ہلدوانی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ہلدوانی
हल्द्वानी
ਹਲ੍ਦ੍ਵਾਨੀ ہلدوانی
—  شہر  —
عرفیت: Green City
ہلدوانی is located in اتراکھنڈ
ہلدوانی
ہلدوانی
Location in Uttarakhand, India
کوارڈینیٹس: 29°13′N 79°31′E / 29.22°N 79.52°E / 29.22; 79.52متناسقات: 29°13′N 79°31′E / 29.22°N 79.52°E / 29.22; 79.52
ملک  بھارت
صوبہ اتراکھنڈ
ضلع Nainital
وجہ مشہوری Haldu(Kadamb)
اچائی
لوک گنتی (2011)
 - کُل 452,169
 لوک سنگھنائی
زبانیں
 - دفتری ہندی زبان
 - Widely Spoken Kumauni and پنجابی زبان۔
ٹائم زون بھارتی معیاری وقت (یو ٹی سی+5:30)
ڈاک اشاریہ رمز

ہلدوانی (ہندی: हल्द्वानी) اتراکھنڈ دے نینیتال ضلعے وچ واقع اک شہر اے، جو کاٹھگودام نال مل کے ہلدوانی-کاٹھگوڈام نگر نگم بناؤندا اے۔ ہلدوانی کماؤں ڈویزن تے ہمالیا دیاں تلہٹی وچ بھابھر کھیتر وچ گولا ندی دے کنارے واقع اے۔ ایہہ شہر اتراکھنڈ دے سبھ توں ودھ آبادی والے شہراں وچوں اک اے اتے اس نوں "کماؤں دا داخلہ دوار" وی کیہا جاندا اے۔ بریٹیش ریکارڈ سانوں دسدے ہن کہ ایہہ ستھان 1834 وچ اک منڈی دے طور تے اوہناں لوکاں لئی قائم کیتا گیا سی، جو سردیاں دے موسم وچ بھابھر وچ آؤندے سن۔

"ہلدوانی" نام کماؤنی شبد "ہلدُ ونی" دا انگریزی روپ اے۔ ایہہ نام "ہلدُ" (کڈاما) دے رکھ توں آیا اے، جو اتھے کھیتی باڑی اتے بندوبست دے واسطے جنگلاں دی کٹائی توں پہلاں وڈی مقدار وچ ملیا سی۔ ایہہ علاقہ 1816 وچ گورکھاؤں دی ہار توں بعد بریٹیش نیم دے ماتحت آیا، اتے گارڈنر نوں کماؤں دا پہلاں کمیشنر تعینات کیتا گیا۔ کجھ سالاں بعد، جارج ولیئم ٹرائل کمیشنر بنے، اتے کیہا جاندا اے کہ اوہ 1834 وچ ہلدوانی شہر دا قیام کیتا سی۔ 1882 وچ بریلی-نینیتال سڑک اتے 1884 وچ روہلکنڈ اینڈ کماؤن ریلوے ولوں بھوجیپورا-کاٹھگوڈام ریلوے لائن دی قیام نے اس شہر نوں اک وڈی منڈی اتے پھر کماؤں دے پہاڑی علاقیاں اتے انڈو-گنگٹک میداناں وچکار اک وپاری مرکز دے طور تے ترقی یافتہ کرن وچ مدد کیتی۔

ویہویں صدی دی شروعات تک، ہلدوانی بھابھر کھیتر دے مکھ دفتر دے نال کماؤں ڈویزن اتے نینیتال ضلعے دی سردیاں دا راجگڑھ وی بن گئیا سی۔ 2011 وچ 156,078 دی آبادی دے نال، ہلدوانی کماؤں کھیتر دا سبھ توں وڈا تے اتراکھنڈ دا تیسرا سبھ توں ودھ آبادی والا شہر اے۔ ہلدوانی شہری مجموعہ (اربن ایریا) وچ 232,095 لوک بسدے ہن اتے دیہرادون، ہردوار اتے رڑکی دے بعد ایہہ اتراکھنڈ وچ چوتھا سبھ توں ودھ آبادی والا شہری مجموعہ اے۔

اتہاس[لکھو]

ایہہ کھیتر، جتھے کہ شہر واقع اے، تریخی طور اُتے کماؤں دے راج دا حصہ رہا اے۔ مغل اتہاسکاراں نے ذکر کیتا اے کہ 14 ویں صدی وچ اک مقامی حکمران علم چند، دلی سلطانے پدھرا، اتے بھابھ-ترائی دے علاقے نوں اس ویلے دے سلطان توں تحفے دے روپ وچ حاصل کیتا۔[1] بعد وچ، مغلاں نے پہاڑیاں اتے قبضہ کرن دی کوشش کیتی، پر کھیتر دے مشکل حالاتاں دے کارن اوہناں دے یتن ناکام ہو گئے۔[1]

ستارویں صدی دے ارمبھ وچ، ہلدوانی کھیتر بہت گھٹ آبادی والا سی۔ ایہہ اک جدی گوت دے لوکاں ولوں وسیا ہویا سی جس نوں بکس کیہا جاندا اے۔[2] دکھن وچ واقع ترائی علاقہ سنگھنے جنگلاں نال بھریا سی، جتھے مغل بادشاہ شکار کرن لئی آؤندے سن۔

قیام اتے 19 ویں صدی[لکھو]

1816 وچ بریٹیش نے گورکھیاں نوں ہرایا اتے سگولی دا معاہدہ ولوں کماؤں اتے قابض جت لیا، گارڈنر نوں کماؤں دے کمیشنر تعینات کیتا گیا۔ بعد وچ 1834 وچ جارج ولئم ٹرائیل نے کمیشنر دا عہدہ سنبھال لیا اتے ہلدُ ونی نوں ہلدوانی دے روپ وچ بدل دتا۔[3] حالانکہ بریٹیش رکارڈاں توں ایہہ اشارہ ملدا اے کہ ایہہ ستھان 1834 وچ پہاڑی لوکاں لئی اک مارکیٹ وجوں قائم کیتا گیا سی جو بھبھار (ہمالیائی تلہ) کھیتر دا دورہ کردے سن۔[4] شہر پہلاں موٹاہلدو وچ واقع سی، اتے اس ویلے صرف گھاہ گھراں ہی سن۔ 1850 دے بعد ہی اٹّ دے گھر بنائے جانے شروع ہو گئے، اتے شہر ہولی-ہولی موجودہ مارکیٹ اتے ریلوے سٹیشن ول شمال ول ودھایا۔ شہر دا پہلاں انگلش مڈل سکول 1831 وچ قائم کیتا گیا سی۔[5]

1857 دی پہلی آزادی تحریک دے دوران، روللکھنڈ دے باغیاں ولوں تھوڑھے ویلے لئی ہلدوانی نوں ضبط کر لیا گیا سی۔[6]:19 چھیتی ہی سر ہینری رامسے (کماؤن دے کمیشنر) ولوں مارشل لو اعلان کیتا گیا سی، اتے 1858 تک، اس کھیتر نوں باغیاں توں آزاد کیتا گیا سی۔[1][7] اوہ روہلس جنہاں نوں ہلدوانی اتے حملہ کرن دا الزام لایا گیا سی، اونا نوں نینیتال وچ پھانسی گڑھیرا وکھے انگریزاں ولوں پھانسی دتی گئی سی۔[8] رامسے ولوں ہی 1885 وچ نینیتال اتے کاٹھگودم سڑک نال جوڑیا گیا۔ 1883–84 وچ، بریلی اتے کاٹھگودم وچ ریلوے ٹریک پھیلاا گیا۔ پہلی گڈی 24 اپریل 1884 نوں لکھنؤ توں ہلدوانی پہنچی۔[5]:38[9]

1891 وچ نینیتال ضلعے دے گٹھن توں پہلاں، ایہہ کماؤں ضلعے دا حصہ سی، جس نوں بعد وچ الومورا ضلعے دا ناں دتا گیا۔[10] 1885 وچ اتھے ٹاؤن ایکٹ لاگوُ کیتا گیا، اتے 1 فروری 1897 نوں ہلدوانی نوں میونسپیلٹی بناؤن دا اعلان دتا گیا سی۔ 1899 وچ اتھے تحصیل دفتر کھولھیا گیا سی، جدوں ایہہ بھابھر تحصیل دا دفتر بنیا سی، جو نینیتال ضلعے دے چار حصےآں وچوں اک سی۔[1] 1,279 مربع میل تک پھیلے بھابھر وچ 4 قصبے اتے 511 پنڈ شامل سن، اتے 1901 وچ اسدی کل آبادی 93,445 سی۔[11]

حوالے[لکھو]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 History of Nainital District The Imperial Gazetteer of India 1909, v. 18, p. 324-325.
  2. Singh, R (2004). "Composition and Social Order", Social Transformation of Indian Tribes. New Delhi, India: Anmol Publications PVT. LTD., 25–26. ISBN 81-261-0452-X. 
  3. History Archived 24 دسمبر 2007 at the وے بیک مشین Official website.
  4. Halwani The Imperial Gazetteer of India 1909, v. 13, p. 10.
  5. 5.0 5.1 (1993) History of Kumaun : English version of "Kumaun ka itihas". Almora, U.P.، India: Shyam Prakashan. ISBN 81-85865-01-9. 
  6. (1986) British Administration in Kumaon Himalayas: A Historical Study, 1815–1947 (in en). Mittal Publications. 
  7. (2006) Bahadur Shah Zafar and the War of 1857 in Delhi (in en). Dehli: Aakar Books, 1x. ISBN 9788187879916. 
  8. Pant, Neha (17 جولائی 2017). "Nainital MLA for change in ‘strange’ names of tourist points" (in en). Jaipur: Hindustan Times. http://www.hindustantimes.com/jaipur/nainital-mla-for-change-in-strange-names-of-tourist-points/story-Z5RzYyQD34rF0NYwJcXFQL.html. Retrieved on 21 جولائی 2017. 
  9. Haldwani Archived 8 اپریل 2008 at the وے بیک مشین www.uttaranchalonline.info.
  10. 1891 The Imperial Gazetteer of India 1909, v. 18, p. 330.
  11. Nainital District The Imperial Gazetteer of India 1909, v. 18, p. 326.