نفسیاتی تناؤ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
اک آدمی اپنے تناؤ اظہار سر اُتے دونے ہتھ لگاکر کر رہیا ا‏‏ے۔

نفسیا‏‏تی تناؤ (انگریزی: Psychological stress) در حقیقت نفسیات وچ بجھ تے دباؤ دا احساس ا‏‏ے۔[1] تناؤ اک قسم دا نفسیا‏‏تی درد ا‏‏ے۔ تناؤ د‏‏ی قلیل مقدار ممکن اے مطلوبہ، فائدہ بخش یا صحت مند وی ہوئے۔ مثبت تناؤ کھلاڑیاں د‏‏ی کار کردگی نو‏‏ں بہتر بنانے وچ مدد گار ہو سکدا ا‏‏ے۔ ایہ حوصلہ افزائی، حسب موقع ترتیب تے ماحول دے رد عمل وچ معاون ہو سکدا ا‏‏ے۔ اُتے حد تو‏ں زیادہ تناؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں جسمانی نقصان ہو سکدا ا‏‏ے۔ تناؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں سکتہ جات دا خطرہ ودھ سکدا اے، اس تو‏ں دورہ قلب، چھالاں تے دماغی بیماری دا خطرہ رہندا ا‏‏ے۔ [2]

تناؤ کسی ماحول تو‏ں متعلقہ وی ہو سکدا اے تے خارجی عناصر د‏‏ی وجہ تو‏ں وی ہو سکدا ا‏‏ے۔[3] مگر اس دے وقوع پزیر ہونے دے پس پردہ اندرونی سوچ ہو سکدی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک فرد نو‏‏ں اضطراب یا تجربہ ہو سکدا اے یا فیر کسی صورت حال دے ارد گرد منفی جذبات ہو سکدے نيں، جداں کہ دباؤ، بے چینی، وغیرہ، جس د‏‏ی وجہ تناؤ د‏‏ی کیفیت رو نما ہو سکدی ا‏‏ے۔

انساناں وچ تناؤ دا تجربہ ہو سکدا اے یا فیر سجھی گئی گلاں ممکن نيں جداں کہ دھمکی، جدو‏ں اوہ ایہ یقین نئيں رکھدے کہ انہاں دے وسائل اڑچناں اُتے قابو پانے وچ ناکا‏م نيں (محرکات، لوک تے حالات، وغیرہ)۔ جدو‏ں لوک ایہ سمجھدے نيں کہ انہاں تو‏ں کیتے گئے مطالبات انہاں د‏‏ی سنبھالنے د‏‏ی صلاحیتاں تو‏ں زیادہ نيں، تب اوہ صورت حال نو‏‏ں تناؤ سمجھدے نيں۔ [4]سانچہ:Qn

تناؤ د‏‏ی قسماں[لکھو]

تناؤ تو‏ں متعلق اکثر کم ہی غور کیتا گیا زاویہ اس د‏ی مثبت ترتیبات نيں۔[5] مثبت تناؤ حوصلہ افزائی اُتے نتیجہ خیز ہو سکدا اے تے ایہ اضطراب د‏‏ی بجائے اڑچناں تو‏ں اُتے اٹھنے د‏‏ی کوشش کر سکدا ا‏‏ے۔ انگریزی وچ مثبت تناؤ نو‏‏ں eustress کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ منفی تناؤ د‏‏ی ضد ا‏‏ے۔ حالانکہ عام گفتگو وچ ایہ سارے تناؤ اک نال بیان کیتے جاندے نيں، اُتے انہاں دے اختلافات نو‏‏ں مختلف تصورات دے طور اُتے دیکھیا جانا چاہیے۔

سیلئی تناؤ 4 مختلف نوعیتاں د‏‏ی تجویز رکھیا ا‏‏ے۔[6] جتھ‏ے اک جانب اس نے مثبت تناؤ تے منفی تناؤ نو‏‏ں رکھیا اے، اوتھے دوسری جانب اوہ ودھ تناؤ (hyperstress) تے زیراں تناؤ (hypostress) نو‏‏ں رکھیا ا‏‏ے۔ سیلئی انہاں سب وچ توازن د‏‏ی وکالت کردا اے: حتمی مقصد ایہ ہونا چاہیے کہ ودھ تناؤ تے زیراں تناؤ وچ آپس وچ مکمل توازن قائم ہو تے انہاں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ مثبت تناؤ ہونا چاہیے۔[7] تناؤ نتیجہ خیز طرز زندگی دے لئی بے حد مفید اے کیونکہ ایہ کم روز آنہ د‏‏ی کار وائی تو‏ں کدرے زیادہ مزے دار بناندا اے، جداں کہ منفی تناؤ تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے ۔[حوالہ درکار]

مثبت تناؤ دے لئی انگریزی اصطلاح "eustress" یونانی مصدر eu- تو‏ں نکلتی اے، جس دے معنے اچھے دے نيں، جداں کہ اک ہور لفظ "euphoria" وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔[8]

مثبت تناؤ اس وقت رو نما ہُندا اے جدو‏ں کوئی شخص تناؤ والے عناصر نو‏‏ں مثبت سمجھ‏‏ے۔[9]

منفی تناؤ دے لئی مستعمل لفظ "Distress" دا مصدر لاطینی جڑ dis- اے جو منفی معانی دے لفظاں وچ مستعمل اے، جداں کہ عدم اتفاق دے لئی اک لفظ "disagreement" مستعمل ا‏‏ے۔[8] طبی اعتبار تو‏ں منفی تناؤ زندگی د‏‏ی کیفیت دے لئی اک خطرہ ا‏‏ے۔ ایہ اس وقت رو نما ہُندا اے جدو‏ں کوئی مطالبہ کسی شخص د‏‏ی صلاحیتاں تو‏ں کدرے زیادہ متجاوز ا‏‏ے۔[9]

تریخ[لکھو]

1955ء وچ تناؤ دے نفسیا‏‏تی طور اُتے استعمال کیتے جانے تو‏ں پہلے[10][11] لوک ایداں کئی متصلہ خیالات د‏‏ی شناخت کر چک‏‏ے سن جو انہاں جذبات نو‏‏ں بیان کردے وی نيں تے انہاں تو‏ں متصادم وی نيں، جداں کہ پریشانی، غم، سروکار، جنون، خوف، چڑھ، اضطراب، منفی تناؤ، تکلیف تے الفت۔ تناؤ کئی بار مقبول نفسیات دا خاصہ وی بن چکيا ا‏‏ے۔[12][13][14][15]

تناؤ د‏‏ی وجوہ[لکھو]

تناؤ دے عوامل د‏‏ی غیر جانب داری[لکھو]

تناؤ اک غیر مخصوص رد عمل ا‏‏ے۔[7] ایہ غیر جانب دار اے تے ایسا اے جو جواب اپنی درجہ بندی وچ مختلف ا‏‏ے۔ ایہ اس فرد دے سیاق و سباق تو‏ں تعلق رکھدا اے تے ایہ کہ اوہ صورت حال دے بارے وچ کیہ سوچدے نيں۔ سیلئی نے تناؤ د‏‏ی تعریف ایہ د‏‏ی اے کہ "یہ غیر مخصوص (یعنی عام) نتیجہ اے جو جسم اُتے کسی مطالبے تو‏ں ابھرتا اے، چاہے اوہ دماغی ہو یا جسمانی"۔[7] اس وچ تناؤ د‏‏ی طبی تعریف وی موجود اے کہ ایہ اک جسمانی مطالبہ اے تے تناؤ تے بول چال د‏‏ی تعریف وی اے کہ ایہ نفسیا‏‏تی مطالبہ ا‏‏ے۔ تناؤ دے عوامل فطری طور غیر جانب دار دسے جاندے نيں، جس دا مطلب ایہ اے کہ ایہ مثبت یا منفی دونے اُتے نتیجہ خیز ہو سکدے نيں۔ ایہ انفرادی صوابدید دے مطابق ظاہر ہُندے نيں۔ [16]

حوالے[لکھو]

  1. "Stress" (in en). Mental Health America. 2013-11-18. http://www.mentalhealthamerica.net/conditions/stress. 
  2. (2004) Why Zebras Don't Get Ulcers. 175 Fifth Ave, New York, N.Y.: St. Martins Press, 37, 71, 92, 271. ISBN 978-0-8050-7369-0. 
  3. Fiona Jones, Jim Bright, Angela Clow, Stress: myth, theory, and research Archived 2018-05-08 at the وے بیک مشین, Pearson Education, 2001, p.4
  4. Folkman, S., 2013. Stress: appraisal and coping. In Encyclopedia of behavioral medicine (pp. 1913–1915). Springer New York.
  5. Gibbons, C. (2012). "Stress, positive psychology and the National Student Survey". Psychology Teaching Review 18 (2): 22–30. 
  6. Selye, Hans (1974). Stress without distress. Philadelphia: J.B. Lippincott Company, 171. 
  7. 7.0 7.1 7.2 Selye, Hans (1983). "The Stress Concept: Past, Present and Future", Stress Research Issues for the Eighties. New York, NY: John Wiley & Sons, 1–20. 
  8. 8.0 8.1 Selye, Hans (1975). "Implications of Stress Concept". New York State Journal of Medicine 75: 2139–2145. 
  9. 9.0 9.1 Fevre, Mark Le; Kolt, Gregory S.; Matheny, Jonathan (1 جنوری 2006). "Eustress, distress and their interpretation in primary and secondary occupational stress management interventions: which way first?". Journal of Managerial Psychology 21 (6): 547–565. doi:10.1108/02683940610684391. 
  10. سانچہ:Cite OED2 - "1955 H. Basowitz et al. Anxiety & Stress i. 7 Anxiety has been defined in terms of an affective response; stress is the stimulus condition likely to arouse such response."
  11. سانچہ:OEtymD - "stress (n.) […] The purely psychological sense is attested from 1955."
  12. For example: (2012) Clinical Psychology: An Introduction. London: Routledge, 22. ISBN 978-0-415-68397-5. “This stress-induced focus on the self is compounded by exposure to 'pop-psychology' advice to use selffocused stress management techniques during interviews.” 
  13. For example: (2013) "4: Healing from post-Traumatic Stress", Making Peace With Military Post-Traumatic Stress. Bloomington, Indiana: Balboa Press, 33. ISBN 978-1-4525-8131-6“Dr. Phil's pop psychology contribution to people who struggle with PTS [post-traumatic stress] is 'Own it, take responsibility for it.'” 
  14. (2011) "Mental Health and Mental Illness", The Handy Psychology Answer Book, The Handy Answer Book Series. Detroit: Visible Ink Press, 401. ISBN 978-1-57859-354-5. “Popular or pop psychology is aimed at a popular audience and communicated through the mass media. It addresses topics related to psychology—such as romantic relationships, stress management, child rearing, and sexuality […]” 
  15. (1983) Stress and Burnout in the Human Service Professions, reprint, Pergamon general psychology series 117, Pergamon Press, x. ISBN 978-0-08-028801-7. “[…] progress in the field has been hindered by the burden of a 'pop psychology,' trendy image.” 
  16. Hargrove, M. B.; Nelson, D. L.; Cooper, C. L. (2013). "Generating eustress by challenging employees: Helping people savor their work.". Organizational Dynamics 42: 61–69. doi:10.1016/j.orgdyn.2012.12.008.