لوہڑی

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
لوہڑی
Happy Lohri.jpg
لوہڑی ویلے بالی جاندی دھونی
قسم رتاں نال جڑیا، روایتی
اہمیت نیم-سیالو تہوار
Celebrations دھونی، گیت اتے ناچ
تریح 13 جنوری
نال تعلق سنکرانت
پونگل
بہو (بھوگلی / ماگھ)


Happy Lohri.jpg

لوہڑی پنجابی لوکاں دا مشہور تہوار اے۔ ایہ پالے دی رت دا تہوار اے تے پنجاب تے ایہدے دوالے دے تھانواں تے رات ویلے اگ بال کے منایا جاندا اے۔

ایہ 13 جنوری نوں منایا جاندا اے۔ پرانے ویلیاں وچ دسمبر دے اوس رات نوں منایا جاندا سی جدوں 21 تے 22 دسمبر نوں رات سب توں لمی ہوندی سی تے دن سب توں نکا۔ لوہڑی اک ول نال پالے دے مکن دا وی سنیہا اے۔

لوہڑی (دیوناگری:लोहड़ी، گرمکھی: ਲੋਹੜੀ ) شمالی بھارت دا، خاص کر پنجاب اتے ہریانے دا کھیتی باڑی نال متعلق اک مشہور تہوار اے اتے پنجاب اتے ہریانہ توں علاوہ ایہہ ہماچل پردیش اتے دلی وچ وی بڑی دھوم-دھام نال منایا جاندا اے۔ ایہہ سردیاں دے انت اتے ہاڑھی دیاں فصلاں دے پرپھلت ہون دا تہوار اے۔ جس گھر منڈے نے جم لیا ہووے اوہدی پہلی لوہڑی وجوں اس تہوار نوں وڈے جوش نال منایا جاندا اے۔ کواریاں پنجابی کڑیاں لئی وی ایہہ خاص اہمیت دا دھارنی اے۔ [1] ونجارا بیدی دا مننا اے کہ ‘لوہڑی پنجاب وچ پرچلت کسے ویلے سورج دیو دی پوجا دی ہی رہند اے۔ کتک وچ سورج دھرتی توں کافی دور ہندا اے تے اس دیاں کرناں دھرتی اتے پہنچدیاں بہہتیاں گرم نہیں رہندیاں۔ پرانے دور وچ لوک اس عمل نوں سورج دی تپش گھٹ جان نال جوڑدے سن۔ سورج دے چانن تے تپش نوں مڑ سرجیت کرن لئی لوہڑی دی اگّ بالی جاندی سی۔ ایہہ لوک من دی ہی اک پرورتی سورج نوں روشنی تے گرمی دین دا پرانے لوکدھارائی ڈھنگ سی۔'[2] page 1

دلا بھٹی[لکھو]

اصل مضمون: دلا بھٹی

لوہڑی دا اتہاس دلا بھٹی دی کہانی نال وی جڑیا ہویا اے۔[3] دلا بھٹی اکبر دے راج دور دوران اک باغی سی جو کہ امیر لوکاں دا مال لٹّ کے غریب لوکاں وچ ونڈ دندا سی۔ اس علاقے دے غریب لوک اس دی اس دریا-دلی دے قایل سن اس کر کے اوہ لوک اس دا آدر-ستکار تے اس نوں پیار وی کردے سن۔ اک وار دی گل اے کہ اس نے اک لڑکی توں اغواکاراں توں اک لڑکی نوں چھڈایا تے اس لڑکی نوں اپنی دھرم دی دھی بنا لیا۔ جد دلا بھٹی نے اس لڑکی دا ویاہ کیتا تاں اس نے اس دے ویاہ وچ تحفے دے طور تے شکر پا دتی سی۔ اک ہور دنت-کہانی مطابق: سندری-مندر اک غریب براہمن دیاں منگیاں ہوئیاں دھیاں سن پر غریبی کارن ویاہ وچ دیر ہو رہی سی۔ حاکم نوں کڑیاں دے حسن دا پتہ لگ گیا تاں اس نے ایہناں نوں زوریں چکن دی دھار لئی لئی۔ اس دی بھنک براہمن نوں وی پے گئی۔ اس لئی اسنے کڑیاں دا جلدی ویاہ کرن لئی جنگل وچ دلے نال رابطہ کیتا اتے دلے نے ویاہ دی ذمیواری لے لئی اتے سکھدیو مادپوری دے شبداں وچ،" "کڑیاں دے سہریاں نے حاکم توں ڈردیاں کیہا کہ اوہ رات ویلے ہی ویاہن آؤنگے۔ پنڈ توں باہر جنگل وچ ویاہ رچاؤن دا پربندھ کیتا گیا۔ روشنی لئی لکڑیاں اکٹھیاں کر کے اگّ بالی گئی۔ دلے نے آلے-دوآلے دے پنڈاں توں دان اکٹھا کیتا۔ پنڈ وچ جہناں دے گھر نویں ویاہ ہوئے سن جاں جہناں دے بال جنمے سن اوہناں نے وی سندر-مندری دے ویاہ تے اپنے ولوں کجھ نہ کجھ گڑ-شکر تے دانے وغیرہ دے روپ وچ دان دتا۔ دلے کول کنیا-دانا دین لئی اک لپّ شکر دی ہی سی۔ کڑیاں دا ڈولا تر گیا تے غریب براہمن نے دلے دا لکھ-لکھ شکر کیتا۔ کیہا جاندا اے کہ ادوں توں لوہڑی مناؤن دا رواج پے گیا۔"[4] اس کر کے ہی ہر لوہڑی دے دن دلے نوں ہر لوہڑی دے ویلے یاد کیتا جاندا اے۔ بچے جد لوہڑی منگن دوجیاں دے گھراں وچ جاندے ہن تاں اوہ ایہہ گیت گاؤندے ہوئے نظر آؤندے ہن۔[5]:

سندر مندریئے ہو!
تیرا کون وچار ہو!
دلا بھٹی والا ہو!
دلے دھی ویاہی ہو!
سیر سکر پائی ہو!
کڑی دا لال پتاکا ہو!
کڑی دا سالو پاٹا ہو!
سالو کون سمیٹے!
چاچا گالی دیسے!
چاچے چوری کٹی!
زمیداراں لٹی!
زمیدار سدھائے!
بم بم بھولے آئے!
اک بھولا رہِ گیا!
سپاہی پھڑ کے لے گیا!
سپاہی نے ماری اٹّ!
بھاویں رو اتے بھاویں پٹّ!
سانوں دے دے لوہڑی،
اتے تیری جیوے جوڑی!

لوہڑی دا مول دیاں ہور کہانیاں[لکھو]

لوئی[لکھو]

کجھ لوک لوہڑی نوں سنت کبیر دی بیوی لوئی نال جوڑدے ہن اتے مندے ہن کہ اسے دے نام توں لوہڑی دا نام پیا اے۔ ===لوہڑی کجھ لوک مندے ہن لوہڑی دا شبد لوء توں بنیا اے جسدا مطلب اے روشنی اتے اگّ دا سیک۔

تل اتے ریوڑیاں[لکھو]

لوہڑی شبد تل اتے ریوڑیاں شبداں دے میل توں بنیا اے، جو پہلاں تلوہڑی اتے پھر ویلے دے نال نال آسان ہو کے لوہڑی کہلاؤن لگ پیا۔

حوالے[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]

* Lohri punjabi wishes

سانچہ:میلے اتے تیوہار