین تو‏ں آپ(ع) د‏‏ی مراد طلحہ و زبیر تے انہاں دے پیروکار مراد نيں جنہاں نے عایشہ د‏‏ی سرپرستی وچ جنگ جمل وچ آپ دے مد مقابل جنگ کيتی۔[۵]

حوالے

[سودھو]
  1. ابن منظور، ج۲، ۱۹۶؛ راغب، ص۸۲۲.
  2. زبیدی، ج۳، ص۲۷۳
  3. نہج البلاغہ، خطبہ ۱۹۲، ص۲۲۱.
  4. نہج البلاغہ، خطبہ ۳، ص۱۱.
  5. شہیدی، در ترجمہ نہج البلاغہ، ص۴۵۱، تعلیقہ ۱۴.

مآخذ

[سودھو]
  • نہج البلاغہ، ترجمہ سیدجعفر شہیدی، تہران: علمی و فرہنگی، ۱۳۷۷.
  • زبیدی، تاج العروس، تحقیق علی شیری، دارالفکر، بیروت، بیندا.
  • راغب اصفہانی، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق وضبط ابراہیم شمس الدین،الاعلمی للمطبوعات، بیروت: ۱۴۳۰ق.
  • ابن منظور، لسان العرب،‌دار صادر، بیروت، ۲۰۰۳م.