چالوکیا راج ٹبر

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
چالوکیہ خاندان

۵۴۳ء–7۵۳ء
بدامی چلوکیہ سلطنت د‏‏ی وسعت، 636 عیسوی، 740 عیسوی۔[۱]
بدامی چلوکیہ سلطنت د‏‏ی وسعت، 636 عیسوی، 740 عیسوی۔[۱]
حیثیتسلطنت
۴۳ء تک کدمب خاندان دے ماتحت)
دار الحکومتبدامی
عام زباناںکنڑ
سنسکرت
مذہب
ہندو مت
بدھ مت[۲]
جین مت
حکومتبادشاہت
مہاراجہ 
• ۵۴۳–۵۶۶
پلکیشی اول
• 7۴۶7۵۳
کیرتی ورمن دوم
تاریخ 
• ابتدائی ریکارڈ
۵۴۳ء
• قیام
۵۴۳ء
• موقوفی نطام
7۵۳ء
آیزو 3166 رمز[[آیزو 3166-2:|]]
ماقبل
مابعد
کدمب خاندان
راشٹر کوٹ خاندان
مشرقی چالوکیہ حکمران
موجودہ حصہبھارت
بدامی غار مندر نمبر ۳ وچ چلوکیہ بادشاہ منگلیش دا پرانا کنڑ نوشتہ تریخ ۵7۸ عیسوی

چالوکیہ خاندان (سانچہ:IPA-kn) اک کلاسیکی ہندوستانی خاندان سی، جس نے ۶ویں تے ۱۲ویں صدی دے درمیان جنوبی تے وسطی ہند دے وڈے حصےآں اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اس عرصے دے دوران، انھاں نے تن متعلقہ لیکن انفرادی خانداناں دے طور اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ قدیم ترین خاندان، جسنو‏ں "بدامی چالوکیہ" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، چھیويں صدی دے وسط تو‏ں واتپی (جدید بدامی) تو‏ں حکومت کردا سی۔ بدامی چالوکیہ حکمراناں نے کدمب بادشاہی بنواسی دے زوال اُتے اپنی آزادی دا دعویٰ کرنا شروع کيتا تے پلکیشی دوم دے دور حکومت وچ تیزی تو‏ں عروج حاصل کيتا۔ پلکیشی دوم د‏‏ی موت دے بعد، مشرقی چالوکیہ مشرقی دکن وچ اک آزاد مملکت بن گئی۔ انھاں نے وینگی تو‏ں تقریباً گیارہويں صدی تک حکومت کیت‏‏ی۔ مغربی دکن وچ ، ۸واں صدی دے وسط وچ راشٹر کوٹاں دے عروج نے بدامی چالوکیہ حکمراناں نو‏‏ں گرہن لگیا دتا، اس تو‏ں پہلے کہ انہاں د‏‏ی اولاد، مغربی چالوکیہ، ۱۰ویں صدی دے آخر وچ دوبارہ زندہ ہوئی۔ انہاں مغربی چالوکیہ حکمراناں نے کلیانی (جدید بسوا کلیان) تو‏ں ۱۲ویں صدی دے آخر تک حکومت کیت‏‏ی۔

چالوکیہ حکمراناں د‏‏ی حکمرانی جنوبی ہند د‏‏ی تریخ وچ اک اہ‏م سنگ میل تے کرناٹک د‏‏ی تریخ وچ اک سنہرے دور د‏‏ی نشاندہی کردی ا‏‏ے۔ جنوبی ہند دا سیاسی ماحول؛ چالوکیہ حکمراناں دے عروج دے نال چھوٹی سلطنتاں تو‏ں وڈی سلطنتاں وچ منتقل ہو گیا۔ جنوبی ہند وچ مقیم اک سلطنت نے دریائے کاویری تے دریائے نرمدا دے درمیان پورے علاقے نو‏‏ں اپنے قبضے و اختیار وچ لے لیا تے مضبوط کيتا۔ اس سلطنت دے عروج نے موثر انتظامیہ، بیرون ملک تجارت تے نويں طرز تعمیر د‏‏ی ترقی نو‏‏ں دیکھیا، جسنو‏ں "چالوکیائی فن تعمیر" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کنڑ ادب، جسنو‏ں ۹ویں صدی دے راشٹر کوٹ دربار وچ شاہی حمایت حاصل سی، نو‏‏ں جین تے ویرشیو روایات وچ مغربی چالوکیہ حکمراناں د‏‏ی طرف تو‏ں بے چین سرپرستی ملی۔ ۱۱ویں صدی وچ مشرقی چالوکیہ حکمراناں دے تحت تیلگو ادب د‏‏ی سرپرستی دیکھنے وچ آئی۔

چالوکیا پرانے ہندستان دا اک مشہور راجٹبر سی۔ ایہناں دا راجگڑھ بادامی (واتاپی) سی۔ اپنے ودھ تون ودھ پھیلار دے ویلے (ستویں صدی) ایہہ موجودہ ویلے دے مکمل کرناٹک، مشرقی مہاراشٹر، دکھن مدھیہ پردیش، کناری دکھن گجرات اتے لہندے آندھرا پردیش وچ پھیلیا ہویا سی۔

کرسی نامہ[لکھو]


متعلقہ لیکھ[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. (1978) A Historical atlas of South Asia. Chicago: University of Chicago Press, 146, map XIV.2 (c). ISBN 0-226-74221-0. 
  2. وکرم آدتیہ ششم دے 1095 عیسوی دے اک نوشتہ وچ بدھ تے آریہ تارا دیوی دے ’’وہار‘‘ نو‏‏ں دتے گئے عطیات دا ذکر ا‏‏ے۔ (Cousens 1926, p11)