مکہ دی لڑائی 1916

مکہ د‏‏ی لڑائی (1924ء) توں بھُلیکھا نا کھانا۔

مکہ د‏‏ی لڑائی
بسلسلہ عرب بغاوت، جنگ عظیم اول
مکہ 1910ء وچ
تاریخ 10 جون–4 جولائ‏ی 1916ء مقام مکہ، ولایت حجاز نتیجہ عرباں د‏‏ی فتح۔ تخلیق مملکت حجاز۔
محارب
سانچہ:Country data Arab Revoltسانچہ:Namespace detect showall مملکت حجاز	سلطنت عثمانیہ
کمانڈر تے رہنما
سانچہ:Country data Arab Revoltسانچہ:Namespace detect showall فیصل بن حسین سانچہ:Country data Arab Revoltسانچہ:Namespace detect showall عبداللہ اول بن حسین سانچہ:Country data Arab Revoltسانچہ:Namespace detect showall علی بن حسین حجازی	فخری پاشا
طاقت
~5,000-10,000	1,000

مکہ د‏‏ی لڑائی مسلما‏ناں دے مقدس شہر مکہ وچ جون تے جولائ‏ی 1916ء وچ ہوئی۔ 10 جون نو‏ں، شریف مکہ، حسین ابن علی جو قبیلہ بنو ہاشم دا رہنما سی اس نے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی خلافت دے خلاف بغاوت شروع کيتی۔ مکہ د‏‏ی ایہ لڑائی عرب بغاوت پہلی جنگ عظیم دا حصہ ا‏‏ے۔

پس منظر

شریف مکہ نے عرباں د‏‏ی اک ریاست جو عدن تو‏ں حلب اُتے مبنی ہو قائم کرنے دا ارادہ بنایا۔ اس مقصد دے لئی اس نے برطانیہ تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ اس نے اپنے چاراں بیٹےآں نو‏‏ں وی اس غیر معمولی مہم جوئی دے لئی تیار کيتا۔

مکہ دی اے لڑائی جون تے جولائی 1916 نوں مسلماناں دے پوتر شہر مکہ وچ عثمانی خلافت دیاں فوجاں تے بنو ہاشم قبیلے دے سردار سید حسین بن علی ہاشمی دیاں فوجاں دے وشکار ہوئی۔ پہلی جنگ عظیم ہو رہی سی سید حسین بن علی عثمانی خلیفہ دی طرفوں مکہ وج حجاز دا گورنر سی لیکن اوہ انگریزاں تے اتحادیاں نال مل گیا۔

کیوں

سید حسین بن علی عثمانی خلیفہ دی جگہ خود خلیفہ بننا چاہندا سی تے اس لئی اونہے انگریزاں کولوں مدد منگی جیڑی کہ اونہوں مل گئی انگریز جسوس لارنس آف عریبیا اودھی مدد لئی موجود سی۔

لڑائی

ترک فوج گرمی دی وجہ توں جون 1916 نوں طائف اپنے کمانڈر غالب پاشا نال چلی گئی سی تے مکہ شہر دی راکھی آسطے صرف 1400 ترک فوج ہے گی سی۔ ترک فوج 10 جون دے تڑکے ویلے اپنیاں بارکاں چ ستی پئی سی کہ سید حسین بن علی نے اپنے محل چوں اک گولی چلائی جیڑا اشارا سی اودھے ساتھیاں نوں بغاوت کر دیو۔ گولی دی آواز سن کے 5000 عرب باغیاں نے وکھریاں وکھریاں جگہ تے پھیلی ہوئی ترک فوج تے حملہ کر دتا۔ حملہ اک دم ہویا تے ترک افسر نوں بغاوت دا علم نا سی تے اوہ پریشان ہو گیا۔ نالے ترک فوجیاں تے باغیاں دے چنڈے اکو جۓ سن تے اس وجہ توں ترکاں نوں سمجھ نئیں لگ رئی سی کہ اے کی ہو ریا۔ ترک کمانڈر نے سید حسین نوں فون کیتا سید حسین بن علی نے وجہ دسی تے ترک کمانڈر نوں آکھیا کہ اوہ ہار من لوے تے ہتھیار سٹ دیوے۔ ترک کمانڈر نے اے گل نا منی تے لڑائی شروع ہو گئی۔ اگلے دن ہاشمی فوجاں نے باش کرکول تے قبضہ کر لیا جیڑا صفا وچ مسجد حرام دے نال سی۔ تیجے دن ‏حمیدیا یا ترک حکومت دے دفتر تے قبضہ کر لیا گیا ڈپٹی گورنر دے نال۔ ڈپٹی گورنر نے ترک فوج نوں ہار منن دا آکھیا پر اوہ نئیں منے۔

لڑائی دا کوئی فیصلہ نئیں سی ہو ریا تے انگریز سر ریجنالڈ ونگیٹ نے سوڈان توں جدہ دے رستے دو توپاں پیجیاں جنہاں نال مسری توپچی وی سن۔ اونہاں توپاں نال ترک قلعے دیاں دیواراں نوں توڑ دتا گیا تے شریف دیاں فوجاں نے قبضہ کر لیا۔ 4 جولائی 1916 نوں مکہ وچ آخری ترک چوکی جروال دیاں بارکاں اگ لگن دی وجہ توں شریف دیاں فوجاں دے ہتھ لگ گئیاں تین ہفتے دی سخت لڑائی توں بعد۔

نتارا

اے لڑائی خلافت عثمانیہ دے انت ہون دا شروع سی تے ہاشمی سلطنت دی نیو رکھی جا رہی سی جیدی راجدہانی مکہ سی۔ شریف دیاں فوجاں شمال ال ودیاں ترک کمزور ہو گۓ تے یورپی فوجاں عرب علاقیاں تے قابض ہو گئیاں اور اسرائیل دا وجود وی ممکن ہو گیا۔ عثمانی خلافت مک گئی سید حسین بن علی نے اپنے خلیفہ ہون دا اعلان کر دتا لیکن نجد دے سعودیاں نے اونہوں 1924 وچ مکہ توں کڈ دتا۔

ہور پڑہو

• فخری پاشا
• مدینہ دا گھیرا
• طائف دی لڑائی

حوالے

• عرب بغاوت د‏‏ی تریخ Archived 2007-05-23 at the وے بیک مشین (شاہ حسین بن طلال د‏‏ی ویب گاہ پر)
• عرب بغاوت بہ پی بی ایس
• Fromkin, David (2010). A Peace to End All Peace: The Fall of the Ottoman Empire and the Creation of the Modern Middle East. Macmillan. ISBN 978-0-8050-8809-0.