برقی مزاحمت تے موصلیت

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

برقی مزاحمت جاں الیکٹریکل ریزسٹیویٹی [جسنوں پرترودھکتا (resistivity) جاں مقررہ بجلئی مزاحمت (specific electrical resistance) وی کیہا جاندا اے۔]، کسے مادہ دا بنیادی گن ہندا اے جس نال کوئی مادہ اپنے وچوں لنگھن والے کرنٹ دا خلاف کردا اے۔ جنی کسے مادہ دی ریزیسٹینٹ گھٹ ہووے انی ہی آسانی نال کرنٹ اس مادہ وچوں لنگھ سکدا اے۔

ریزیسٹنٹ نوں عامَ طور تے یونانی لپی دے اکھر ρ (رھو) نال لکھیا جاندا اے۔ اسدی ایس۔آئی۔ اکائی اوہم-میٹر (Ω⋅m) اے۔[1][2][3] اداہرن دے لئی، اک مادہ دے 1 m × 1 m × 1 m دے اک ٹھوس گھن دے دوہاں الٹ پاسیاں تے رابطہ بنے ہوئے ہن اتے ایہناں رابطےآں دی رکاوٹ (Resistance) 1 Ω اے، تاں اس مادہ دی ریزیسٹنٹ 1 Ω⋅m ہوویگی۔

مقررہ بجلئی موصلیت (Electrical conductivity) جاں مقررہ موصلیت (specific conductance) بجلئی مزاحمت توں الٹ ہندی اے اتے ایہہ کسے مادہ ولوں کرنٹ نوں لنگھاؤن دی صلاحیت نوں درساؤندی اے۔ اسنوں مکھ طور تے یونانی لپی دے اکھر σ سگما نال لکھیا جاندا اے، پر کدے-کدے κ کاپا جاں γ گاما نال وی لکھیا جاندا اے۔ اسدی ایس۔آئی۔ اکائی سائیمنز /میٹر (S/m) اے۔

تشریح[لکھو]

ریزیسٹر(Resistors) جاں موصل(conductors) جہناں دا کراس-سیکشن کھیتر اکسار ہووے[لکھو]

ریزیسٹر مادہ دا اک ٹکڑا جسدے دوواں سریاں تے بجلئی رابطہ ہن۔

بہت سارے ریزیسٹراں اتے موصلاں دا کراس-سیکشنل کھیتر اکسار ہندا اے جس نال اوہناں وچوں کرنٹ اکسار مقدار وچ ہی لنگھدا اے، اتے ایہہ ایہہ اک ہی مادہ دا بنیا ہندا اے۔ (نال لگدی تصویر ویکھو) اس حالت وچ، بجلئی مزاحمتρ (یونانی: رھو) نوں اس طرحاں اس طرحاں متاثر کیتا جا سکدا اے:

جتھے

R بجلئی ریزیسٹنس اے، جہڑا اکو مادہ دا بنیا ہویا اے۔
اس مادہ دے ٹکڑے دی لمبائی اے۔
A اس ٹکڑے دا کراسّ سیکشن علاقہ اے۔

اپروکت دتے ہوئے فارمولے توں پتہ لگدا اے کہ کسے وی مادہ دی ریزیسٹنس لمبائی ودھاؤن نال ودھدا اے، پر ایہہ کراسّ-سیکشنل کھیتر ودھاؤن نال گھٹدا اے۔ اس طرحاں اسدی ایس۔آئی۔ اکائی "اوہم-میٹر" (Ω⋅m) بن جاندی اے۔

مزاحمت جاں ریزیسٹیویٹی نوں اس طرحاں متاثر اس کرکے کیتا جاندا اے کیونکہ اس طرحاں ایہہ اک اندرونی گن (intrinsic property) بن جاندا اے، جہڑا کہ بجلئی ریزیسٹر اتے موصل توں وکھ اے۔ تامبے دیاں ساریاں تاراں دی، بنتر اتے اکار نوں چھڈّ کے وی، ریزیسٹیویٹی (resistivity) لگبھگ اکو جہی ہندی اے، پر اک لمبی اتے پتلی تامبے دی تار دا اخلاف، موٹی اتے چھوٹی تامبے دی تار نالوں بہت زیادہ ہندا اے۔ ہریک مادہ دی پرترودھکتا وکھ-وکھ ہندی اے، جویں کہ ربڑ دی اورودھتا تامبے دی اورودھتا توں بہت زیادہ ہندی اے۔

مقررہ بجلئی چالکتا، σ، پرترودھکتا توں الٹ ہندی اے:

اسدی ایس۔آئی۔ اکائی سائیمنز متعلق میٹر (S/m) ہندی اے۔

وکھ-وکھ مادےآں دی ریزیسٹیویٹی (Resistivity) اتے مقررہ موصلیت (conductivity)[لکھو]

  • موصل جویں کہ دھاتاں دی چالکتا زیادہ ہندی اے اتے مزاحمت گھٹ ہندی اے۔
  • اک ریزیسٹر جویں کہ کچ، دی موصلیت بہت گھٹ ہندی اے اتے مزاحمت بہت زیادہ ہندی اے۔
  • اک سیمی کنڈیکٹر (semiconductor ) دی ستھر موصلکت نہ بہت زیادہ اتے نہ ہی بہت گھٹ ہندی اے پر ایہناں دی موصلیت جاں مزاحمت وکھ-وکھ حالتاں تے انحصار کردی اے، جویں کہ بجلئی کھیتر جاں روشنی دی فریکئینسی۔ اس توں علاوہ ایہناں دی موصلیت سبھ توں ودھیرے درجہ حرارت اتے نیم موصل مادہ دی بنتر تے انحصار ہندی اے۔
مادہ مزاحمت(Resistivity)، ρ (Ω·m)
سیمی کنڈیکٹر 0
دھاتاں 10−8
سیمی کنڈیکٹر حالتاں تے انحصار
الیکٹرولائیٹ حالتاں تے انحصار
بجلئی انسولیشن 1016
مکمل مزاحمت

اس لڑی وچ 20 C (68 F، 293 K) درجہ حرارت اپر وکھ-وکھ مادےآں دی مزاحمت ، ستھر موصلیت اتے درجاہ حرارت کوفیشینٹ درسایا گیا اے۔

Material ρ (Ω·m) at 20 °C σ (S/m) at 20 °C Temperature
coefficient[note 1]
(K−1)
Reference
چاندی 1.59×10−8 6.30×107 0.0038 [4][5]
تانبہ 1.68×10−8 5.96×107 0.00404 [6][7]
انیلڈ تانبہ[note 2] 1.72×10−8 5.80×107 0.00393 [8]
سونا[note 3] 2.44×10−8 4.10×107 0.0034 [4]
ایلومینیئم[note 4] 2.65×10−8 3.77×107 0.0039 [4]
کیلشیئم 3.36×10−8 2.98×107 0.0041
ٹنگسٹن 5.60×10−8 1.79×107 0.0045 [4]
زنک 5.90×10−8 1.69×107 0.0037 [9]
نکل 6.99×10−8 1.43×107 0.006
لیتھئم 9.28×10−8 1.08×107 0.006
لوہا 9.71×10−8 1.00×107 0.005 [4]
پلاٹینم 1.06×10−7 9.43×106 0.00392 [4]
ٹن 1.09×10−7 9.17×106 0.0045
گیلیئم 1.40×10−7 7.10×106 0.004
کاربن سٹیل (1010) 1.43×10−7 6.99×106 [10]
سیسہ 2.20×10−7 4.55×106 0.0039 [4]
ٹائیٹینیئم 4.20×10−7 2.38×106 0.0038
Grain oriented بجلئی سٹیل 4.60×10−7 2.17×106 [11]
مینگینن 4.82×10−7 2.07×106 0.000002 [12]
کونسٹینٹن 4.90×10−7 2.04×106 0.000008 [13]
سٹینلیس سٹیل[note 5] 6.90×10−7 1.45×106 0.00094 [14]
پارا 9.80×10−7 1.02×106 0.0009 [12]
نائیکروم[note 6] 1.10×10−6 6.7×105 0.0004 [4]
گاس 1.00×10−3 to 1.00×108 1.00×10−8 to 103 [15]
کاربن (امورفس) 5.00×10−4 to 8.00×10−4 1.25×103 to 2×103 −0.0005 [4][16]
کاربن (گریفائیٹ)[note 7] 2.50×10−6 to 5.00×10−6 ∥basal plane
3.00×10−3 ⊥basal plane
2.00×105 to 3.00×105 ∥basal plane
3.30×102 ⊥basal plane
[17]
جرمینیئم[note 8] 4.60×10−1 2.17 −0.048 [4][5]
سمندری پانی[note 9] 2.00×10−1 4.80 [18]
Swimming pool water[note 10] 3.33×10−1 to 4.00×10−1 0.25 to 0.30 [19]
پین والا پانی[note 11] 2.00×101 to 2.00×103 5.00×10−4 to 5.00×10−2 [حوالہ درکار]
سلیکان[note 8] 6.40×102 1.56×10−3 −0.075 [4]
لکڑ 1.00×103 to 1.00×104 10−4 to 10−3 [20]
Deionized water[note 12] 1.80×105 5.50×10−6 [21]
کچ 1.00×1011 to 1.00×1015 10−15 to 10−11 ? [4][5]
پکی ربڑ 1.00×1013 10−14 ? [4]
سکی لکڑ 1.00×1014 to 1.00×1016 10−16 to 10−14 [20]
سلفر 1.00×1015 10−16 ? [4]
ہوا 1.30×1014 to 3.30×1014 3×10−15 to 8×10−15 [22]
کاربن (ہیرا) 1.00×1012 ~10−13 [23]
Fused quartz 7.50×1017 1.30×10−18 ? [4]
پی۔ای۔ٹی۔ 1.00×1021 10−21 ?
ٹیفلون 1.00×1023 to 1.00×1025 10−25 to 10−23 ?

حوالے[لکھو]

  1. Lowrie (2007-09-20). Fundamentals of Geophysics. Cambridge University Press, 254–. ISBN 978-1-139-46595-3. 
  2. Narinder Kumar (2003). Comprehensive Physics XII. Laxmi Publications, 282–. ISBN 978-81-7008-592-8. 
  3. Eric Bogatin (2004). Signal Integrity: Simplified. Prentice Hall Professional, 114–. ISBN 978-0-13-066946-9. 
  4. 4.00 4.01 4.02 4.03 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08 4.09 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14 Raymond A. Serway (1998). Principles of Physics, 2nd, Fort Worth, Texas; London: Saunders College Pub, 602. ISBN 0-03-020457-7. 
  5. 5.0 5.1 5.2 David Griffiths [1981] (1999). "7. Electrodynamics", in Alison Reeves: Introduction to Electrodynamics, 3rd, Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall, 286. ISBN 0-13-805326-X. OCLC 40251748. 
  6. Matula, R.A. (1979). "Electrical resistivity of copper, gold, palladium, and silver". Journal of Physical and Chemical Reference Data 8 (4): 1147. doi:10.1063/1.555614. Bibcode1979JPCRD.۔.8.1147M. http://aip.scitation.org/doi/abs/10.1063/1.555614. 
  7. Douglas Giancoli [1984] (2009). "25. Electric Currents and Resistance", in Jocelyn Phillips: Physics for Scientists and Engineers with Modern Physics, 4th, Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall, 658. ISBN 0-13-149508-9. 
  8. Copper wire tables : United States. National Bureau of Standards : Free Download & Streaming : Internet Archive۔ Archive.org (2001-03-10)۔ Retrieved on 2014-02-03.
  9. Physical constants۔ (PDF format; see page 2, table in the right lower corner)۔ Retrieved on 2011-12-17.
  10. AISI 1010 Steel, cold drawn۔ Matweb
  11. "JFE steel" (PDF). http://www.jfe-steel.co.jp/en/products/electrical/catalog/f1e-001.pdf. Retrieved on 2012-10-20. 
  12. 12.0 12.1 Douglas C. Giancoli (1995). Physics: Principles with Applications, 4th, London: Prentice Hall. ISBN 0-13-102153-2. 
    (see also Table of Resistivity۔ hyperphysics.phy-astr.gsu.edu)
  13. John O'Malley (1992) Schaum's outline of theory and problems of basic circuit analysis، p. 19, McGraw-Hill Professional, ISBN 0-07-047824-4
  14. Glenn Elert (ed.)، "Resistivity of steel"، The Physics Factbook، retrieved and archived 16 جون 2011.
  15. Milton Ohring (1995). Engineering materials science, Volume 1, 3rd, Academic Press, 561. ISBN 0-12-524995-0. 
  16. Y. Pauleau, Péter B. Barna, P. B. Barna (1997) Protective coatings and thin films: synthesis, characterization, and applications، p. 215, Springer, ISBN 0-7923-4380-8۔
  17. Hugh O. Pierson, Handbook of carbon, graphite, diamond, and fullerenes: properties, processing, and applications، p. 61, William Andrew, 1993 ISBN 0-8155-1339-9۔
  18. Physical properties of sea water۔ Kayelaby.npl.co.uk. Retrieved on 2011-12-17.
  19. [1]۔ chemistry.stackexchange.com
  20. 20.0 20.1 Transmission Lines data۔ Transmission-line.net. Retrieved on 2014-02-03.
  21. R. M. Pashley; M. Rzechowicz; L. R. Pashley; M. J. Francis (2005). "De-Gassed Water is a Better Cleaning Agent". The Journal of Physical Chemistry B 109 (3): 1231–8. doi:10.1021/jp045975a. PMID 16851085. 
  22. S. D. Pawar; P. Murugavel; D. M. Lal (2009). "Effect of relative humidity and sea level pressure on electrical conductivity of air over Indian Ocean". Journal of Geophysical Research 114: D02205. doi:10.1029/2007JD009716. Bibcode2009JGRD.۔11402205P. 
  23. Lawrence S. Pan, Don R. Kania, Diamond: electronic properties and applications، p. 140, Springer, 1994 ISBN 0-7923-9524-7۔


سائیٹ غلطی:<ref> ٹیگ اک ٹولی جیدا ناں "note" اے ہیگے نیں، پر کوئی <references group="note"/> ٹیگ ناں لبیا۔