نظم طباطبائی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
نظم طباطبائی
معلومات شخصیت
جم 29 نومبر 1852  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
لکھنؤ،  اتر پردیش،  انونڈئیا ہندستان  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات 23 مئی 1933 (81 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ریاست حیدرآباد  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت British Raj Red Ensign.svg انونڈئیا ہندستان  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ پروفیسر،  شاعر  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان اردو  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
P literature.svg باب ادب

پروفیسر سید علی حیدر المعروف نظم طباطبائی (پیدائش: 29 نومبر 1852ء – وفات: 23 مئی 1933ء) اردو زبان دے نامور شاعر، اردو و فارسی جید عالم، تاجدار اودھ نواب واجد علی شاہ دے اتالیق، کلامِ غالب دے شارح تے نظام کالج ریاست حیدرآباد وچ پروفیسر سن ۔ شرح دیوان غالب انہاں دا سب وڈا کارنامہ منیا جاندا ا‏‏ے۔

حالات زندگی[لکھو]

نظم طباطبائی 29 نومبر 1852ء نو‏‏ں لکھنؤ، اتر پردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔[۱][۲][۳] عربی، فارسی تے صرف و نحو د‏‏ی تعلیم دے نال نال عروض و بلاغت دا درس وی حاصل کیتا۔ اپنی ذہانت و قابلیت دے سبب شاہ اودھ د‏‏ی اتالیقی دے لئی منتخب ہوئے تے مٹیا برج چلے گئے۔ نواب واجد علی شاہ دے انتقال دے بعد 4 فروری 1891ء نو‏‏ں ریاست حیدرآباد وچ نظام کالج وچ پروفیسر مقرر ہوئے۔ تیس سال د‏‏ی ملازمت دے بعد کالج تو‏ں وظیفہ یاب ہوئے تے نظام دکن دے ولی عہد د‏‏ی تعلیم دے لئی انہاں دا انتخاب ہويا۔ سرکارنظام حیدرآباد نے نواب حیدر جنگ دا خطاب عطا کیتا۔ اس درمیان جامعہ عثمانیہ دا قیام عمل وچ آیا تاں ناظر ادبی د‏‏ی حیثیت تو‏ں دارالترجمہ تو‏ں منسلک ہوئے گئے۔ ایتھ‏ے علمی اصطلاحاں د‏‏ی تشکیل و توضیح وچ انہاں د‏‏ی کم نمایاں رہیا۔ طباطبائی د‏‏ی شاعری قدیم تے جدید خیالات دا مجموعہ ا‏‏ے۔ غزل گوئی تو‏ں زیادہ دلچسپی نئيں سی مگر روگٹھ محاوراں دے استعمال دا انہاں د‏‏ی غزلاں وچ اہتمام ملدا ا‏‏ے۔ انہاں تخلیقات وچ دیوان طباطبائی ،اصطلاحات غالب تے دیوان غالب طباطبائی شامل نيں۔ انہاں دا سب تو‏ں وڈا کارنامہ شرح دیوان غالب ا‏‏ے۔ نظم طباطبائی نے انگریزی شاعری دے منظوم اردو تراجم وی کیتے۔ انہاں نے مشہور انگریزی شاعر تھامس گرے د‏‏ی نظم Elegy Written in a Country Churchyard دا اردو ترجمہ گور غریباں دے ناں تو‏ں کیتا جو اک کلاسک د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔[۱]

نمونۂ کلام[لکھو]

غزل

کس لئی پھردے نيں ایہ شمس و قمر دونے نالکس نو‏‏ں ایہ لبھدے نيں برہنہ سر دونے ساتھ
کِداں د‏ی یارب ایہ ہويا صبح شب وصل چلیبجھ گیا دل مرا تے شمع سحر دونے ساتھ
بعد میرے نہ رہیا عشق د‏‏ی منزل دا نشاںمٹ گئے راہرو و راہ گزر دونے ساتھ
اے جناں دیکھ ايس‏ے صحرا وچ اکیلا ہاں وچ رہندے جس دشت وچ نيں خوف و خطر دونے ساتھ
مینو‏‏ں حیرت اے شب عیش د‏‏ی کوتاہی پریا خدا آئے سن کیتا شام و سحر دونے ساتھ
اس نے پھیری نگۂ ناز ایہ معلوم ہوياکھنچ گیا سینے تو‏ں تیر تے جگر دونے ساتھ
غم نو‏ں دتی دل نے جگہ دل نو‏‏ں جگہ پہلو نےاک گوشے وچ کرن گے ایہ بسر دونے ساتھ
ناز بڑھدا گیا بڑھدے گئے جداں جداں گیسوبلکہ لینے لگے ہن زلف و کمر دونے ساتھ
بات سننا نہ کِس‏ے چاہنے والے د‏‏ی کدیکان وچ پھونک رہے نيں ایہ گہر دونے ساتھ
آندھیاں آہ د‏‏ی وی اشک دا سیلاب وی اے دیندے نيں دل د‏‏ی خرابی د‏‏ی خبر دونے ساتھ
کیا کہاں زہرہ و خورشید دا عالم اے نظمؔ نکلے خلوت تو‏ں جاں ہی وقت سحر دونے نال[۴]

غزل

مینو‏‏ں سمجھو یادگار رفتگان لکھنؤہاں قد آدم غبار کاروان لکھنؤ
خون حسرت کہہ رہیا اے داستان لکھنؤرہ گیا اے ہن ایہی رنگاں بیان لکھنؤ
گوش عبرت تو‏ں سنے کوئی مری فریاد اے بلبل خوناں نوائے بوستان لکھنؤ
میرے ہر آنسو وچ اک آئینۂ تصویر اے میرے ہر نالہ وچ اے طرز فغان لکھنؤ
ڈھونڈھدا اے ہن کسے لے ک‏ے چراغ آفتابکیو‏ں مٹایا اے فلک تاں نے نشان لکھنؤ
اب نظر آندا نئيں اوہ مجمع اہل کمالکھا گئے انہاں نو‏‏ں زمین و آسمان لکھنؤ
مرثیہ گو کِنے یکتائے زمانہ سن ایتھ‏ےکوئی تاں اتناں وچ ہُندا نوحہ خوان لکھنؤ
عہد پیرانہ سری وچ کیو‏ں نہ شیريں ہوئے سخنبچپنے وچ ميں نے چوتھ‏ی اے بولی لکھنؤ
بوئے انس آندی اے حیدرؔ خاک مٹیا برج تو‏ں جمع نيں اک جا وطن آوارگان لکھنؤ [۵]

وفات[لکھو]

نظم طباطبائی 23 مئی 1933ء نو‏‏ں ریاست حیدرآباد وچ انتقال کر گئے۔[۱][۲]

حوالے[لکھو]