خط استوا

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
دنیا دے نقشہ اتے خط استوا لال رنگ وچّ۔
گلوب دا مہانتم چکر (گھیرا) اسنوں اپری اتے ہیٹھلے گولاردھاں وچّ ونڈدا ہے۔
سیر علاقےآں وچّ خط استوا نوں سڑک دے کناریاں اتے نشان زدہ کیتا جاندا ہے۔
خط استوا دا نشان

خط استوا (انگریزی:Equator) دھرتی دی سطح اتے قطب شمالی اتے قطب جنوبی توں اکو جہی دوری اتے واقع اک خیالی کلیر ہے۔ ایہہ دھرتی نوں اتری اتے دکھن ادھ گولیاں وچّ ونڈدی ہے۔ دوجے شبداں وچّ دھرتی دے مرکز توں سبھ توں زیادہ دریڈا استوائی ابھار اتے واقع نقطےآں نوں ملاندے ہوئے گلوب اتے لہندے توں چڑھدے دے ولّ کھچی گئی خیالی لکیر نوں حط استوا کہندے ہن۔ اس اتے سال بھر دن-رات برابر ہندے ہن، اس لئی اسنوں وشوت ریکھا وی کہندے ہن۔ ہور سیارےآں دی وشوت ریکھاواں نوں وی سامان روپ نال پربھاشت کیتا گیا ہے۔ اس ریکھا دے اتر ولّ 23½° وچّ خط سرطان ہے اتے دکھن ولّ 23½° وچّ خط جدی ہے۔

پریبھاشا دے انوسار بھو-مدھ ریکھا دا اکشانش صفر (0) ہندا ہے۔ دھرتی دی بھو-مدھ ریکھا دی لمبائی لگبھگّ 40,075 کہ می(24,901.5 میل) (شدھ لمبائی 40,075,016.6856 میٹر) ہے۔ دھرتی دے گھمن دی دھری اتے سورج دے چارے پاسے دھرتی دی پرکرما دے اکش توں پراپت سطح دے وچّ دے سنبندھ ستھاپت کرو، تاں دھرتی دی سطح اتے اکشانش دے پنج گھیرے ملدے ہن۔ اوہناں وچوں اک ایہہ ریکھا ہے، جو دھرتی دی سطح اتے کھچیا گیا مہانتم گھیرا (چکر) ہے۔ سورج اپنی سامائک چال وچّ اکاش ولوں، سال وچّ دو وار، 21 مارچ اتے 23 ستمبر نوں بھو-مدھ دے ٹھیک اتے ولوں گزردا ہے۔ ایہناں دناں بھو-مدھ ریکھا اتے سورج دیاں کرناں دھرتی دی سطح دے اکدم لمبوت پیندیاں ہن۔ بھو-مدھ ریکھا اتے ستھت پردیشاں وچّ پربھات اتے آتھن ٹاکرے تے زیادہ دیر نال ہندا ہے۔ اجیہے ستھاناں اتے سال بھر، سدھانتک طور تے، 12 گھنٹیاں دے دن اتے رات ہندے ہن، جدوں کہ بھو-مدھ ریکھا دے اتر اتے دکھن وچّ دن دا سماں موسم دے انوسار بدلدا رہندا ہے۔ جدوں اس دے اتروچّ شیتکال وچّ دن چھوٹے اتے رات لمی ہندیاں ہن، تدّ اس دے دکھن وچّ گرمی دی رتّ وچّ دن لمبے اتے راتاں چھوٹیاں ہندیاں ہن۔ سال دے دوجے نوک اتے موسم دوناں اردھ گولیاں وچّ اکدم الٹے ہندے ہن۔ پر بھو-مدھ ریکھا اتے دنمان دے نال نال موسم وی سامان ہی رہندا ہے۔

دھرتی بھو-مدھ ریکھا اتے تھوڑھی ولوں ابھری ہوئی ہے۔ اس ریکھا اتے دھرتی دا ویاس 12759.28 کہ می (7927 میل) ہے، جو دھرواں دے وچّ دے ویاس (12713.56 کہ می، 7900 میل) توں 42.72 کہ می زیادہ ہے۔ بھو-مدھ ریکھا دے آلے دوآلے دے ستھان آکاش کیندر لئی چنگے ہن (جویں گیانا آکاش کیندر، کوروؤ، پھرینچ گیانا)، کیونکہ اوہ دھرتی دے گھورنن دے کارن پہلاں ولوں ہی دھرتی اتے کسے وی ہور ستھان ولوں زیادہ گتیمان (کونیئے رفتار) ہے، اتے ایہہ ودھی ہوئی رفتار، انترکش یان دے پرکھیپن لئی ضروری بالن دی ماترا نوں گھٹّ کر دندی ہے۔ اس پربھاو دا ورتو کرنلئی آکاش یان نوں پوروَ دشا وچّ پرکھپت کیتا جانا چاہیدا ہے۔