اتلا امریکہ

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
Location North America.svg
تھاں 24,709,000 مربع کلومیٹر
لوک گنتی 528,720,588
سنگنا 22.9/مربع کلومیٹر
دیس 23
بولیاں انگریزی، فرانسیسی، ہسپانوی

اتلا امریکہ (North America) زمین دے اتلے ادھے حصے چ تے لیندے حصے ول اک براعظم اے۔ ایہنوں اتری دکھنی امریکہ دا نکا براعظم وی کیا جاسکدا اے۔ ایدے اتر ول آرکٹک وڈا سمندر، چڑھدے ول اوقیانوس وڈا سمندر، لیندے ول بحرالکاہل وڈا سمندر، دکھن ول کریبیئن سمندر تے دکھنی امریکہ اے۔


ایہ 24,709,000 مربع کلومیٹر (9,540,000 مربع میل) تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہنے زمین دا 4.8% تھاں تے سکی زمین دا تھاں ملیا ہویا اے۔ ایدے 23 دیساں وچ 529 ملین لوک وسرۓ نیں۔ تھاں نال (ایشیاء تے افریقہ مگروں) ایہ دنیا دا تیجا وڈا [1] تے لوک گنتی نال (ایشیاء، افریقہ تے یورپ مگروں) دنیا دا چوتھا وڈا براعظم اے۔[2] ایہدا لامت تھاں کینیڈا، امریکہ تے میکسیکو نے گھیریا ہویا اے جد کے نکے دیس وشکارلے امریکہ تے کریبین وچ وسدے نیں۔

اتلے امریکہ وج وسن والے پہلے لوک پرانے انڈین سن۔ اوہ انت دے برفانی ویلے وچ 110,000 توں 12,000 ورے پہلے بیرنگ سمندر دے جمن نال ایشیاء تے اتلے امریکہ دے وشکار بننوالے رستے تے ٹر کے ایتھے اپڑے۔ اوہ براعظم وچ وکھریاں رہتلاں تے قوماں وچ ونڈدے گۓ۔ کولمبس توں پہلے ویلے وچ اتلے امریکہ وچ پونگرنوالیاں سب تون وڈیاں تے جوکھے تھان پھیلیاں ہوئیاں رہتلاں ازٹیک اجکل دے میکسیکو وچ تے مایا وشکارلے امریکہ وج پونگریاں۔ 16ویں تے 17ویں صدی وچ یورپی لوک ایتھے آۓ تے ایتھے دیاں لوکاں نوں مکا سٹیا تے اینج یورپی پسار دا مڈھ رکھیا گیا۔

ناں[لکھو]

ایدا ناں اک اطالوی سمندری کھوجی امریگو وسپوکی دے ناں تے جیہنے 1497 تے 1502 دے وشکار ایسدے کںدیاں دے دوالے پھریا تے ایہ گل دسی جے ایہ تھاں ہندستان نئیں، جرمن نقشے بنانوالیاں مارٹن والڈیسملر تے میٹتھیاس رنکمان نے 1507 وچ رکھیا۔[3]

تریخ[لکھو]

پرانا جیون ویلہ دے انت تے وشکارلہ ویلہ (جیالوجی) دے مڈھ تے اتلا امریکہ وڈے براعظم پینجیہ نال جڑیا سی تے یوریشیاء دے لیندے پاسے ول سی۔ پینجیہ دے بنن تے، 48 کروڑ ورے پہلے، اپلیچین پہاڑ بنے تے ایہناں نوں اسیں دنیا دے سب توں پرانے پہاڑ کہ سکنے آں۔ 20 کروڑ ورے پہلے جدوں پینجیہ وچ تریڑاں پیاں تے ایدے انگ اک دوجے توں پرے ہون لگے تے اتلا امریکہ لوریشیہ وچ سی یوریشیاء توں وکھرا ہون توں پہلے تے آپ براعظم بنن توں پہلے کریٹیشیس ویلے وچ 8 توں 5۔5 کروڑ ورے پہلے راکی پہاڑی سلسلے بنے۔ پانامہ دی پٹی 30 لکھ ورے پہلے ابھری جیدے بنن تے اتلا امریکہ دکھنی امریکہ نال جڑیا۔ 10،000 ورے پہلے برفانی ویلہ مکن تے گلیشیر دے پچھے ہون تے وڈیاں جھیلاں بنیاں۔ اتلا امریکہ وچ پرانے ویلیاں نوں سب توں چنگے ول نال ویکھیا جاسکدا اے۔ ڈائنوساراں دیاں جنیاں ونڈاں امریکہ وچ ملیاں نیں دنیا دے کسے ہور دیس یا تھاں تے نہیں ملیاں۔ ایدی وجہ ایتھوں دیاں زمینی پدھراں، محول، تریخ تے لوکاں وچ لبن دی پکھ اے۔

انساناں دے ایتھے وسن بارے کئی سوچاں نیں۔ پرانے دیسی لوکاں دیاں کہانیاں وچ ایہ لوک سدا توں ایتھے ای وس رۓ سن۔ ایس گل تے سوچاں آکے جڑدیاں نیں جے آخری برفانی ویلے دے مکن تے ایشیاء توں بیرنگ زمینی پل راہیں لوک یا پرانیاں کشتیاں تے بیٹھ کے ایتھے اپڑے جدوں ایشیاء برف نال الاسکا نال جڑیا ہویا سی۔ ایہ تھلے ول کینیڈا، امریکہ، میکسیکو تے ہور تھلے ول پھیلدے وسدے تے رہتلاں بناندے گۓ۔ دکھن ول وائی بیجی وچ وادا مایا رہتل ہتھوں ہویا۔ مایا رہتل وچ لکھن دا ول ٹریا، اہرام تے مندر بنے، اک کیلنڈر بنایا گیا تے 400 م پ دے نیڑے صفر دی سوچ وی آئی، پرانے عراقیاں توں کجھ صدیاں ای مگروں۔[4] ٹماٹر تے مکی دا رواج ایتھون ساری دنیا وچ گیا۔ مایا رہتل تھلویں میکسیکو تے گوئٹے مالا وج ہے سی جدوں ایتھے ہسپانوی کھوجی تے فوجی اپڑے۔

ہرنان کورٹیز نے 1521 وچ ازٹیک سلطنت تے سپین ولوں مل ماریا۔[5] ایہ کھوج ویلہ سی۔ یورپی لوک امریکہ دیاں تھانواں تے اپنے کلیم بنا رۓ سن تے اوہناں دے آن نال ایسیاں بیماریاں وی ایتھے اپڑیاں جناں دا ایتھوں دے پرانے لوکاں کول کوئی بچاؤ نئیں سی۔ پرانے لوکاں دی گنتی روگاں تے خونی لڑائیاں باجوں تھوڑی ہوندی گئی۔

جغرافیہ[لکھو]

اتلا امریکہ نویں دنیا یا لیندے ادے پاسے دے اتلے انگ نوں کیندے نیں۔ پانامہ تے کولمبیا دے بارڈر تے ڈارین دا چھمب والا تھاں ایہنوں دکھنی امریکہ توں وکھ کردا اے۔ کج لوک پانامہ نہر تے اتلا امریکہ مکا دیندے نیں۔ کریبین جزیرے اتلے امریکہ دا انگ نیں۔ براعظم دے سمندری کنڈے لمے تے ٹٹے پجے نیں۔ خلیج میکسیکو براعظم اندر پانی دا وڈا کٹ اے ایس مگروں خلیج ہڈسن، خلیج سینٹ لارنس تے خلیج کیلیفورنیا آندیاں نیں۔

ایدے جزیریاں وچ کینیڈی آرکٹک جزیرہ جٹ، باہاما، گریٹر انٹلیز، لیسر انٹلیز، الیوٹن جزیرے تے گرینلینڈ نیں۔ ایس براعظم نوں چار وڈے جغرافیائی تھانواں وچ ونڈیا جاسکدا اے (تے اگے اوہناں نوں کئی نکے تھانواں وچ ونڈیا جاسکدا اے): وڈے ویہڑے، ایہ خلیج میکسیکو توں لے کے کینیڈی آرکٹک تک پھیلے نیں؛راکی پہاڑ تے کیلیفورنیا توں لے کے الاسکا دا پہاڑی تھاں؛ کینیڈی شیلڈ؛ اپلیچین پہاڑ تے چڑھدے کنڈے تے ویہڑے۔

جیالوجی دے ناپ نال کینیڈا دنیا دے سب توں پرانے تھانواں وچ گنیا جاندا اے۔ ایدیاں ادیاں پڑیاں کیمبرین توں پہلے ویلے دیاں نیں تے کینیڈا وچ کچیاں دھاتاں دے ان گنت ذخیرے نیں۔

اتلے امریکہ نوں چار وڈے پاسیاں وچ ونڈیا جاسکدا اے: وڈے ویہڑے جیہڑے خلیج میکسیکو توں لے کے کینیڈی آرکٹک تک پھیلے ہوۓ نیں۔ لیندے ول جوان پہاڑ جیہناں نوں راکی پہاڑ کیندے نیں، ایہدے وج کیلیفورنیا، الاسکا، وڈا پانڈا تے کینیڈی شیلڈ اندے نیں۔ جڑھدے ول اپلیچین پہاڑ نیں اوقیانوس دا سمندری کنڈا تے تھلے فلوریڈا جزیریورگا اے۔ میکسیکو دے لمے اجے نیوین تھاں، پہاڑی سلسلے نیں۔ راکی پہاڑی سلسلہ وشکاروں اجے راکی تے کنڈے دے پہاڑے سلسلے جیہڑے کیلیفورنیا، اوریگن، واشنگٹن تے برطانوی کولمبیا تک پھیلے نیں۔ سب توں اچی چوٹی دینالی الاسکا وج اے۔

لوک[لکھو]

اتلے امریکہ وچ سب توں جوکھی لوک گنتی والا دیس امریکہ ہے۔ ایتھے 311.6 ملین لوک وسدے نیں؛ میکسیکو 112,322,757 لوکاں نال دوجا وڈا دیس اے تے 32,623,490 لوکاں نال تیجا وڈا دیس اے۔ میکسیکو شہر، نیویارک شہر، لاس اینجلس، شکاگو، ٹورونٹو، ہوانا تے مونٹریال ایس براعظم دے وڈے شہر نیں۔ اتلا امریکہ وچ کئی نسلاں دے لوک وسدے نیں۔ ایتھے پرانے ریڈ انڈین، یورپی گورے کالے افریقی وڈیاں نسلی ٹولیاں نیں۔ چینی تے دکھنی ایشیاء دے واسی وی وڈی گنتی وچ ایتھے ہیگے نیں۔

بولیاں[لکھو]

انگریزی، فرانسیسی تے ہسپانوی اتلے امریکہ دیاں وڈیاں بولیاں نیں. انگریزی تے فرانسیسی کینیڈا دیاں سرکاری بولیاں نیں۔ انگریزی کینیڈا تے امریکہ دے نال بیلیز تے کج کریبین دیساں وچ بولی جاندی اے۔

فرینچ بولی دا اتلے امریکہ وچ کئی صدیاں توں چلن ریا اے۔ کینیڈا سرکاری حساب نال دوبولیا دیس اے جتھے انگریزی تے فرینچ سرکاری بولیاں نیں۔ کیوبک دے صوبے دی سرکاری بولی فرینج اے جتھے ایہ 95% لوکاں دی پہلی یا دوجی بولی اے۔ نیوبرنسوک وچ وی ایہ انگریزی نال اک سرکاری بولی اے۔ سینٹ پیرے تے مائکلیون، فرینچ لیندے انڈیز تے امریکی صوبے لوئزیانا وچ وی فرینچ بولی جاندی اے تے سرکاری پدھر تے وی منی گئی اے۔ فرینچ کریبین دے ہور جزیریاں تے وی بولی جاندی اے۔

انگریزی، امریکہ، کینیڈا، بیلیز تے کئی کریبین جزیریاں وچ بولی جاندی اے۔ ایہ بولن تے تھاں پسار نال اتلے امریکہ دی سب توں وڈی بولی اے۔

ہسپانوی میکسیکو، کیوبا، نکاراگوآ، کوسٹاریکا، گوئٹےمالا، پانامہ، ایلسیلواڈور، ہونڈوراس، ڈومینکی لوکراج وچ ایہ وڈی بولی اے۔ ایہنوں امریکہ دے کئی شہراں تے صوبیاں وچ وی چوکھے لوک بولدے نیں۔

دیس[لکھو]

دیس دا ناں تے چنڈا
تھاں
لوک گنتی
سنگنا
راج گڑھ
اتلا امریکہ
Flag of Bermuda.svg · برمودا 54 65,000 1203.7 ہیملٹن، برمودا
Flag of Canada.svg · کینیڈا 9,984,670 33,573,000 3.4 اٹاوہ
Flag of Greenland.svg · گرین لینڈ 2,166,086 57,000 0.026 نوک
Flag of Mexico.svg · میکسیکو 1,964,375 112,322,757 57.1 میکسیکو شہر
Flag of France.svg · سینٹ پیرے تے مائکلیون 242 6,000 24.8 سینٹ پیرے
Flag of the United States.svg · امریکہ 9,629,091 311,630,000 32.7 واشنگٹن ڈی سی
وشکارلہ امریکہ
Flag of Belize.svg · بیلیز 22,966 307,000 13.4 ہیلموپان
Flag of Costa Rica.svg · کوسٹا ریکا 51,100 4,579,000 89.6 سان جوز
Flag of El Salvador.svg · ال سالواڈور 21,041 6,163,000 293.0 سان سلواڈور
Flag of Guatemala.svg · گویٹے مالا 108,889 14,027,000 128.8 گویٹے مالا شہر
Flag of Honduras.svg · ہونڈراس 112,492 7,466,000 66.4 ٹیکوسیگلپا
Flag of Nicaragua.svg · نکاراگوا 130,373 5,743,000 44.1 ماناگوا
Flag of Panama.svg · پانامہ 75,417 3,454,000 45.8 پانامہ شہر

بارلے جوڑ[لکھو]

اتہ پتہ[لکھو]

  1. "North America Land Forms and Statistics". World Atlas.com. http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/nalandst.htm. Retrieved on 16 June 2013. 
  2. "North America Fast Facts". World Atlas.com. http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/nafacts.htm. Retrieved on 16 June 2013. 
  3. "Amerigo Vespucci". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/626894/Amerigo-Vespucci. Retrieved on 7 July 2011. 
  4. Robert Kaplan (16 January 2007). "What is the origin of zero? How did we indicate nothingness before zero?". Scientific American. http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=what-is-the-origin-of-zer. Retrieved on 19 February 2008. 
  5. Bernard Grunberg, "La folle aventure d'Hernan Cortés", in L'Histoire n°322, July–August 2007 Template:Incomplete short citation