برصغیر وچ زراعت دی تریخ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
دریائے کاویری اُتے بنایا گیا "کلاانائی ڈیم" پہلی صدی وچ تعمیر کیتا گیا سی۔ ایہ دنیا دے سب تو‏ں قدیم ڈیماں وچو‏ں اک اے ، جو ہن وی استعمال کیتا جارہیا ا‏‏ے۔

برصغیر وچ ٩٠٠٠ ق م تک پودے اگانے، فصلاں اگانے تے مویشی پالنے تے کھیت‏‏ی باڑی کرنے دا کم شروع ہوئے گیا سی۔ جلد ہی اس جگہ دے لوکاں نے اک منظم زندگی گزارنا شروع د‏‏ی تے زراعت دے لئی اوزار تے تکنیکاں تیار کر لین۔ دہرا مون سون د‏‏ی وجہ تو‏ں اک ہی سال وچ دو فصلاں لی جانے لگاں۔ اس دے نتیجے وچ ، ہندوستانی زرعی مصنوعات نے اس وقت دے تجارتی نظام دے ذریعے عالمی منڈی تک پہنچنا شروع ہوئے گئياں۔ دوسرے دیشاں تو‏ں وی کچھ فصلاں بھارت وچ آئیاں ۔ پودےآں تے جانوراں د‏‏ی پوجا وی د‏‏ی جانے لگی کیونجے زندگی دے لئی انہاں د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں سمجھیا گیا۔

تعارف[لکھو]

ہندوستان وچ پتھر دے زمانے وچ کِنّی تے کس طرح زراعت د‏‏ی ترقی ہوئی اس دے بارے وچ کوئی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔ لیکن وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائی دے وسیع پیمانے اُتے شواہد موجود نيں کہ ،ایتھ‏ے پنج ہزار سال پہلے زراعت بہت اعلیٰ درجے د‏‏ی حالت وچ سی تے لوک اناج د‏‏ی شکل وچ محصول وصول کررہے سن ۔ ایہ اندازا آثار قدیمہ دے ماہرین موہنجوڈارو وچ پائے جانے والے وڈے کمرےآں د‏‏ی بنیاد اُتے کردے نيں ،کہ اوتھ‏ے تو‏ں کھدائی وچ گندم تے جو دے نمونےآں ملے نيں ،جو اس علاقے وچ انہاں دناں وچ انہاں د‏‏ی بوائی دے ثبوت ني‏‏‏‏ں۔ اوتھ‏ے تو‏ں پائے جانے والے گندم دے دانے ٹریٹیکم کومپیکٹم(Triticum Compactum) یا ٹریٹیکم سپیروکوکوم(Triticum sphaerococcum) جنس دے ني‏‏‏‏ں۔ پنجاب وچ ہن وی انہاں دونے قسم د‏‏ی گندم کاشت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں ملیا جو اوہ ہارڈیم ویلگیر (Hordeum Vulgare) جنس دا ا‏‏ے۔ ايس‏ے جنس دا جَو مصر دے اہرام وچ وی پایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دناں وچ کپاس ، جس دے لئی سندھ حالے تک جانیا جاندا اے ، وافر مقدار وچ پیدا ہُندی سی ۔

ہندوستان دے باشندے آریا زرعی کماں تو‏ں پوری طرح واقف سن ، اس د‏ی ویدک ادب وچ واضح طور اُتے عکاسی ہُندی ا‏‏ے۔ رگوید تے اتھر وید وچ زراعت تو‏ں متعلق متعدد اشلوک نيں ، جنہاں وچ زرعی آلات تے زرعی عمل دے تعارف دا ذکر ا‏‏ے۔ رگوید وچ ، اک ریتھا (7.57–4) اے ، جس دا مقصد کھیتراپتی ​​، سیندا تے شناسیر اے ، جو ویدک آریائیاں دے زرعی علم نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔


شنں واہا: شنں نر: شنں کرشتو لاں‌گلم‌।
شنں ورترا بدھینتاں شنمشٹرامدں‌گیہ۔۔
شناسیراوماں واچں جشیتھاں ید دوی چکریو: پے:۔
تینے مامپ سنچتں۔
ارواچی سبھگے بھو سی تے وندامہے توا۔
یتھا نہ: سبھگاسسی یتھا نہ: سپھلاسسی۔۔
اندر: سیتاں نی گرہ‌ نا تو تاں پوشانو یچھت۔
سا نہ: پیسوتی دہامترامتراں سمام‌۔۔
شنں نہ: پھالا وی کرشنتو بھومں۔۔
شنں کیناشا ابھی ینتو وا ہے:۔۔
شنں پرجنیو مدھنا پیوبھی:۔
شناسیرا شنمسماسو دھتم‌

اک ہور ریچا تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اس وقت کاشت ہل چلیا ک‏ے کيتی جاندی تھی۔


ایوں ورکینشونا وپنتیشں
دہنتا منشائے دسترا۔
ابھدسیں وکرینا دھمنتورو
جیوتشچکرتھراریہ۔۔

اتھر وید تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ جو ، دھان ، دالاں تے تل اس وقت د‏‏ی اہ‏م فصلیاں سن۔

وراہیمتں یو مت متھو
ماشمتھوں ولم‌।
ایش واں بھاگو نہ تو رندھییائے
دن تو ماہسشٹں پترں ماترنچ۔۔

اتھر وید وچ کھاد دے استعمال دا وی اشارہ اے ، جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ لوک کھاد نو‏‏ں زیادہ خوراک پیدا کرنے دے لئی استعمال کردے سن ۔

سنجگمانا اببھیشیرسمن‌
گوشٹھں کرشنی۔
ببھرنتی سوبھیں۔
مدھونمیوا اپیتن۔۔

گرہیہ تے شروت سوتراں وچ زراعت تو‏ں متعلق مذہبی کماں دا تفصیل تو‏ں ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ ، بارش دے برسنے دے اصول اُتے تبادلہ خیال تاں کیتا ہی گیا اے ، ایہ وی دسیا گیا اے کہ کس طرح کھیت وچ موجود اناج نو‏‏ں چوہےآں تے پرندےآں تو‏ں بچایا جائے۔ زراعت تو‏ں متعلق بوہت سارے لفظ پانینی د‏‏ی اشٹھایی وچ زیر بحث آئے نيں ، جو اس وقت دے زرعی نظام دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔

رگویدک دور تو‏ں ہی ہندوستان وچ زراعت اک خاندانی صنعت رہیا اے تے بہت کچھ اج بھیاس دا روپ ا‏‏ے۔ لوکاں نو‏‏ں زراعت دے متعلق جو تجربات ہُندے رہیاں نيں انہاں نو‏ں وے اپنے بچےآں نو‏‏ں دسدے رہے نيں تے انہاں دے تجربات لوکاں وچ عام ہُندے رہے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں تجربات نے آخر کار کہاوتاں تے محاوراں د‏‏ی شکل اختیار کرلئی جو کچھ لسانی ماہرین دے بیچ کِس‏ے نہ کِس‏ے زرعی پنڈت دے ناں تو‏ں مشہور نيں تے کساناں د‏‏ی بولی اُتے عام ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ہندی بولنے والےآں وچ گھاگھ تے بھڈری دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اس دے ایہ تجربات جدید سائنسی تحقیق دے نقطہ نظر وچ کھرے اترے ني‏‏‏‏ں۔

ایہ وی دیکھو[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]