انٹارکٹکا

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
Location Antarctica.svg
تھاں 14,000,000 مربع کلومیٹر

انٹارکٹکا زمین دے دکھن وچ اک براعظم اے۔ ایہ دکھنی قطب دے اتے اے تے زمین دے تھلویں ادھے انگ دے دکھن وچ دکھنی وڈا سمندر دے دوالے تے اینٹآرکٹک چکر دے وچ اے۔ ایہ 14 ملین مربع کلومیٹر (5.4 ملین مربع میل) تھاں نال ایشیاء، افریقہ، اتلا امریکہ تے دکھنی امریکہ مگروں پنجواں وڈا براعظم اے۔ ایدا تھاں آسٹریلیا نالوں دگنا اے۔ انٹارکٹکا دے 98% انگ تے اک میل (1.6 کلومیٹر) موٹی برف اے۔

انٹارکٹکا سب توں سکا، سب توں ٹھنڈا، سب توں ہوائی تے دوجے براعظماں توں مدرے ناپ وچ سب توں اچا براعظم اے۔ انٹارکٹکا نوں ایدے کنڈیاں تے 200 ملی میٹر (8 انچ) تے اندر ہور تھوڑا مینہ پین باجوں اک روہی وی کیا جاندا اے۔ گرمی ناپ −89 °C (−129 °F) تک اپڑیا اے۔ ایتھے انسان کدے نئیں ریا تے پورے سال وچ ایس براعظم تے 1000 توں 5000 تک کھوجی لوک کھوج گڑھاں وچ ریندے نیں۔ پالے نوں سہ جان والے جانور تے بوٹے ایتھے لبدے نیں تے الجی، پینگوئن، فنگس تے بیکٹیریا ایناں وچ نیں۔

اس نوں سب توں پہلاں روسی کھوجی لازاریف تے فیبین نے 1820 وچ ویکھیا۔ 1959 نوں 12 دیساں نے جیہڑے ہن 49 ہوچکے نیں ایس گل تے دسخط کیتے جے ایہنوں فوجی کماں لئی نئیں ورتیا جاویگا تے ایتھوں زمینی شیواں نئیں کڈیاں جان گیاں۔

ناں[لکھو]

1570 دے نقشے وچ دکھنی امریکہ تے انٹارکٹکا جڑے دسے گۓ نیں۔

انٹارکٹکا، براعظم لئی، پہلی واری سکاٹ نقشے بنان والے جان جارج بارتھولومیو نے 1890 دے دھاکے وچ ورتیا۔ ایہ اک یونانی شبد اے جیدا مطلب اے 'اتر توں الٹ'۔

تریخ[لکھو]

بطلیموس نے پہلی صدی وچ اتلے براعظماں نوں برابر کرن لئی اک تھلویں دکھنی براعظم دی سوچ دتی۔ 17ویں صدی وچ جدوں آسٹریلیا تے دکھنی امریکہ لبے گے تے فیر وی ایس براعظم دی سوج رئی تے کھوجی ایہنوں لبدے رۓ۔ فیبین گوٹلیب فان بیلنگہاؤزن تے میخائل لازاریف نے 1820 وچ اک روسی کھوجی سفر وچ ایہنوں لبیا۔ رولڈ امنڈسن تے اوہدے 4 سنگی 14 دسمبر 1911 نوں دکھنی قطب تے اپڑن والی پہلی پارٹی سی۔

جغرافیہ[لکھو]

Antarctica.svg

انٹارکٹکا دکھنی قطب دے دوالے جیدے دوالے دکھنی وڈا سمندر اے، زمین دے دکھن ول اک براعظم اے۔ ایہ وی کیا جاسکدا اے جے دکھی وڈا سمندر ہند، دکھنی وڈا سمندر اوقیانوس تے دکھنی بحرالکاہل ایدے دوالے نیں۔ ایہ 14,000,000 مربع کلومیٹر (5,400,000 مربع میل) تے پھیلیا اے تے 5واں وڈا براعظم اے۔ ایدا سمندری کنڈا 17,968 کلومیٹر (11,165 میل) لماں اے۔

انٹارکٹکا دا سمندری کنڈا
ونڈ ناپ
رڑدی برف 44%
برف کند 38%
برفانی گلیشیر/برفانی ندی 13%
پڑی 5%
کل 100%

براعظم نوں اک پہاڑی سلسلے توں اسانی نال دو انگاں چڑھدا انٹارکٹکا تے لیندا انٹارکٹکا وچ ونڈیا جاسکدا اے۔ ویڈل سمندر دا لیندا انگ تے راس سمندر دا چڑھدا انگ لیندا انٹارکٹکا اکھواندا اے تے ریندا، چڑھدا انٹارکٹکا اکھواندا اے۔ 98٪ انٹارکٹکا اتے اک میل موٹی برف چڑھی ہوئی اے۔ ایتھے دنیا دی 90٪ برف اے تے اینج ایتھے دنیا دا 70٪ سجرا پانی کٹھا ہویا اے۔ ایہ برف اگر پکھلے تے سمندری پدھر 200 میٹر اچی ہوجاوے۔

ٹلہ ونسن 4,892 میٹر (16,050 فٹ) دی اجائی نال انٹارکٹکا دا سب توں اچا پہاڑ یا تھاں اے۔ ایہ ایلسورتھ پہاڑاں وچ اے۔ ایتھے کئی اگپہاڑ ی نیں۔ 2004 وچ امریکی تے کینیڈی کھوجیاں نوں انٹارکٹک جزیریورگا وچ پانی تھلے اگپہاڑ لبیا۔ انٹارکٹک وچ برف تھلے 70 توں ود جھیلاں وی لبیاں نین تے واسٹک جھیل سب توں وڈی اے۔ کدے ایہ سوچ سی جے ایہ جھیلاں 5 لکھ توں 10 لکھ وریاں توں اتوں بند نیں پر ہن ایہ پتہ لگا اے جے اک جھیل توں پانی دوجی ول وی جاسکدا اے۔ کھوجی ایہناں جھیلاں وچ نکے جنوراں دی کھوج وچ لگے نیں۔

انٹارکٹکا دے جزیرے:

ٹلہ اربس، انٹارکٹکا دا اک اگپہاڑ

انٹارکٹکا دے اگپہاڑ: انٹارکٹکا تے چار اگپہاڑ نیں جیہڑے چل رۓ نیں۔ ٹلہ میلبورن، ٹلہ برلن، ٹلہ کاؤفمان تے ٹلہ ہیمپٹن ایتھوں دے اگپہاڑ نیں۔ انٹارکٹکا دے لاگے دیاں جزیریاں تے وی اگپہاڑ نیں۔ روس جزیرہ تے ٹلہ اربس 1000 تک اگ کڈ چکیا اے۔ اینج ای ہور جزیریاں تے وی کئی اگپہاڑ چلدے ویکھے گۓ نیں۔

انٹارکٹکا دے سمندر: انٹارکٹکا دے لاگے کئی سمندر نیں۔ اوہناں دی لسٹ تھلے اے:

انٹارکٹکا تے کلیم

انٹارکٹکا تے کلیم: 7 ازاد دیساں نے انٹارکٹکا دے بر اعظم دیاں 8 تھانواں تے اپنے کلیم کیتے ہوۓ نیں۔ ایہ دیس اپنیاں کلیم کیتیاں تھانواں تے سائینسی کم کردے نیں۔ ایہ دیس ایہ نیں: ارجنٹائن، آسٹریلیا، برطانیہ، نیوزی لینڈ، چلی، امریکہ تے فرانس۔

Antarctica, Argentina territorial claim.svg Antarctica, Australia territorial claim.svg Antarctica, Chile territorial claim.svg Antarctica, France territorial claim.svg Antarctica, New Zealand territorial claim.svg Antarctica, Norway territorial claim.svg Antarctica, United Kingdom territorial claim.svg
Flag of Argentina.svg ارجنٹائن Flag of Australia.svg آسٹریلیا Flag of Chile.svgچلی Flag of France.svg فرانس Flag of New Zealand.svg نیوزی لینڈ Flag of Norway.svgناروے Flag of the United Kingdom.svgبرطانیہ


انٹارکٹک جیون
Sterna vittata - Antarctica I.jpg Emperor Penguin Manchot empereur.jpg Leopard seal (Hydrurga leptonyx).jpg Emerald rockcod, Trematomus bernacchii.jpg
پنچھی پینگوئن سیل مچھی
انٹارکٹک بوٹے
Deschampsia antarctica.jpg Antarctic Pearlwort.jpg Lichen squamulose.jpg Chlamydomonas2 (Antarctique).jpg
ڈیشمپسیا انٹارکٹکا کولوبانتھس کوٹنسس لائکن کلیمائیڈوموناس

جیالوجی[لکھو]

برف تھلے انٹارکٹکا دا اصل روپ

17 کروڑ ورے پہلاں انٹارکٹکا وڈے براعظم گونڈوانہ دا اک انگ سی۔ ویلے نال ایہ اوس توں وکھرا ہویا تے 3 کروڑ 50 لکھ ورے پہلاں اوس توں ٹٹدا ہویا ہن والی تھاں تے اپڑیا۔

کیمبرین ویلے (54 توں 48 کروڑ ورے پہلے ) وچ لیندا انٹارکٹکا اتلے زمینی ادھ وچ سی تے چڑھدا انٹارکٹکا ایکویٹر تے سی۔ ایسے ویلے وچ ریتلا پتھر، لائم پتھر تے پرتاں وڈے ناپ وچ ایس تے کٹھیاں ہویاں۔ ڈیونین ویلے وچ ( 41.6 کروڑ توں 35.9 کروڑ ورے پہلے) گونڈوانہ تھلویں زمینی انگ وچ سی تے موسم ٹھنڈا سی۔ ڈیونین ویلے دے انت تے 36 ورے پہلے گونڈوانہ دکھنی قطب تے سی۔ پرمین ویلے (39.9 کروڑ توں 25.1 کروڑ ورے پہلے ) وچ ایتھے چھمباں وچ فرن ورگے بوٹے لگے جیہڑے ویلے نال ٹرانسانٹارکٹک پہاڑاں وچ کولے وچ پلٹ گۓ۔ پرمین ویلے دے انت تے گرمی ہون نال گونڈوانہ تے سکا تے گرم محول سی۔

وشکارلہ ویلے (25 کروڑ توں 6.5 کروڑ ورے پہلے تک) وچ میمل ورگے ریپٹائل انٹارکٹکا تے عام سن۔ جوراسک ویلے وچ ای انٹارکٹک جزیریورگا تے لاگے دے جزیرے اپر آۓ۔ گنگکو رکھ تے سائیکاڈ بوٹے لیندے انٹارکٹکا وچ چوکھے سن۔ کریٹیشیس ویلے وچ کھنگرے دے رکھ چھاۓ رۓ۔ اودوں انٹارکٹکا دے دوالے دے سمندراں وچ اموناٹس عام سن تے ڈائینوسار دیاں تن ونڈاں دے نشان ہجے تک انٹارکٹکا توں لبے نیں۔ ایسے ویلے وچ ای گونڈوانہ دے ٹٹن دا مڈھ بجیا۔


16 کروڑ ورے پہلاں وڈے براعظم گونڈوانہ دی ٹٹ پج ہون لگدی اے۔ افریقہ انٹارکٹکا توں 16 کروڑ ورے پہلے وکھرا ہویا تے ایس مگروں 12 کروڑ 50 لکھ ورے پہلے کریٹیشیس ویلے وچ انڈین نکا براعظم ایس توں وکھ ہوندا اے۔ اوس ویلے ہجے وی ایتھے ٹراپیکل محول سی۔ 4 کروڑ ورے پہلے آسٹریلیا تے نیوگنی انٹارکٹکا توں وکھ ہوندے نیں تے ایتھے پہلی واری برف دسدی اے۔ 2 کروڑ 30 لکھ ورے پہلے ڈریک راہ انٹارکٹکا تے دکھنی امریکہ دے دوالے کھلدی اے تے ایس باجوں انٹارکٹک دے دوالے انٹارکٹک قطبچکری چھل ٹرن لکدی اے تے ایس براعظم نوں وکھ کردیندی اے۔ کاربن ڈائی آکسائیڈ دا ناپ تھوڑا ہوندا اے تے برف پھیلدی اے رکھاں دی تھاں لیندی جاندی اے۔ پچھلے ڈیڑھ کروڑ ورے توں براعظم اتے برف اے تے ہن والا پھیلاؤ پچھلے 60 لکھ ورے توں اے۔

1986 وچ اوہائیو سٹیٹ یونیورسٹی دے کھوجی پیٹر ویب تے اوہدے سنگیاں نے 30 لکھ ورے پرانے دکھنی قطب توں 640 کلومیٹر پرے اک جنگل دے نشان لبے۔

کولہ, لوآ, تیل تے گیس انٹارکٹکا تے ہے نیں پر ایہناں نوں 2048 تک کڈن تے روک لگی ہو‏ی اے۔

محول

انٹارکٹکا وچ اک کھوج گڑھ

انٹارکٹکا سب توں ٹھنڈا براعظم اے۔ ایتھے 21 جولائی 1983 نوں دنیا سب توں تھوڑا گرمی ناپ انٹارکٹکا وچ روسی واسٹک سٹیشن تے −89.2 °C ناپیا گیا۔ انٹارکٹکا اک جمیا براعظم اے جتھے بہت تھوڑا مینہ پیندا اے۔ اپنے اچے ہون باجوں چڑھدا انٹارکٹکا لیندے انٹارکٹکا نالوں زیادہ ٹھنڈا اے۔ سمندری کنڈیاں تے برف وی ڈگدی اے تے 48 کینٹیاں وچ 48 انچ تک ناپی گئی سی۔ انٹارکٹکا تے 24 کینٹے گرمیاں وچ تپ پین تے چوکھی سورجی تابکاری ہوندے اگر اینوں ایکویٹر نال ویکھیا جاۓ۔ ایہ ارکٹک نالوں چوکھا ٹھنڈا اے تے انساناں نوں ایتھوں دے لمے دن تے راتاں نویکلیاں لگدیاں نیں۔

لوک[لکھو]

انٹارکٹکا تے کوئی پکے وسنیک نئیں۔ کج کھوج گڑھاں تے کھوجی کوج لئی اندے نین تے اوہوی 1000 توں 5000 تک ای ہوندے نیں۔ 2004 وچ روسی آرتھوڈوکس ولوں اک ٹرنٹی گرجا ایتھے بنایا گیا۔ ایمیلیو پالما اک ارجنٹائنی پہلا انسان سی جیہڑا انٹارکٹکا تے جمیا۔ اوہ 7 جنوری 1978 نوں ایسپارینزا بیس تے جمیا۔ ایس مگروں ہور وی کئی جواک ایتھے جمے تے اوہناں لئی سکول وی بنے۔

سیاست[لکھو]

انٹارکٹکا تے کوئی سرکار نئیں۔ کج دیساں دے ایس تے کلیم نیں پر ایہناں نوں ساری دنیا نے نئیں منیا۔ ایس دی زمین توں کوئی شے نئیں کڈی جاسکدی۔ ایتھے کوئ اسلحہ نئیں ورتیا جاسکدا تے ایہ لڑائی توں پاک اے۔

کھوج[لکھو]

کھوج گڑھاں دی 1957 توں 2006 تک دی زمین دے گرمی ناپ دے وادے دا انٹارکٹکا تے ہلکے کھٹے رنگ وچ وکھالہ

ہر ورے چار ہزار توں ود سینسدان، کھوجی تے پھرن ٹرن والے دنیا دی ایس نویکلی تھاں نوں کھوجن تے ویکھن اندے نیں۔ گرمیاں وچ ایہ گنتی 4 ہزار توں وڈ ہوندی اے تے پالے وچ اک ہزار تے اپڑدی اے۔ ایتھے ای کھوجیاں نے اوزون دی پرت دے ٹٹن بارے کھوجیا تے دنیا نوں دسیا۔