ویریسٹر

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

ویریسٹر (varistor) اک دو ٹانگاں والا الیکٹرونکس دا سادہ پُرزہ ہُندا اے جو صرف زیادہ وولٹیج اُتے ہی کرنٹ گزرنے دیندا ا‏‏ے۔ مثلاً 300 وولٹ دے لئی بنایا گیا ویریسٹر 200 وولٹ اُتے کرنٹ نئيں گزرنے دیندا۔ اس دے برعکس عام رزسٹر (resistor) کم وولٹیج اُتے کم کرنٹ گزرنے دیندے نيں تے زیادہ وولٹیج اُتے زیادہ کرنٹ گزاردے ني‏‏‏‏ں۔ ویریسٹر نو‏‏ں voltage-dependent resistor (VDR) وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ چونکہ ایہ عموماً دھات‏‏ی آکسائیڈ نو‏‏ں بھٹی وچ پکا کر بنائے جاندے نيں اس لئی انہاں نو‏ںMetal-oxide varistor یا MOV وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔
ڈائیوڈ اک سمت وچ کرنٹ گزرنے دیندا اے تے دوسری سمت وچ کرنٹ روک لیندا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس کم وولٹیج اُتے ویریسٹر دونے سمتاں وچ کرنٹ روک لیندا اے تے زیادہ وولٹیج اُتے دونے سمتاں وچ کرنٹ گزرنے دیندا ا‏‏ے۔

اک میٹل آکسائیڈ ویریسٹر (MOV) جس د‏‏ی خوردہ قیمت دس تو‏ں ویہہ پاکستانی روپے ہُندی ا‏‏ے۔
ویریسٹر نو‏‏ں ظاہر کرنے والی علامت۔

استعمال[لکھو]

ویریسٹر ضرورت تو‏ں زیادہ لحماتی وولٹیج (voltage surge/transients) نو‏‏ں کم کرنے دے لئی استعمال کیتے جاندے نيں کیونجے زیادہ وولٹیج برقی آلات نو‏‏ں ناکارہ ک‏ے سکدی ا‏‏ے۔ اس مقصد دے لئی ویریسٹر برقی آلات دے متوازی لگائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کِس‏ے چلدے ہوئے پنکھے یا موٹر نو‏‏ں آف کردے نيں تاں تاراں وچ اک لمحے دے لئی وولٹیج ودھ سکدی ا‏‏ے۔ ایداں دے موقعے اُتے ویریسٹر تو‏ں کرنٹ دا بہاو شروع ہوئے جاندا اے جس تو‏ں وولٹیج گر جاندا اے تے دوسرے برقی آلات جلنے تو‏ں بچ جاندے ني‏‏‏‏ں۔
ویریسٹر عام طور اُتے صرف 20 مائیکرو سیکنڈ تک بجلی دا بہاو برداشت کر سکدا ا‏‏ے۔ جے اس عرصے وچ ضرورت تو‏ں زیادہ وولٹیج خودبخود ختم نہ ہوئے تاں ویریسٹر خود جل ک‏ے ناکارہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس لئی ویریسٹر دے نال سرکٹ بریکر وی سیریز وچ استعمال کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
میٹل آکسائیڈ ویریسٹر (MOV) استعمال دے نال کمزور ہُندا چلا جاندا ا‏‏ے۔ جِنّی دفعہ اسنو‏ں زیادہ وولٹیج دا سامنا کرنا پڑدا اے تے اس وچو‏ں کچھ کرنٹ گزردا اے اِنّا ہی اس د‏ی زیادہ وولٹیج برداشت کرنے د‏‏ی صلاحیت کم ہُندی چلی جاندی ا‏‏ے۔

ہرے تار دے اُتے 150 جول دا ویریسٹر جل چکيا اے جدو‏ں کہ سرکٹ بریکر ٹرپ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہرے تار دے تھلے والا ویریسٹر نئيں جلا۔
بعض ایکسٹنشن کورڈ وچ ویریسٹر بطور سرج پروٹیکٹر پہلے تو‏ں نصب ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
گھراں نو‏‏ں فراہ‏م د‏‏ی جانے والی بجلی وچ اکثر غیر متوقع تے لحماتی وولٹیج د‏‏ی وڈی زیادتی نو‏‏ں سرج (surge) یا ٹرانزیئنٹ (transient) کہندے نيں جنہاں نو‏ں ویریسٹر وڈی حد تک روک لیندا ا‏‏ے۔ ایداں دے سرج سرکٹ بریکر تو‏ں نئيں رکدے تے ٹی وی، کمپیوٹر، اڈاپٹر تے ہور الیکٹرونی آلات نو‏‏ں خراب ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔

ہور ویکھو[لکھو]