عثمان دان فودیو

Wikipedia توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
عثمان دان فودیو
سکوٹو خلافت دا سلطان
دور حکومت
1804ء توں 1815ء
جم 2 1754ء
جمن دی تھاں گوبیر نائیجریا
موت 1817ء
مرن دی تھاں
سکوٹو
سلطنت سکوٹو خلافت
جانشین محمد بیلو پتر لہندے علاقےآں چ
دوجا جانشین عبداللہ دان فودیو بھائی
پیؤ 5,642 محمادو فودیو
مذہب اسلام
بیویاں: 1) ہادیزہ ، 2) عائیشہ ، 3) ہوا
نیانے: 1) محمد بیلو ، 2) نانا اسماؤ ، 3) ابوبکر اتیکو سمیت 23 نیانے

عثمان دان فودیو نائجریا چ اسلامی سلطنت سکوٹو خلافت دا بانی سی ۔

فولانی جہاد[لکھو]

عثمان دان فودیو (1754ء توں 1817ء) 19ویں صدی عیسوی دے شروع چ نائجریا دے مسلماناں چ غیر اسلامی اثرات نوں ختم کر کے حقیقی اسلامی تعلیمات دے احیاء لئی اک تحریک دا آغاز کرن آلا عالم تے مصلح سی ۔ جس دی تحریک عام طور تے فولانی جہاد دے ناں توں مشہور اے ۔

تعلیم[لکھو]

عثمان نے فقہ مالکی ابتدائی تعلیم اپنے وطن ای چ حاصل کیتی ۔ اس چ شروع چ ای دین نال محبت تے اسلام لئی کم کرن دا جذبہ پائیا جاندا سی ۔ حالے اس دی عمر صرف 20 سال سی کہ اس نے اپنے استاد الحاج شیخ جبریل بن عمر دے نال مل کے غیر مسلماں چ اسلام دی تبلیغ شروع کر دتی ۔ 1776ء چ عثمان حج لئی مکہ معظمہ پہنچئیا تے اوتھے قیام دے دوران حجاز دے علماء توں ہور تعلیم حاصل کیتی ۔

لڑائیاں تے خلافت دی اساری[لکھو]

اس دا ایس زمانے چ اینہاں علماء نال وی تعلق رہئیا جہڑے نجدی عالم دین محمد بن عبدالوہاب دے خیالات توں متاثر سن ۔ عثمان جدوں اپنے وطن واپس پرتئیا تےاسدے دل چ اسلام دا اک نواں جذبہ کم کر رہئیا سی ۔ ہن اسنے غیر مسلماں چ تبلیغ کرن توں پہلے خود مسلماناں دے عقدےآں تے اعمال دی اصلاح ول توجہ دتی ۔ اس نے اینہاں مسلماناں دی حمایت وی کیتی جہڑے غیر مسلم ہاؤسا حکمراناں دے ظلم دا شکار بن رہے سی ۔ اس دیاں اینہاں کوششاں پاروں ریاست گوبیر دے غیر مسلم حکمران نال اسدا تصادم ہو گئیا ۔ فروری 1804ء چ جدوں عثمان دان فودیو نے گوبیر دے حکمران دے خلاف جہاد دا اعلان کیتا تےسارے مسلمان اسدے جھنڈے تھلے جمع ہو گئے ، پر اسدی سبتوں ودھ مدد فولانیاں نے کیتی جنہاں وچکار عثمان رہندا سی تے اوہ عثمان دے اخلاق ، کردار تے تعلیمات توں سبتوں بوہتے متاثر سن ۔ جنگ دا ایہہ سلسلہ 6 ورہے تک جاری رہئیا ۔ اس چر چ نا صرف گوبیر ریاست تے فولانیاں دا قبضہ ہوگئیا بلکہ اینہاں نے دوجیاں ساریاں ہاؤسا ریاستاں نوں وی فتح کر لئیا ۔ 1810ء تک ایہہ جہاد ختم ہو گئیا تے دریائے بینو تے دریائے نائجر تک اتلے نائجریا دا سارا علاقہ مسلماناں دے قبضے چ آ گئیا ۔ اتلے چڑھدے چ صرف بورنو دی مسلم ریاست فولانی اثر توں آزاد رہی ۔ بعد چ ایہہ سارا علاقہ اسدی قائم کیتی سکوٹو خلافت دے اثر چ رہئیا ۔

موت[لکھو]

1817ء چ عثمان فوت ہوگئیا ۔ اسنوں سکوٹو چ دفن کیتا گئیا ، جتھے اج وی اسدا مقبرہ زیارت عام و خاص اے ۔ لہندے افریقہ تے نائجیریا دے مسلمان عثمان دان فودیو نوں اپنے ویلے دا مجدد تے قطب سمجھدے نیں ۔

شخصیت[لکھو]

سلطنت دا بانی ہون دے علاوہ عثمان اک عظیم مصلح تے عالم دین وی سی ۔ اوہ کئی کتاباں دے مصنف سی ۔ جنہاں چ "احیاء السنہ و اخماد البدعۃ" اسدی سبتوں اہم کتاب اے ۔ ایہہ بوہت فکر انگیز کتاب اے ۔ لہندے افریقہ چ اس کتب نےاوہی کم کیتا جہڑا جزیرہ نما عرب ج محمد بن عبدالوہاب دی کتاب "کتاب التوحید' تے برصغیر پاکستان تے ہندستان چ اسماعیل شہید دی "تقویۃ الایمان" تے "صراط مستقیم" نے کیتا ۔ ایہہ کتاب 1962ء چ قاہرہ مصر توں شائع ہو چکی اے تے اسدا اک نسخہ ادارہ تحقیقات اسلامی ، اسلام آباد چ موجود اے ۔

عثمان دی تحریک[لکھو]

عثمان دان فودیو دی تحریک نوں عام طور تے فولانی جہاد آکھئیا جاندا اے پر ایہہ قبائلی تحریک نئیں سی ۔ اس چ شک نئیں کہ فولانی باشندے اس تحریک دے روح رواں سن ۔ پر ایہہ تحریک اصلاح صرف فولانیاں نتک محدود نئیں سی ۔ ہاؤسا مسلمان وی اس تحریک چ شامل سن جدوں کہ غیر مسلم فولانیاں نے عثمان دان فودیو نال جنگ کیتی ۔ ایہہ اصل چ اصلاحی تے اسلامی تحریک سی ۔

جانشین[لکھو]

عثمان دان فودیو دا وڈا پتر سلطان محمد بلو (1817ء توں 1837ء) اسدا جانشین بنئیا ۔ اس دے دور چ فولانی سلطنت اپنے عروج تے پہنچ گئی ۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

ویب سائٹاں[لکھو]