پاکستان

اسلامی لوک راج پاکستان
اسلامی جمہوریہ پاکستان
Islamic Republic of Pakistan

چنڈا	نشان

ماٹو: : ایمان، اتحاد، تنظیم
صدر پاکستان:	آصف علی زرداری
وزیراعظم پاکستان:	یوسف رضا گیلانی
راجکعر:	اسلام آباد
تھاں:	803,940 مربع کلومیٹر
لوک گنتی:	165,900,000
بولیاں	،پنجابی پشتو ،سندی ،بلوچی, اردو
کرنسی:	روپیہ

اسلامی لوک راج پاکستان (اردو:اسلامی جمہوریہ پاکستان) (انگریزی:Islamic Republic of Pakistan) دکھنی ایشیاء دا اک دیس اے۔ اس دے چڑدے وچ ھندستان، اتر چڑدے وچ چین، لیندے وچ ایران تے افغانستان،تے دکھن وچ بحیرہ عرب ہیگا اے ۔ پاکستان 1947 وچ اوناں تھانواں تے بنیا جتھے مسلماناں دی لوک گنتی بعوتی سی

پاکستان دی تریخ نیولتھک ویلے توں ٹردی اے تے کانسہ ویلہ دی ہڑپہ رہتل تک اپڑدی اے جدوں ہڑپہ تے موہنجوداڑو ورگیاں نگریں وسایاں جاندیاں نیں۔ ایتھے وید تے گندھہارا رہتلاں پونگریاں۔ ایتھے اے ایرانی یونانی مغل تے پنجابی رہتاں چلیاں۔ تے ایتھے اںگریز وی آۓ جناں دی سلطنت برطانوی سلطنت چوں پاکستان 1947 چ بنیا۔ بنن ویلے 1947 چ پاکستان اک لوک راج سی جتھے 1956 چ اک آئین وی چلایا گیا پر 1958 دے مگروں آئین نوں توردیاں ہویاں راج تے مل مارلیا تے لوک راج مک گیا۔ 1971 چ چڑھدا پاکستان پاکستان توں وکھرا ہوکے بنگلہ دیش بن گیا۔

پاکستان چار صوبیاں تے چار ہور تھانواں چ ونڈیا ہویا اے۔ ایتھے 17 کروڑ توں ود لوک وسدے نیں۔ تے دنیا دی دوجی وڈی مسلمان لوک گنتی ایتھے وسدی اے تے ایتھے کيی بولیاں بولیاں جاندیاں نیں پر سب توں وڈی بولی پنجابی اے۔ پاکستان چ وکرے حغرافیائی تھاں نیں۔ ویہڑے پعاڑ دریا روہی تے اچے نیویں تھاں ایتھے ہیگے نیں۔

پاکستان کول دنیا دی ستویں وڈی فوج اے۔ ایتھے دنیا دی چھیویں وڈی لوک گنتی اے۔ پاکستان نوں غریبی، انپڑھی، ہیرا پھیری تے دہشتگردی دے مسلے پۓ ہوۓ نیں۔

حصے

1 ناں
2 تریخ
3 پاکستان دا بننا
4 حکومت تے سیاست
5 لوک
6 جغرافیہ
7 معیشت
8 رہتل
9 پاکستان دے شہر تے صوبے
- 9.1 پاکستان دے وڈے شہر
10 تلیم
11 بولیاں
12 مورت نگری
13 بارلے جوڑ

[لکھو] ناں

اردو تے فارسی بولی چ پاکستان دا مطلب 'پاک تھاں' اے۔ اے ناں سب توں پہلاں 1934 نوں پاکستان دی تحریک ازادی دے سرکڈویں سنگی چورھری رحمت علی نے ورتیا۔ اے ناں پاکستان دی سرزمین دا حوالہ اے جیڑی پنجاب، کشمیر، سندھ، سرحد تے بلوچستان دے علاقیاں نال رل کے بنی اے۔

پاکستان دے پرانے ناواں چ اک ناں ملوحا اے۔

[لکھو] تریخ

پاکستان والے تھاں چ انسان ہزاراں وریاں توں ریندا آریا اے۔ ایتھے دی سب توں پرانی رہتل ہڑپہ رہتل اے۔ جیہڑی موہنجوداڑو ہڑپہ تے ہور کئی تھاواں تے اج توں 4500 ورے پہلے وس رئی سی۔ ایتھوں دے لوکی مٹی دے برتن بنانا جاندے سن وائی بیجی کرنا جاندے سن تے اونہاں نیں چنگے نگر وی وساۓ۔ شکر، کھنڈ، گڑ کاٹن دا کپڑا تے شطرنج ایتھے بنے۔ اناں دے نگر اک پدھر نال بنے سن۔

محمد بن قاسم بنو امیہ دا اک سردار سی جیڑا 711 نوں 12000 ہزار فوج نال ایتھوں دے راجا داہر نوں ہرا کے سندھ تے پنجاب تے قابض ہو گیا تے اس علاقے دا تعلق اسلامی جگ نال جڑ گیا۔ ایس دور وچ صوفی لوکاں دی تلیم نال بڑی وڈی ابادی مسلمان ہو گئی۔ مغل سلطنت دے زوال دی وجہ توں ایس وسیع سلطنت دا کنٹرول سکھاں تے افغان بلوچیاں دے ہتھ آ گیا۔ جنوں ایسٹ انڈیا کمپنی نے جنوبی ایشیاء چ داخل ہو کے اپنے ہتھ چ لے لیا۔ 1857 دی جنگ ازادی ایس خطے چ انگریزاں دے خلاف لڑی جان آلی آخری لڑائی سی جنے ہندوواں دی سیاسی جماعت انڈین نیشنل کانگریس دی نیو رکھی۔

[لکھو] پاکستان دا بننا

پاکستان بنان چ سب توں وڈا ہتھ محمدعلی جناح دااے۔ آل انڈیامسلم لیگ نے جیدے لیڈر محمد علی جناح سن پاکستان بنان لئی کم کیتا لوکاں نے اینا نوں ’قائداعظم’ دا لقب دتا۔

اندین نیشنل کانگریس برصغیر چ ہندوواں دے حقوق دے تحفظ لئی کم کردی سی۔ شروع چ کج مسلمان وی ایس چ شامل ہوئے پر جدوں اوناں نے ویکھیا کہ اے صرف ہندوواں دی جماعت اے تے فیر اوناں نے آل انڈیامسلم لیگ دے ناں توں مسلماناں دی جماعت دی نیو رکھی۔ مسلم لیگ نے 1930 دے ورے چ مشہوری حاصل کیتی تے برصغیر دے مسلماناں دی نمائندہ جماعت بن گئی۔

دسمبر 1930 نوں مسلم لیگ دے سلانہ اجلاس چ علامہ اقبال نے مسلم اکثریت دے علاقیاں نوں رلا کے مسلماناں دے اک وکھ دیس دا خیال پیش کیتا۔ ایس خیال نوں اگے رکھ کے برصغیر دے مسلماناں نے 1940 نوں محمد علی جناح دی سربراہی چ وکھ دیس دا مطالبہ کر دتا جیڑا ’قرارداد پاکستان’ دے ناں توں مشعور ہوئیا۔ ایس توں مگروں مسلماناں نے ازادی لئی تحریکاں شروع کیتیاں جو سات وریاں تکر جاری رئیاں۔ اخیر 1947 دے شروع چ انگریز سرکار نے اپنے دور حکومت نوں ختم کرن تے پاکستان تے انڈیا دے ناں تے دو وکھ دیس قائم کرن دا اعلان کر دتا۔

اینج 14 اگست 1947 نوں پاکستان بن گیا۔ ایس نوے دیس چ پنجاب، بلوچستان، مشرقی بنگال، سرحد، سندھ دے علاقے شامل سن۔ ایس توں مگروں مشرقی بنگال چ بغاوت چھڑ گئی تے 1971 نوں ایس نوں پاکستان توں وکھ کر کے بنگلہ دیش دے نا توں نواں دیس بنا دتا گیا۔

پاکستان دے حصے چ آن آلے علاقیاں چ کشمیر وی شامل سی۔ پر ازادی توں مگروں ایتھوں دے ہندو راجا نے انڈین فوج نال رل کے کشمیر تے قبضہ کر لیا تے اوتھے لڑائی پے گئی۔ اے لڑائی اج تکر جاری اے تے ایس مسئلے دا کوئی حل نئیں لبیا گیا۔

[لکھو] حکومت تے سیاست

پاکستان وچ پارلیمانی تے وفاقی لوک راج پربندھ چل ریا اے۔ ایس دیس دا وڈا تے سرکارے مت اسلام اے۔ اے دیس اک قنون نال ٹوریا جاندا اے۔ ایدا سب توں پہلا قنون 1956 چ بنایا گیا۔ اینوں جنرل ایوب خان نے توڑ کے مارشل لا لا دتا۔ 1973 چ اک نواں قنون بنایا گیا جینون جنرل ضیاالحق نے در کردتا۔

پاکستان دی فوج نے پاکستان دی سیاست چ وڈا کردار ادا کیتا اے۔ ازادی توں ہن تکر تن واری فوج حکومت وچ آچکی اے۔ (1971-1958) پہلی فوجی حکومت دے سربراہ جنرل ایوب خان سن۔ آخری فوجی حکومت 1999 توں 2008 تکر رئی جیدے سربراہ جنرل پرویز مشرف سن۔

اجکل پاکستان وچ پیپلز پارٹی دی حکومت اے جیدے صدر آصف علی زرداری نیں۔

[لکھو] لوک

اس ویلے پاکستان دی لوک گنتی 17 کروڈ دے نیڑے اے۔ سب توں بعوتے لوک پنجاب چ وسدے نیں تے سب توں وڈا شہر کراچی اے

[لکھو] جغرافیہ

خطہ منجمند توں مگروں جگ دا سب توں وڈا بالتورو گلیشئیر

پاکستان دا کل رقبہ 803,940 مربع کلومیٹر اے جیڑا برطانیہ تے فرانس نوں رلا کے کل رقبے دے برابر اے۔

پاکستان دی کل زمینی سرحد دی لمبائی 6,774 کلومیٹر اے۔ جیدا 2,430 کلومیٹر علاقہ افغانستان، 523 کلومیٹر چین، 2,912 کلومیٹر ہندستان تے 909 کلومیٹر ایران نال رلدا اے۔ پاکستان دی سرحد دا 1046 کلومیٹر علاقہ بحیرہ عرب (سمندر) نال رلدا اے۔

پاکستان دا شمالی علاقہ زیادہ تر پعاڑی علاقے تے مشتمل اے۔ پاکستان دے پعاڑی سلسلے قراقرم، ہندوکش تے ہمالیہ دا شمار جگ دے اچے پعاڑی سلسلے آں چ ہندا اے۔ جنہاں چ جگ دیاں اچیاں پعاڑی چوٹیاں کے ٹو، ماؤنٹ ایورسٹ تے نانگاپربت واقع نیں۔

[لکھو] معیشت

پاکستان دی معیشت دا شمار درمیانے درجے دی ترقی پذیر معیشت چ ہندا اے۔ ایتھوں دی معیشت دا زیادہ حصہ زراعت تے کھیتی باڑی تے مشتمل اے کیونجکہ پاکستان اک زرعی دیس اے۔ ایتھے دے لوکاں دا وڈا پیشہ وی زراعت یا کھیتی باڑی اے۔

کج وریاں توں پاکستان دی معیشت دا ٹعانچہ بدل گیا اے۔ ہن پاکستان دی کل خام ملکی آمدن دا 20 فیصد زراعت دے شعبے توں حاصل ہندا اے۔ پاکستان نے ٹیکنالوجی، مواصلات تے ہوراں شعبے آں چ کافی ترقی کیتی اے۔ پر 2008 دے معاشی بحران توں مگروں پاکستان دی معیشت اتے قرضہ داچوکھا پعار چڑھ گیا اے۔

[لکھو] رہتل

پاکستان دی رہتل جگ دی قدیم رہتلاں چوں اک اے جیدے اتے ایس علاقے دے مذہب اسلام دی روایات دا وڈا اثر اے۔ ایتھے روایتی مشترکہ خاندانی نظام ہیگا اے۔ کج ماڈرن تے اتلے سماجی طبقے توں وکھ درمیانے تے نچلے طبقے دے لوکی آپس چ رل مل کے رہندے تے اک دوجے دے دکھ سکھ چ شامل ہندے نیں۔

[لکھو] پاکستان دے شہر تے صوبے

پاکستان وچ چار صو بے نیں:پنجاب، خیبر پختونخواہ، سندھ، بلوچستان ۔ اس توں علاوہ اسلام آباد،قبائلی علاقے،ازاد کشمیر وی ایدے وچ شامل نیں

[لکھو] پاکستان دے وڈے شہر

لوک گنتی توں شہر (2009ء)
شہر	صوبہ	لوک گنتی
کراچی	سندھ	12,827,927
لہور	پنجاب	6,936,563
فیصل آباد	پنجاب	2,793,721
راولپنڈی	پنجاب	1,933,933
ملتان	پنجاب	1,566,932
حیدرآباد	سندھ	1,536,398
گجرانوالہ	پنجاب	1,526,168
پشاور	سرحد	1,390,874
کوئٹہ	بلوچستان	859,973
اسلام آباد	وفاقی راجکعر	673,766
سرگودھا	پنجاب	586,922
بہاولپور	پنجاب	530,438
سیالکوٹ	پنجاب	502,721
سکھر	سندھ	476,776
لاڑکانہ	سندھ	435,817
شیخوپورہ	پنجاب	411,834
چنگ	پنجاب	365,198
مردان	سرحد	340,898
رحیم یار خان	پنجاب	340,810
گجرات	پنجاب	328,512

[لکھو] تلیم

ازادی ویلے پاکستان چ صرف اک یونیورسٹی پنجاب یونیورسٹی ہیگی سی جیڑی 1882 نوں لہور چ بنائی گئی سی تے ہن 130 دے نیڑے یونیورسٹیاں بن چکیاں نیں جناں چوں 71 سرکاری تے 59 غیر سرکاری نیں۔

2008 دے اعدادو شمار دے مطابق پاکستان وچ پڑھے لخے لوکاں دی شرح %56.2 فیصد ہیگی سی۔ مطلب اے کہ ہر سو چوں 56.2 افراد پڑھے لخے نیں۔

پاکستان چ تلیم دے پنج درجے ہیگے نیں:

پریمری- (پہلی جماعت توں پنجویں تکر)
مڈل- (چھیویں جماعت توں اٹھویں تکر)
ہائی- ( نوویں - دسویں)
انٹرمیڈیٹ- (گیارویں - بارھویں)
یونیورسٹی- (گریجویٹ توں ماسٹر تے ہور ڈگریاں)

پاکستان وچ برٹش کونسل دے ذریعے کیمبرج دے امتحان وی دتے جاندے نیں جناں چ او لیول تے اے لیول شامل نیں۔

پاکستان چ موجودہ 730 دے نیڑے تکنیکی تے ووکیشنل ادارے کم کر رئے نیں جناں چ اٹھویں پاس لڑکے تے پنجویں پاس لڑکیاں نوں داخل کیتا جاندا اے۔

پاکستان وچ مدرسے وی وڈی گنتی چ موجود نیں جتھے بالاں نوں مفت رہائش، کھانا تے دینی تلیم دتی جاندی اے. پچھلے کج وریاں توں دہشت گردی دی جنگ تے مدرسیاں اتے کڑی تنقید دی وجہ توں ہن ایناں مدرسیاں دا رکارڈ رکھیا جا رئا اے تا کہ ایناں دی سرگرمیاں اتے اکھ رکھی جا سکے۔

[لکھو] بولیاں

پاکستاں وچ چوکھے لوک پنجابی بولدے نیں۔ ایتھے سندھی, اردو, پشتو, بلوچی وڈیاں بولیاں نیں۔ انگریزی دفتری بولی اے۔

زبان	بیان
اردو	قومی بولی
انگریزی	دفتری بولی
پنجابی	55٪
سندھی	15٪
اردو	8٪
پشتو	12٪
بلوچی	4٪
ہندکو، براہوی، بروشسکی، کھوار، تے دوسریاں بولیاں	6٪