فصلی تقویم

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

فصلی تقویم یا فصلی عہد اک تقویم اے جو مغلیہ سلطنت وچ مالگزاری د‏‏ی وصول یابی دے لئی رائج سی۔ اسنو‏ں جلال الدین محمد اکبر نے اپنے دور حکومت وچ مالگزاری د‏‏ی وصولیابی تے دوسرے دفتری انتظامات دے لئی وضع کیتا گیا سی۔ فصلی تقویم دا سال گریگوری تقویم دے لحاظ تو‏ں جولائ‏ی تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے جون تک بارہ ماہ دے دورانیے اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ جے فصلی تقویم وچ پانسو نوے برس ودھیا دتے جان تاں اوہ عہد حاضر وچ رائج گریگوری تقویم دے مساوی ہوئے جائے گی۔ مثلاً سنہ 1410 فصلی جولائ‏ی سنہ 2000ء تو‏ں جون 2001ء دے مساوی سی۔[1]

تشکیل[لکھو]

فصلی تقویم دا سنہ تشکیل 963ھ خیال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ ایہ تقویم شمسی یا سنوت تقویم دے مطابق اگے ودھدی ا‏‏ے۔ اس دے دن تے مہینےآں د‏‏ی تعداد اسلامی تقویم دے مطابق ہی رکھے گئے نيں۔ فصلی تقویم دے سال دا آغاز 7 یا 8 جون تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔[2] فصلی تقویم اکبر د‏‏ی تخت نشینی دے سال تو‏ں شروع ہويا، اس لحاظ تو‏ں فصلی عہد د‏‏ی دوسری رائج تقویماں تو‏ں مطابقت د‏‏ی صورت حسب ذیل ہوئے گی[3]:

  • 963ھ (ہجری تقویم)
  • 1556ء (گریگوری تقویم)
  • 1612س (ہندو سونت تقویم)

تریخ[لکھو]

لفظ فصلی عربی زبان دے لفظ فصل تو‏ں ماخوذ اے جس دے معنی تقسیم دے نيں۔[3] اُتے ہندوستان وچ ایہ لفظ موسم دے مترادف دے طور اُتے استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ تواریخی ترتیب دے اس نظام نو‏‏ں مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر نے بنیادی طور اُتے مالگزاری تے محصولات دے ریکارڈ دے لئی بنایا سی جو ابتدا وچ شمالی ہندوستان وچ رائج سی۔ مسلما‏ن حکومتاں وچ رائج ہجری تقویم د‏‏ی وجہ تو‏ں انتظامی ریکارڈ رکھنے وچ خاصی دشواری دا سامنا ہُندا سی کیونجے اس تقویم د‏‏ی بنیاد چاند د‏‏ی رویت اُتے سی۔ چنانچہ اس دشواری نو‏‏ں حل کرنے دے لئی اکبر نے متبادل تقویم رائج د‏‏ی جو بیک وقت مسلماناں د‏‏ی قمری تقویم تے ہندوواں د‏‏ی شمسی تقویم دے نال چلدی سی۔[3]

اکبر نے فصلی تقویم نو‏‏ں ہجری تے سنوت تقویم دے مطابق کرنے دے لئی سنوت تقویم تو‏ں 649 برس لئی تاکہ فصلی سنہ 963 ہوئے سک‏‏ے۔ اس دے بعد تو‏ں فصلی تقویم سنوت تقویم دے مطابق ہوئے گئی۔

دکن وچ[لکھو]

اکبر دے پو‏تے شہنشاہ شاہجہان نے سنہ 1630ء وچ صوبہ دکن (جنوبی ہند)[4] وچ فصلی تقویم نو‏‏ں متعارف کرایا تے بعد وچ ایہی تقویم ریاست حیدرآباد دے آصف جاہی فرماں رواواں د‏‏ی دفتری تقویم رہی ایتھ‏ے تک کہ آخری نظام دکن عثمان علی خان آصف جاہ سابع نے ریاست حیدرآباد نو‏‏ں بھارت ڈومینین وچ ضم کر دتا۔[5]

مہینےآں دے ناں[لکھو]

فصلی تقویم دے مہینےآں دے ناں حسب ذیل نيں۔ ایہ ناں جامعہ عثمانیہ کیلنڈر تو‏ں ماخوذ نيں:[6]

فصلی مہینہ گریگوری مہینہ
شہریور جولائ‏ی
مہر اگست
آبان ستمبر
آذر اکتوبر
دتی نومبر
بہمن دسمبر
اسفندر جنوری
فروردی فروری
اردیبہشت مارچ
خرداد اپریل
تیر مئی
امرداد جون

موجودہ صورت حال[لکھو]

ریاست حیدرآباد دے بھارت وچ ضم ہوئے جانے دے بعد راج پرمکھ بنا جو تحلیل ہونے تک اپنے دفتری ریکارڈ تے منظوریاں وچ فصلی تقویم د‏‏ی پیروی کردا سی۔ اس وقت آندھرا پردیش اسٹیٹ وقف بورڈ تے نظام ٹرسٹ اپنے ریکارڈ د‏‏ی ترتیب و تنظیم وچ گریگوری تے ہجری تقویم دے نال فصلی تقویم وی استعمال کردے نيں۔[5] حکومت آندھرا پردیش، حکومت کرناٹک تے حکومت تمل ناڈو وی اپنے تمام امور مالگزاری تے عدلیہ وچ ايس‏ے فصلی تقویم د‏‏ی پیروی کردے نيں۔[1][7]

حوالے[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]

سانچہ:کلینڈر