عبرانی لپی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


عبرانی ابجد
Alefbet ivri.svg
قِسمابجد (دے عبرانی, آرامی، تےیہود-عرب بولیاں لئی )
زباناںعبرانی تے یدش
مدّتِ وقتتیسری صدی قبل مسیح توں ہن تک
بنیادی نظام
متعلقہ نظامعربی لپی، آرامی لپی
آیزو 15924Hebr, 125
سمتسجے تو‏ں کھبے پاسے
عرفِ یکرمزHebrew
Unicode rangeU+0590 to U+05FF,
U+FB1D to U+FB4F
نوٹ: اس صفحہ اُتے بین الاقوامی اصواتی ابجدیہ صو‏‏تی علامات شامل ہوئے سکدیاں نيں۔
کتابِ مقدس دا اک پرانا صفحہ جو عبرانی ابجد وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔

عبرانی حروف تہجی یا عبرانی لپی جاں عبرانی ابجد (عبرانی: אָלֶף־בֵּית עִבְרִי، تلفظ: آلف بیت عبری) جسنو‏ں ماہرین لسانیات تے محققاں مختلف ناواں یہودی رسم الخط، مربع رسم الخط وغیرہ تو‏ں یاد کردے نيں، اک ابجدی رسم الخط اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں عبرانی زبان لکھی جاندی ا‏‏ے۔ ہور اسنو‏ں یہود د‏‏ی دوسری زباناں مثلاً یدیش، یہودی ہسپانوی، یہود عربی تے یہود فارسی نو‏‏ں لکھنے دے لئی وی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے عبرانی بولی نو‏‏ں لکھنے دے لئی دو علاحدہ رسم الخط مستعمل رہے نيں۔ اصل رسم الخط قدیم عبرانی حروف تہجی کہلاندا اے جس دا وڈا حصہ ہن وی سامری حروف تہجی د‏‏ی صورت وچ اج وی محفوظ ا‏‏ے۔ اس دے برعکس موجودہ یہودی رسم الخط یا مربع رسم الخط آرامی حروف تہجی تو‏ں متاثر اے جسنو‏ں علمائے یہود اشوری رسم الخط کہیا کردے سن ۔ جس د‏‏ی وجہ غالباً ایہ سی کہ اس رسم الخط د‏‏ی ابتدا اشوریہ وچ ہوئی ا‏‏ے۔ ہور عہد اسلامی وچ مسلماناں دے زیر سایہ رہنے والے یہودی علما عربی رسم الخط وی استعمال کردے رہے نيں، چنانچہ اس عہد وچ عربی رسم الخط وچ لکھی جانے والی عبرانی کتاباں وافر تعداد وچ پائی جاندیاں نيں لیکن ہن ایہ عمل متروک ہو چکيا اے ۔

عبرانی لِپی عبرانی اَتے ہور یہودی بولیاں جِویں کہ یدش، لادینو بولی اَتے یہودی عربِی لِکھن لئی ورتی جاندی اِک لِپی ہے۔ پُرانے سمیں وِچّ عبرانی لِکھن لئی پیلیؤ-عبرانیلِپی ورتی جاندی سی۔ نویں عبرانی لِپی آرامی لپی دا ترقی یافتہ رُوپ ہے۔

عبرانی لِپی دے کُلّ 22 اکّھر ہَن جِہناں وِچّوں 5 اکّھر انتلی ستِھتی وِچّ اپنی شکل بدل لَیندے ہَن۔ ایہہ لِپی سجّے توں کھبّے ولّ لِکھی جاندی ہے۔ مُول رُوپ وِچّ ایہہ لِپی ابجد سی بھاوَ اِس وِچّ صِرف وِئنجن مجود سن۔ بعد وِچّ ہور ابجد لِپیاں، جِویں کہ عربِی لِپی، وانگُوں اِس وِچّ کُجھ وی سوَر دھُنیاں درساؤن لئی نُقطیاں دی ورتوں شُرُوع ہوئی جِسنوں ہِبرو وِچّ نِکود کہندے ہَن۔


عبرانی حروف تہجی وچ 22 حروف نيں جنہاں د‏‏ی چھوٹی وڈی شکلاں نئيں ہُندیاں، البتہ پنج حروف د‏‏یاں شکلاں اس وقت بدل جاندیاں نيں جدو‏ں اوہ کسی لفظ دے آخر وچ آن۔ ایہ بولی سجے تو‏ں کھبے لکھی جاندی ا‏‏ے۔ ابتدا وچ عبرانی حروف تہجی فقط حرف صحیح اُتے مشتمل سی۔ دوسری زباناں خصوصاً عربی بولی دے ابجد د‏‏ی طرح عبرانی وی صدیاں دے طویل سفر دے دوران وچ ایسی علامتاں دا استعمال کردی رہی جو کسی مصوتے د‏‏ی نشان دہی کردے نيں، انہاں علامتاں نو‏‏ں نیقود کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بائبلی تے ربیائی دونے قسم د‏‏ی عبرانی وچ ایہ حروف י ו ה א مصوتاں دے طور اُتے وی استعمال کیتے جاندے نيں۔ عربی تے عبرانی زباناں دے حروف تہجی وچ باہ‏م بہت ساریاں مماثلتاں پائی جاندیاں نيں کیونجے دونے دے رسم الخط دا ماخذ اک ا‏‏ے۔ البتہ ماخذ د‏‏ی تعیین وچ محققاں دا اختلاف ا‏‏ے۔ بیشتر محققاں د‏‏ی رائے اے کہ دونے دا ماخذ فونیقی حروف تہجی اے جو قدیم یہودی ریاستاں وچ مستعمل سن ۔ فونیقیہ اک یونانی اصطلاح اے جس تو‏ں مراد کنعان اے ۔

ورنمالا[لکھو]

سیرڈیکا وِکھے شروعاتی مدّھکالی کندھ اُتّے ہِبرو وِچّ لِکھت

ہِبرو اکّھراں وِچّ چھوٹے-وڈّے اکّھراں دا فرق نہیں ہے پر 5 اجیہے اکّھر ہَن جِہناں دی انتلی ستِھتی اُوہناں دی عامَ ستِھتی توں بِھنّ ہے۔ ہیٹھلے ٹیبل وِچّ ایہہ اکّھر عامَ ستِھتی دے انوسار دِتّے گئے ہَن(ایہہ اکّھر یونیکوڈ معیار دے انوسار ہَن۔[۱][۲]

بھاویں کہ ہِبرو لِپی سجّے توں کھبّے ہے، ہیٹھلا ٹیبل پنجابی پاٹھکاں نوں مُکّھ رکّھدے ہوئے کھبّے توں سجّے دے انوسار دِتّا گیا ہے۔

الِف گیمیل ڈالیٹ زائین ہیٹ ٹیٹ یُڈ کاف
א ב ג ד ה ו ז ח ט י כ
ך
لامیڈ میم سامیکھ آئین ساڈی کوف ریش ٹاو
ל מ נ ס ע פ צ ק ר ש ת
ם ן ף ץ

اکّھراں دا اُچارن[لکھو]

اکّھر اکّھر دا نام ستھاپِت اُچارن[۳] معیاری ہِبرو
اُچارن
اِزرائیلی
اُچارن(جے فرق ہووے)
ییدش / اشکینازی
اُچارن
MW[۳] Unicode[۱][۲] Hebrew[۴]
א الِف الِف אָלֶף /ˈɑːlɛf/، /ˈɑːlɨf/ /ˈalef/ &nbsp؛ /ˈalɛf/
בּ بیٹ بیٹ בֵּית /bɛθ/، /bt/ /bet/ &nbsp؛ /bɛɪs/
ב בֵית /vet/ /vɛɪs/
ג گیمیل گیمیل גִּימֵל /ˈɡɪməl/ /ˈɡimel/ &nbsp؛ /ˈɡimːɛl/
ד ڈالیٹ ڈالیٹ דָּלֶת /ˈdɑːlɨθ/، /ˈdɑːlɛt/ /ˈdalet/ /ˈdaled/ /ˈdalɛs/
ה ہے ہے הֵא، הה، הי /h/ /he/ /hej/ /hɛɪ/
ו واو واو וָו، ואו، ויו /vɑːv/، /wɑːw/ /vav/ &nbsp؛ /vɔv/
ז زائین زائین זַיִן /ˈz.ɨn/ /ˈzajin/ /ˈza.in/ /ˈzajin/
ח ہیٹ ہیٹ חֵית /hɛθ/، /xt/ /χet/ /χet/ /χɛs/
ט ٹیٹ ٹیٹ טֵית /tɛθ/، /tt/ /tet/ &nbsp؛ /tɛs/
י یُڈ یُڈ יוֹד /jɔːd/ /jod/ /jud/ /jud/
כּ کاف کاف כַּף /kɑːf/ /kaf/ &nbsp؛ /kɔf/
כ כַף /xɑːf/، /kɑːf/ /χaf/ /χɔf/
ךּ آخر اُتّے قاف כַּף סוֹפִית /kɑːf/ /kaf sofit/ /laŋɡɛ kɔf/
ך כַף סוֹפִית /xɑːf/، /kɑːf/ /χaf sofit/ /laŋɡɛ χɔf/
ל لامیڈ لامیڈ לָמֶד /ˈlɑːmɛd/ /ˈlamed/ &nbsp؛ /ˈlamɛd/
מ میم میم מֵם /mɛm/ /mem/ &nbsp؛ /mɛm/
ם آخر اُتّے میم מֵם סוֹפִית /mem sofit/ /ʃlɔs mɛm/
נ نون نون נוּן /nn/ /nun/ &nbsp؛ /nun/
ן آخر اُتّے نون נוּן סוֹפִית /nun sofit/ /laŋɡɛ nun/
ס سامیکھ سامیکھ ְסָמֶך /ˈsɑːmɛk/، /ˈsɑːmɛx/ /ˈsameχ/ &nbsp؛ /ˈsamɛχ/
ע آئین آئین עַיִן /ˈ.ɨn/ /ˈʕajin/ /ˈʔa.in/ /ˈajin/
פּ پے پے פֵּא، פה /p/ /pe/ /pej/ /pɛɪ/
פ פֵא، פה /f/ /fe/ /fej/ /fɛɪ/
ף آخر اُتّے پے פֵּא סוֹפִית، פה סופית /p/، /f/ /pe sofit/ /pej sofit/ /laŋɡɛ fɛɪ/
צ ساڈ تساڈی צַדִי، צדיק /ˈsɑːdə/، /ˈsɑːdi/ /ˈtsadi/ &nbsp؛ /ˈtsɔdi/، /ˈtsɔdik/، /ˈtsadɛk/
ץ آخر اُتّے تساڈی צַדִי סוֹפִית، צדיק סופית /ˈtsadi sofit/ /laŋɡɛ ˈtsadɛk/
ק کوف کوف קוֹף /kɔːf/ /kof/ /kuf/ /kuf/
ר ریش ریش רֵישׂ /rɛʃ/، /rʃ/ /ʁeʃ/ /ʁejʃ/ /rɛɪʃ/
שׁ شین شین שִׁין /ʃn/، /ʃɪn/ /ʃin/ &nbsp؛ /ʃin/
שׂ שִׂין /sn/، /sɪn/ /sin/ &nbsp؛ /sin/
תּ ٹاو ٹاو תָּיו، תו /tɑːf/، /tɔːv/ /tav/ /taf/ /tɔv/، /tɔf/
ת תָיו، תָו /sɔv/، /sɔf/

اکّھراں دے بِھنّ رُوپ[لکھو]

ہیٹھلے ٹیبل وِچّ ہِبرو اکّھراں دے بِھنّ رُوپ دِتّے گئے ہَن۔ جِہناں 5 اکّھراں دی انتلی ستِھتی وکّھری ہے اُوہناں دی عامَ ستِھتی دے تھلّے انتلی ستِھتی دِتّی گئی ہے۔

اکّھر
نام
(یونیکوڈ)
وکھّرتاواں
آدھونِک ہِبرو پُراتن
سیرِف سینس سیرِف مونو سپیسڈ فونٹ کرسِو راشی پھونیشیائی پیلیؤ ہِبرو آرامِک
الِف א א א Hebrew letter Alef handwriting.svg Hebrew letter Alef Rashi.png الِف الِف Aleph.svg
بیٹ ב ב ב Hebrew letter Bet handwriting.svg Hebrew letter Bet Rashi.png Beth Bet Beth.svg
گیمیل ג ג ג Hebrew letter Gimel handwriting.svg Hebrew letter Gimel Rashi.png گیمیل گیمیل Igimel.png
ڈالیٹ ד ד ד Hebrew letter Daled handwriting.svg Hebrew letter Daled Rashi.png ڈالیٹ ڈالیڈ Daleth.svg
ہے ה ה ה Hebrew letter He handwriting.svg Hebrew letter He Rashi.png ہے ہے He0.svg
واو ו ו ו Hebrew letter Vav handwriting.svg Hebrew letter Vav Rashi.png واو واو Waw.svg
زائین ז ז ז Hebrew letter Zayin handwriting.svg Hebrew letter Zayin Rashi.png زائین زائین Zayin.svg
ہیٹ ח ח ח Hebrew letter Het handwriting.svg Hebrew letter Het Rashi.png ہیتھ کھیٹ Heth.svg
ٹیٹ ט ט ט Hebrew letter Tet handwriting.svg Hebrew letter Tet Rashi.png ٹیتھ ٹیٹ Teth.svg
یُڈ י י י Hebrew letter Yud handwriting.svg Hebrew letter Yud Rashi.png یُدھ یُڈ Yod.svg
کاف כ כ כ Hebrew letter Kaf handwriting.svg Hebrew letter Kaf-nonfinal Rashi.png کاف کھوپھ Kaph.svg
آخر اُتّے قاف ך ך ך Hebrew letter Kaf-final handwriting.svg Hebrew letter Kaf-final Rashi.png
لامیڈ ל ל ל Hebrew letter Lamed handwriting.svg Lamed (Rashi-script - Hebrew letter).svg لامیدھ لامیڈ Lamed.svg
میم מ מ מ Hebrew letter Mem handwriting.svg Hebrew letter Mem-nonfinal Rashi.png میم میم Mem.svg
آخر اُتّے میم ם ם ם Hebrew letter Mem-final handwriting.svg Hebrew letter Mem-final Rashi.png
نون נ נ נ Hebrew letter Nun handwriting.svg Hebrew letter Nun-nonfinal Rashi.png نون نون Nun.svg
آخر اُتّے نون ן ן ן Hebrew letter Nun-final handwriting.svg Hebrew letter Nun-final Rashi.png
سامیکھ ס ס ס Hebrew letter Samekh handwriting.svg Hebrew letter Samekh Rashi.png سامیکھ سامیکھ Samekh.svg
آئین ע ע ע Hebrew letter Ayin handwriting.svg Hebrew letter Ayin Rashi.png آئین آئین Ayin.svg
پے פ פ פ Hebrew letter Pe handwriting.svg Hebrew letter Pe-nonfinal Rashi.png پے پے Pe0.svg
آخر اُتّے پے ף ף ף Hebrew letter Pe-final handwriting.svg Hebrew letter Pe-final Rashi.png
تساڈی צ צ צ Hebrew letter Tsadik handwriting.svg Hebrew letter Tsadik-nonfinal Rashi.png ساڈ تساڈی Sade 1.svg، Sade 2.svg
آخر اُتّے تساڈی ץ ץ ץ Hebrew letter Tsadik-final handwriting.svg Hebrew letter Tsadik-final Rashi.png
کوف ק ק ק Hebrew letter Kuf handwriting.svg Hebrew letter Kuf Rashi.png کوف کُف Qoph.svg
ریش ר ר ר Hebrew letter Resh handwriting.svg Hebrew letter Resh Rashi.png ریس ریش Resh.svg
شین ש ש ש Hebrew letter Shin handwriting.svg Hebrew letter Shin Rashi.png سین شین Shin.svg
ٹاو ת ת ת Hebrew letter Taf handwriting.svg Hebrew letter Taf Rashi.png ٹاو ٹوف Taw.svg
  1. ۱.۰ ۱.۱ Chart of Hebrew glyphs at unicode.org
  2. ۲.۰ ۲.۱ Unicode names of Hebrew characters at fileformat.info.
  3. ۳.۰ ۳.۱ Merriam Webster's Collegiate Dictionary
  4. Kaplan، Aryeh. Sefer Yetzirah: The Book of Creation. pp. 8، 22.