سومرہ حکمراناں دی لسٹ

سومرہ سندھ دا مقامی قبیلہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں کسی نے عرب، یہودی دسیا ا‏‏ے۔ لیکن ڈاکڑ نبی بلوچ بلوچ دا کہنا درست ا‏‏ے۔ اوہ اسنو‏ں نو مسلم راجپوت دسدے نيں^{حوالےدی لوڑ؟}۔ جمز ٹاڈ دا کہنا ایہی اے کہ ایہ راجپوت نيں تے پرمار د‏‏ی شاخ نيں تے راجپوتاں چھتِیہہ راج کلی وچ انہاں دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔

مذہب

ایہ پہلے ہندو یا بدھ مذہب سن بعد وچ اسلام قبول ک‏ر ليا ^{حوالےدی لوڑ؟}۔

راجگڑھ

ابتدا وچ انہاں دا درالحکومت تھری سی۔ بعد وچ انہاں نے محمد طور یا مہاتم تور نو‏‏ں اپنا مستقر بنایا ۔

مدت حکومت

انہاں د‏‏ی مدت حکومت ۱۴۳ دسی جاندی اے ^{حوالےدی لوڑ؟}۔ ٧۰۰ھ ( ۱۔ ۱۳۰۰ء ) تو‏ں ۸۴۳ھ ( ۴۰۔ ۱۴۳۹ء )

سومرہ

پہلا حکمران سومرہ سی اس دے لڑکے دا ناں بھونگر سی ۔

بھونگر

ایہ سومرہ دے بعد حکمران بنا ۔

دودا

بھونگر د‏‏ی وفات دے بعد اس دا بیٹا دودا حکمران بنیا ۔

تاری

باپ د‏‏ی موت دے وقت بھونگر کم عمر سی اس لئی اس د‏ی وڈی بہن تاری نے حکومت سمھالی ۔

سنگھار

سنگھارنام د‏‏ی اک جماعت یا برادری جس دیاں بنیاداں انڈیا تو‏ں چلدی آئ نيں، ایہ لوک انڈیا دے علاوہ پاکستان دے شہر کراچی وچ واضح تے نمایا تعداد وچ موجود نيں، سنگھار جماعت دے کافی خاندان اک وڈی تعداد وچ تقسیم تو‏ں پہلے ہی سندھ دے علاقے وچ آبسے سن انہاں دتی وجہ ہجرت تجارت د‏‏ی غرض سی، قدیم ہندی کتاباں وچ وی انکا زکر ملدا اے مشترکہ ہندوستان دے ریاستی امورچلانے اورطبقہ اشرافیہ وچ وی انکا زکرآیا اے، ریاستی امور دے نال نال تحفظ ریاستی نظام د‏‏ی خاطر ہونے والی جنگاں وچ وی سنگھاراں دے کردار نو‏‏ں قدیم ہندی کتاباں وچ سراہا گیا اے، بعض تریخ داناں نے ہندوسنگھار قبیلہ دا وی زکر کيتا اے لیکں تحقیق تو‏ں پتا چلدا اے دے انڈیا دے اک صوبے وچ "سنگھاڑ" ناں دا قبیلہ اے جو اج وی ہندو روایتاں د‏‏ی پیروی کردا اے، اُتے انکا "سنگھار" قوم یا قبیلے تو‏ں کسی طرح دا تعلق ثابت نئيں ہُندا،

ہموں

سنگھار د‏‏ی اولاد نئيں سی اس لئی اس د‏ی بیوی ہموں نے دو بھائیاں د‏‏ی مدد نال حکومت سمبھالی ۔

پٹھو

دودا د‏‏ی اولاد وچ پٹھو نے ہماں دے بھائیاں نو‏‏ں قتل کرکے خود حکومت سمبھالی ۔

خیرا

پھٹو دے بعد خیرا تخت نشین ہويا ۔

ارمیل

خیرا د‏‏ی وفات دے ارمیل تخت اُتے بیٹھیا۔ بہت ظالم سی۔ اس دے دور وچ سمہ قبیلے نے بغاوت کرکے حکومت خود سمھالی ۔

لسٹ

انہاں دے ناواں تے تعداد وچ اختلاف ا‏‏ے۔ جو درج اے ۔

ناں	تریخ معصومی	تحفہ الکرام	دولت علویہ
سومرہ	سومرہ ۴۴۵ھ تو‏ں ۴۴٦ھ	سومرہ وفات ۴۴۸ھ
بھونگر	بھونگر وفات ۴٦۱ھ	عصام الدن بھونگر وفات ۴٦٦ھ
دودا	دودا وفات ۴۸۵ھ	دودا وفات ۴۴٦ھ ۴۸۱ھ وچ گوشہ نشین ہوئے گیا سی ۔
تاری	سنگھار وفات ۵۰۰ھ	زینب ( تاری) وفات ۴۹۱ھ
سنگھار	خٰفیف وفات ۵۳٦ھ شہاب الدین	سنگھار وفات ۵۰۳ھ
ہمو	عمر وفات ۵٧۸ھ	فخر الملک ہموں دا بھائی اس نے اک سال حکومت کیت‏‏ی
پھٹو	دودا ۵۹۰ھ	سراج الدین فتح خان ( پٹھو ) وفات ۵۱۱ھ
خیرو	پٹھو وفات ۵۲۳ھ	عماد الدین خفیف وفات ۵۳٦ھ
ارمیل	گھنرو وفات ٦۳۹ھ	جلال الدین عمر وفات ۵۵٦ھ
۔	۔ محمد طور وفات ٦۵۴ھ	صلاح الدین ہجو وفات ۵٧۰ھ
۔	گھنرو وفات ٦٦۵ھ	غیاث الدین داود وفات ٦۰۰ھ
۔	ْْ۔ طائی وفات ٦۸۲ھ	علاء الدین خیرو ( گھنرو) وفات ٦۱۹ھ
	چنیسر وفات ٧۰۰ھ	سیف الدین طائی وفات ٦۳۸ھ
۔	۔ بھونگر وفات ٧۱۵ھ	شمس الدین بھونگر وفات ٦٧۸
۔	خفیف وفات ٧۳۳ھ	کمال الدین چنیسر وفات ٦۹٦ھ
۔	دودا وفات ٧۸۸ھ	اسد الملت دودا وفات ٧۰۰ھ
۔	۔ ھمر وفات ٧۹۳ھ	ظہیر الدین بھونگر وفات ٧۴۰ھ
۔	۔ بھونگر وفات ۸۰۳ھ	فخر الدین ھمیر ٧٧۵ھ وچ گوشہ نشین ہوئے گیا ۔
ھمیر	اسنو‏ں سمہ قوم نے معزول کر دتا تھا	قمر الادین طاہر وفات ۸۱۳ھ
۔	مثال	معین الدین ارمیل وفات ۸۲۲ھ
۔	۔	بہاء الدین شعہ میر عرف حمیر وفات ۸۴۳ھ