گرو نانک

Wikipedia توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
گرو نانک
سکھاں دا پہلا گرو
جیون: 15 اپریل 1469 ننکانہ صاحب، پنجاب
مرن : 22 ستمبر 1539 کرتار پور، پنجاب
گن: سکھ مت دی نیو رکھن والا
گرو نانک دی اک مورت

گرو نانک یا بابا گرو نانک دیو جی مہاراج سکھ مت دے بانی تے سکھاں دے دس گروواں چوں پہلے گرو سن ۔

گورو نانک دیوَ جی سکھاں دے موڈھی گورو سن۔ ایہناں دا جنم 15 اپریل 1469 نوں پاکستان وکھے [رائے-بھوئ دی تلونڈی]وچّ ہویا۔ تلونڈی دا چودھری رائے بلار سری گورو نانک دیوَ جی دا اننّ سیوک ہویا ہے۔ اس لئی سری گورو نانک دیوَ جی دا پرکاش دھرتی ’تے ہون توں پہلاں رائے بلار اسے رات نوں اک سپنا دیکھدا ہے، جس نوں ننکائن دا کرتا بہت سندر شبداں وچ انکت کردا ہیؤں چی ماڑی اپنی ستا رائے بلار۔ اﷲ اکبر آکھ کے برڑایا ترے وار۔ بیگم جھوٹ جگایا پچھیا نال پیار۔ کی تکدا ہاں خواب وچ بولیا تے وچکار۔ اسماناں توں ٹٹّ کے تارہ اک بلکار۔ تلونڈی ’تے ڈگیا چمک اجائب مار۔ وگ پیا وچ بار دے نوراں دا دریا۔ رڑھیا جاواں اس وچ کنڈھا ہتھ نہ آوے۔ جدوں سری گورو نانک دیوَ جی دا پرکاش ہویا تاں ایہی پرکاش-روپیاش تارہ پتا کالو جی اتے ماتا ترپتا جی دی گود وچ چمکن لگّ پیا۔ اسی تارے نوں گربانی وچ ‘چراگُ’ کیہا گیا ہے۔ اس چراغ صدقے ہی اندھکار وچ پرکاش ہویا۔ کلیگّ وچ نام دھرم دی چرچہ چلی۔ سارے بھوناں وچ پاربرہم دا روپ سری گورو نانک دیوَ جی دی رشنائی پھیل گئی: بلیؤ چراگُ اندھھار مہہ سبھ کلِ ادھری اک نام دھرم۔۔ پرگٹُ سگل ہرِ بھون مہہ جنُ نانکُ گرُ پاربرہم۔۔ (پنہ 1387) بھائی گرداس جی نے اس پرکاش نوں اپنے شبداں وچ سورج کیہا، کیونکہ سورج دا پرکاش ایسا ہندا ہے جس نال ہر اک کونے وچ پسریا ہویا ہنیرا کھنبھ لا کے انڈ جاندا ہے۔ سورج دے تیز پرکاش نال ہر طرف پھیلی ہوئی دھندھ وی مٹ جاندی ہے: ستگورُ نانکُ پرگٹیا مٹی دھندھُ جگِ چاننُ ہوآ۔ جیو کرِ سورجُ نکلیا تارے چھپِ اندھیرُ پلوآ۔ (وار 1؛27) سری گورو نانک دیوَ جی دے پرکاش ہون نال دھرتی ’تے گیان دا پرکاش ہو گیا، اگیانتا دی دھندھ دا پسارا وی ختم ہون لگا۔ اس دھرتی توں نویں راگ بودھ سنگیت دے واجے وجن لگے۔ جوگی-جنگم، اندر، بھگت پرہلاد، برہما دے پتر سنک، سنندن، سنت کمار، سناتن آدی سبھ گاؤن لگے: گاوہِ گمبھیر دھیر متِ ساگر جوگی جنگم دھیانُ دھرے۔۔ گاوہِ اندرادِ بھگت پرہلادک آتم رسُ جنِ جانیو۔۔ کبِ کلھ سجسُ گاوؤ گر نانک راجُ جوگُ جنِ مانیو۔۔ (پنہ 1389) سری گورو نانک دیوَ جی دے پرکاش سمیں سنسار اندر خاص طور ’تے بھارت ورش دی اندرونی حالت مندبھاگی سی۔ کسے وی دیش دی خوش حالی دا اندازہ اتھوں دی راجنیتک، آرتھک، سماجک اتے دھارمک حالت توں لایا جاندا ہے۔ بھارت ایہناں چارے پرستھتیاں وچ اپنے اصلی وجود نوں کھوہ چکا سی۔ دھرم دے آگوُ اپنا دھیرج کھوہ چکے سن۔ قاضی، براہمن اتے جوگی تنے ہی لوکائی نوں کراہے پا رہے سن۔ اس لئی ایہناں تناں نوں گورو جی نے کرڑے شبداں راہیں نندیا ہے: کادی کوڑُ بولِ ملُ کھائِ۔۔ براہمنُ ناوے جیا گھائ۔۔ جوگی جگتِ ن جانے اندھ۔۔ تینے اوجاڑے کا بندھ۔۔ (پنہ 662) دھرم دا ووہار ورن-ووستھا وچ ونڈیا گیا۔ ورن-آشرم ووستھا جس منورتھ جاں آدرش لئی آرنبھ کیتی گئی سی اوہ ولین ہو گئی سی۔ سماج وچ براہمناں دا رتبہ ودھدا گیا جس نال نیویاں جاتاں دا جیون نرک بن گیا۔ اوہناں دی حالت دن-پرتیدن نگھردی گئی۔ اوہناں دے وکاس دے دروازے بند ہو گئے۔ سری گورو نانک دیوَ جی نے اپنی بانی راہیں زوردار شبداں وچ براہمنواد نوں نکار کے نیچ کہے جاندے لوکاں دی بانہہ پھڑی اتے فرمایا: نیچا اندرِ نیچ جاتِ نیچی ہو اتی نیچُ۔۔ نانکُ تن کے سنگِ ساتھ وڈیا سیؤ کیا ریس۔۔ (پنہ 15) گورو جی نے اوچ-نیچ دا بھید مٹا کے سمانتا تے بھراتری-بھاوتری دا پرچار کیتا۔ اس طرحاں رسماں-رواجاں، مورتی-پوجای، یگاں، اوچ-نیچ اتے جات-پات دے وتکرے، کرمکانڈ، پوجا، انیکاں وہماں-بھرمانں، شنکیاں، اندھ-وشواساں اتے باہری آچاراں-وہاراں نے اتھوں دے پرچلت دھرم نوں وکرت کر دتا سی۔ سری گورو نانک دیوَ جی نے دھرم دی اس واستوکتا نوں بانی راہیں نکاراتمک سدھ کیتا۔ کسے سمیں وشو نوں پربھاوت کرن والے دھرم دے دارشنک پربھاو سمیں دے بیتن نال کریتیاں دا شکار ہو گئے سن۔ پرماتما دے سروپ نوں گنجھل دار بنا دتا گیا سی۔ پرماتما نوں مندراں وچ قید کر دتا گیا سی۔ ہندواں دے نالنال بودھی وی مورتیاں دی پوجا کرن لگے۔ اک سماں اجیہا آیا کہ مورتیاں دی سنکھیا ہندواں نالوں ودھ گئی سی۔ دھارمک حالت نگھری ہوئی سی۔ سری گورو نانک دیوَ جی نے دھارمک ادھوگتی دا گمبھیرتا نال ادھٔین کیتا اتے جگت-جلندے نوں ٹھارن لئی مانوی چیتنا نوں جاگرت کرن لئی تنّ اداسیاں دا اک لما پروگرام الیکیا تاں جو ظلماں تھلے دبی ہوئی منکھتا نوں سارتھک جیون-مارگ لئی نویں سیدھ پراپت ہو سکے۔ سری گورو نانک دیوَ جی نے ربی ایکتا اتے مانوی چیتنا نال لوکائی نوں جاگرت کیتا۔ گورو جی نے راجسی سماجک زبر ورودھ جہاد کیتا۔ رتّ پینے راجیاں نوں اتے اوہناں دے بھرشٹ کرمچاری ورگ دی کرڑے شبداں راہیں آلوچنا کیتی: راجے سیہ مکدم کتے۔۔ جائ جگائن‍ بیٹھے ستے۔۔ چاکر نہدا پائن‍ گھاؤ۔۔ رتُ پتُ کتہو چٹِ جاہُ۔۔ (پنہ 1288) اس سمیں دی راجنیتی دھارمک انھیپن دی داسی بنی ہوئی سی۔ مسلماناں دا اصل منورتھ ہندوستان وچ مسلمانی راج ستھاپت کرن دے نال-نال اپنے دھرم نوں وی ستھاپت کرنا سی۔ اوہ ‘اﷲ ہو’ دی گونج دھارمک ستھاناں وچ سننا چاہندے سن۔ بھارتی لوکاں نوں زبردستی مسلمان بنایا جاندا سی۔ اک دن وچ ہی لکھاں بندیاں نوں موت دے گھاٹ اتار دتا جاندا سی۔ لوکاں دی نہ تاں جان سرکھات سی اتے نہ ہی سمپتی۔ میکالف نے لکھیا ہے کہ فروز تغلق نے مالوا نگر نوں دو واری اس طرحاں لٹیا کہ شہر وچ مٹی توں علاوہ کجھ نظر نہیں سی آؤندا۔ بھارتیاں نوں انچ عہدیاں توں وانجھے رکھیا جاندا سی۔ بہت بھید-بھاو کیتا جاندا سی۔ لکھاں دی گنتی وچ لوکاں نوں مسلمان بنایا جاندا سی۔ جنتا بے چین ہردے نال اصلی شانتی نوں لبھن دی تلاش وچ سی۔


جنم کعانی[لکھو]

گرو نانک دا ناں نانک اینہاں دی بھین نانکی دے ناں دی وجہ توں نانک اے ۔ گرو نانک 15 اپریل 1469ء چ پنجاب چ لہور دے نیڑے ننکانہ صاحب چ اک ہندو کھتری دے کعر جمے۔ اودی جمن پو تے گردوارہ جنم استھان مہاراجہ رنجیت سنگھ نے بنوایا۔ اوناں دے پیو مہتا کلو پنڈ دے پٹواری سن۔۔ گرو نانک دا ویاہ ماتا سلکھنی نال ہویا اوناں دے دو پتر سن۔ 22 ستمبر 1539 چ کرتار پور پنجاب چ اوناں دی موت ہوئی۔

گورو نانک دیوَ جی دیاں سنسار یاتراواں(اداسیاں)[لکھو]

بھارتی جنتا دی دردناک حالت نوں تکدے ہوئے آپ جی نے مودیخانے دی نوکری توں استعفٰی دے دتا۔ بھائی مردانہ جی نوں نال لے کے دین-دکھیاں دی سہائتا لئی اک لمیری سنسار-یاترا لئی کمرکسے کر کے سنسار-یاترا آرمبھی۔ سری گورو نانک دیوَ جی نے اپنے دیوی سندیش نوں سمست لوکائی وچ پرچارن ہت سنسار-یاترا آرنبھ کیتی، جس بارے بھائی گرداس جی دا کتھن ہے: بابے بھیکھ بنایا اداسی کی ریتِ چلائی۔ چڑھیا سودھنِ دھرتِ لکائی۔۔ (وار 1؛24) گورو جی وشال بھارت دے ہر کونے ’تے پہنچے۔ اوہناں مدھ پورب وچ ستھت اسلامی دیشاں دے لگبھگ سارے دھرم کیندراں انتے جا کے وودھ پرکار دیاں بھارتی تے شامی دھرمی پرمپراواں نوں نیڑے ہو کے ویکھیا۔ اوہناں نے دارشنک آدھاراں تے ابھیاس پرنالیاں دا ادھٔین کیتا اتے اگیان-گرست لوکاں نوں کریاچاری کھنڈ اتے ردھیاں-سدھیاں اتھوا کرمکانڈاں، کراماتاں آدی دی نرارتھکتا دی پریرنا دتی۔ آپ جی دی لوک ادھارن دی جگتی ایہہ سی کہ آپ کسے دھرم اتسوَ ’تے اکتر ہوئے لوکاں وچ جا کے انوکھے ناٹکی انداز نال لوکاں دا دھیان اپنے ولّ کھچدے اتے اوہناں دے پھوکٹ کرماں دا کھنڈن کر کے اوہناں نوں ست ووہار کرن دی سکھیا-دیکھیاا دیندے۔ انیکاں ہی اداہرناں آپ جی دے جیون وچوں ملدیاں ہن۔ ہردوار وکھے سورج نوں پانی دین دی بجائ آپ جی نے اس کرم دی نرارتھکتا درساؤن لئی پچھم ولّ اپنے کھیتاں نوں پانی دینا شروع کیتا۔ لوکائی دے اس بھرم نوں رہسمئی ڈھنگ نال کھنڈن کر کے گورو جی نے لوکاں نوں وی پرماتما دے راہے توریا س

پہلی اداسی پورب دی[لکھو]

ایہناں اداسیاں وچوں پہلی اداسی بہت لمیری سی۔ پرو. صاحب گرمتِ پرکاش 12 نومبر 2007 سنگھ جی انوسار بھادروں سمت 1564 توں 1572 (8 سال) سنّ 1507 توں 1515 ای. تک دی ایہہ یاترا سی۔ اس یاترا دوران آپ جی نے چھ-ستّ ہزار میل دا سفر کیتا۔ اس اداسی وچ آپ جی نے پرسدھ ہندو تیرتھاں ہردوار، گورکھ متا، ایودھیا، پریاگ، بنارس، گیا، جگنناتھپوری، مدرائی، رامیشورم، سومناتھ، دوارکا، پشکر، متھرا، بندرابن اتے کروکشیتر آدی توں علاوہ سنگلا دیپ، سکم، آسام، بنگال، اڑیسہ، دراوڑ دیش بمبئی، اورنگ آباد، اجین، کچھّ، اجمیر آدی ستھاناں دی یاترا کیتی۔ اس اداسی دوران ہی ستگورو جی نے اپنے ادھیاتمک انوبھواں نوں اک سنشچت تے ودھی وت جیوندرشن دا روپ دتا اتے اس دے پرچار لئی کیندر ستھاپت کرن دی یوجنا بنائی۔ اس اداسی توں واپس آ کے آپ جی اپنے کجھ کو پرمکھ سکھ شردھالوآں دی سہائتا نال گورداس پور ضلعے وچ راوی دے کنڈھے ’تے اک نواں پنڈ کرتارپور وسایا۔ جدوں اتھے اک چھوٹی جہی دھرمشال بن گئی تاں آپ جی دے ماتا-پتا وی اتھے ہی آ گئے۔ بھائی مردانہ جی دا پروار وی اتھے ہی آ وسیا۔ کجھ چر ستگورو جی نگر وساؤن دے آہر وچ رجھے رہے پرنتو چھیتی ہی دوجی اداسی لئی چل پئے۔

دوجی اداسی اتر دی[لکھو]

دوجی اداسی دو-تنّ کو سالاں دی سی۔ پرو. صاحب سنگھ انوسار ایہہ اداسی سنّ 1517 توں 1518 تک دی سی۔ اس اداسی دوران گردیو نے جموں تے کشمیر دی یاترا کیتی۔ آپ گیان کوٹ اتے جموں توں ہندے ہوئے پہلاں ویشنو دیوی گئے، پھر مٹن وچ امر ناتھ تے اس توں وی پرھے برفاں لدی پربت مالا انتے، جتھے کجھ سدھاں نال آپ جی دا سنواد ہویا۔ بھائی گرداس جی دا کتھن ہے: -پھرِ جائ چڑھیا سمیر پرِ سدھِ منڈلی درسٹِ آئی۔ (وار 1؛28) -سبدِ جتی سدھِ منڈلی...۔ (وار 1؛31)

تیجی اداسی پچھم دی[لکھو]

تیجی اداسی (سنّ 1518 توں 1521) تک ہے، آپ جی کرتارپور توں پچھم (مدھ پورب) دے دیشاں دی یاترا لئی چلے۔ بھائی گرداس جی دے کتھن انوسار: بابا پھرِ مکے گیا نیل بستر دھارے بنواری۔ (وار 1؛32) اوپریاں دھرتیاں اوپرے لوک پر ستگورو جی نوں تاں کجھ وی اوپرا نہیں سی لگدا۔ سارے ہی اپنے سن۔ اس وار آپ جی کرتارپور توں گرمتِ پرکاش 13 نومبر 2007 ترے تاں قصور، پاکپتن، تلمبہ، ملتان، بہاول پور، سکھر آدی کئی تھاواں توں ہندے ہوئے مسلم حاجیاں دے قافلے وچ شامل ہو کے مکران دے علاقے وچ پجے۔ پھر مکے گئے۔ مکے حاجیاں نال گورو جی دا وچار-وٹاندرا ہویا۔ رکندین نال بحث ہوئی۔ اس نوں اپنی کھڑانو نشانی دتی۔ پھر مدینے گئے، پھر بصرے تے بصرے توں کربلا، پھر بغداد۔ اس دا ورنن بھائی گرداس جی نے کیتا ہے: پھرِ بابا گیا بگدادِ نو باہرِ جائ کیا استھانا۔ اکُ بابا اکال روپُ دوجا ربابی مردانہ۔ (وار 1؛35) راگ نوں حرام سمجھے جان والے شہر وچ کیرتن، ستّ زمیں، اسمان منن والیاں نوں ‘پاتالا پاتال، لکھ آگاسا آگاس’ دسدے ہوئے پھر بغداد توں اسپھران، تہران، مستکّ بخارا تے سمرقند ہندے ہوئے قابل تے جلال آباد دے رستے راولپنڈی دے لاگے حسن ابدال پجے۔ پھر ایمن آباد توں کرتارپور۔ اس اداسی دوران سری گورو نانک دیوَ جی نے مسلم وشواساں، رہریتاں تے دھرم-گرنتھاں دا ڈونگھا ادھٔین کیتا۔ ایمن آباد بابر دا حملہ ہویا، جس دا ورنن آپ جی نے اپنی بانی وچ کیتا۔

کرتارپور نواس[لکھو]

اپنے جیون دے انتم اٹھ-دسٹھ ورھے آپ جی نے کرتارپور وکھے نواس کیتا۔ جتھے آپ جی نت نیم، کتھا-کیرتن تے بھجن-بندگی کردے اتے ہر کسے نوں پربھو حکم انوسار جیون بتاؤن تے ستنام دا ابھیاس کرن دی سکھیا دیندے۔ بھائی مردانہ جی نے اپنے انتم سواس آپ جی دی گود وچ لئے۔ بھائی گرداس جی کرتارپور دی دھرم شالہ دا ورنن کردے فرماؤندے ہن: گیانُ گوسٹِ چرچہ سدا انہدِ سبدِ اٹھے دھنکارا۔ (وار 1؛38) اتھے ہی آپ جی دا دیدار کرن بھائی لہنا جی آئے۔ دیدار ایسا ہویا کہ جوتی جوتِ رلی۔ دوویں اک جوت ہو گئے۔ بھائی لہنا جی سری گورو نانک دیوَ جی دا انگ بن کے سری گورو انگد دیوَ جی ہو نبڑے۔ 7 ستمبر، سنّ 1539 نوں ستگورو سری گورو نانک دیوَ جی اپنا جوتِ روپی نور بھائی لہنا جی (سری گورو انگد دیوَ جی) وچ ٹکا کے اکال ست وچ سما گئے: سورج کرنِ ملے جل کا جلُ ہوا رام۔۔ جوتی جوتِ رلی سمپورنُ تھیا رام۔۔ (پنہ 846) ڈاکٹر.پرمجیت سنگھ دے دھنواد سہت گرمت پرکاش (نومبر 2007 )وچوں

بارلے جوڑ[لکھو]

بلیؤ چراگ ،جیونی گورو نانک دیوَ جی کرت پرو ستبیر سنگھ