چرخہ

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
چرخہ

چرخہ کپاہ آلی روں نوں تاگے وچ بدلن آلی اک دیسی مشین اے۔ اے لکڑ دی بنی ہوندی جدے تے لکڑ دا اک پہیا لگیا ہوندا اے۔ پہیے نال اک ہتھی لگی ہوندی اے۔ ہتھی نوں ہلاؤ تے پہیہ کمدا اے۔ تے او اگے اک تکلے نوں کماندا اے۔ اک ہتھ نال پہیہ کمائی دا اے تے اک ہتھ چ رون دی پونی پھڑ کے رون نوں تاگے چ بدلیا جاندا اے تے اے تاگے تکلے تے کھٹا ہوندا ریندا اے۔ چرخے تے تاگا کتنا پنجاب چ صدیاں توں اکثریتی آبادی دا کم ریا اے تے فیر اس تاگے نال کپڑا بنایا جاندا سی۔

ہندستان دی آزادی تحریک دوران چرکھا کتدیاں عورتاں
چرکھا کتدی اک عورت
چرکھا کتّ رہا مہاتما گاندھی
چرمکھ

چرخہ ہتھ نال چلن والی لکڑ دی بنی اک دیسی مشین اے جسدی ورتوں نال کپاہ دی روں توں سوت بنایا جاندا اے۔ لکڑ دے اک پہیئے نال اک ہتھی لگی ہندی اے۔ پہیئے اتے تکلے نوں بیلٹ وجوں اک دھاگے نال جوڑیا ہندا اے۔ اس بیلٹ نوں ماہل کہندے ہن۔

اتہاس[لکھو]

چرخے دے صاف چتر سبھ توں پہلی وار بغداد(1234)،[1] چین(1270) اتے یورپ(1280) وچ ملدے ہن اتے اس گل دا ثبوت اے کہ 11ویں صدی وچ ایہہ چین اتے اسلامی دنیا وچ ورتیا جانا شروع ہو گیا سی۔[2] عرفان حبیب دے مطابق ہندستان وچ چرخہ ایران وچوں 13ویں صدی وچ آیا۔[2]

چرخے نال سوت کتّ کے دریاں تے کھیس بنائے جاندے ہن۔ چرکھا پہلاں کڑیاں نوں داج وچ دتا جاندا سی۔ سوہرے گھر دھی جدوں اداس ہندی تاں چرخہ دیکھ کے اپنی ماں نوں یاد کر لیندی تے پھر بولیاں پا کے ماں دی یاد تازہ کردی۔

پنجابی لوکدھارا وچ[لکھو]

ماں میری مینوں چرخہ دتا،
وچ لوائیاں میکھاں۔
ماں تینوں یاد کراں،
جد چرخے وال ویکھاں۔

حوالے[لکھو]

  1. Image of a spinning wheel in: Al-Hariri، Al-Maqamat (les Séances)۔ Painted by Yahya ibn Mahmud al-Wasiti، Baghdad، 1237 See: Spinning, History & Gallery [1] (retrieved مارچ 4, 2013)
  2. 2.0 2.1 Pacey, Arnold [1990] (1991). Technology in World Civilization: A Thousand-Year History, First MIT Press paperback edition, Cambridge MA: The MIT Press.