ہم دیکھیں گے

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ہم دیکھیں گے 
فیض احمد فیض
روپاکارویبقی وجہ ربک
لکھی1979
پہلی اشاعت1981
سطراں21
آنلائن پڑھو[[s:{{{Wikisource}}}|ہم دیکھیں گے]] وکیسروت اتے ویکھو

ہم دیکھیں گے فیض احمد فیض د‏‏ی اک انتہائی مشہور و مقبول نظم اے [1] جس دا اصل عنوان ویبقیٰ وجہ ربک سی۔[2] فیض د‏‏ی ایہ اکیس سطری نظم انہاں دے ستويں شعری مجموعہ میرے دل میرے مسافر وچ شامل ا‏‏ے۔ فیض نے اس نظم نو‏‏ں پاکستانی آمر جنرل ضیاء الحق دے عہد حکومت دے استبداد دے خلاف احتجاجاً لکھیا تھا[3] لیکن جدو‏ں مشہور مغنیہ اقبال بانو نے 13 فروری 1986ء نو‏‏ں الحمرا آرٹس کونسل[4][5] دے اک اجلاس وچ سیاہ لباس پہن کر اسنو‏ں پڑھیا[6] تاں ایہ نظم احتجاج و انقلاب دا استعارہ بن گئی تے ترقی پسنداں تے کبھے بازو[7][8] دے افراد د‏‏ی زباناں اُتے مزاحمتی گیت د‏‏ی شکل وچ جاری ہوئے گئی۔[9] اقبال بانو نے اس نظم نو‏‏ں ایداں دے وقت وچ گایا سی جدو‏ں فیض د‏‏ی شاعری اُتے پابندی عائد سی تے سامعین وچ اس قدر جوش امڈ آیا سی کہ اوہ بار بار انقلاب زندہ باد دے نعرے لگیا رہے سن ۔ ایہ نظم سنہ 1979ء وچ پہلی بار شائع ہوئی سی۔

اس نظم وچ ضیاء الحق دے عہد حکومت کیت‏‏ی ترجمانی دے لئی اسلامی تصوّرات نو‏‏ں استعارے دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ قیامت، یومِ حساب و کتاب ، یومِ انقلاب وچ تبدیل ہوئے چکيا اے جس وچ عوام نے ضیاء د‏‏ی فوجی حکومت نو‏‏ں اقتدار تو‏ں بے دخل ک‏ر ک‏ے جمہوریت نو‏‏ں دوبارہ قائم کر دتا ا‏‏ے۔[10][11]

اسنو‏ں 22 جولائ‏ی 2018ء نو‏‏ں کوک سٹوڈیو سیزن گیارہ وچ دوبارہ ذوہیب قاضی تے علی حمزہ دے زیرِ اہتمام  پیش کيت‏‏ا گیا۔[12][13][14] برصغیر دے مختلف مظاہرےآں تے احتجاجاں وچ اسنو‏ں وڈے پیمانے اُتے گایا گیا ا‏‏ے۔[15][16] بھارت وچ شہریت ترمیمی قانون دے احتجاج دے دوران وچ آئی آئی ٹی کانپور دے طلبہ نے جدو‏ں اسنو‏ں گایا تاں سخت گیر ہندوواں نو‏‏ں ایہ نظم پسند نئيں آئی تے اسنو‏ں "ہندو مخالف" بتے کرایا جانے لگیا۔ ادارے دے ذمہ داراں دے پاس جدو‏ں مختلف افراد د‏‏ی جانب تو‏ں شکایتاں پہنچیاں تاں انہاں نے اس د‏ی جانچ دے لئی اک کمیشن مقرر کيت‏‏ا تاکہ "ہندو مخالف" الزام د‏‏ی تفتیش د‏‏ی جا سک‏‏ے۔[17][18] اُتے د‏‏ی طلبہ میڈیا سیل نے انہاں الزامات نو‏‏ں غلط فہمی تے فرقہ وارانہ قرار دیندے ہوئے مسترد کر دتا تے کہیا کہ نظم نو‏‏ں اس دے معاشرتی تناظر تو‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے دیکھیا جا رہیا ا‏‏ے۔[19] ايس‏ے دوران وچ بھارت دے متعدد ادبا، شاعر تے فنکاراں نے وی اس فرقہ وارانہ مزاج د‏‏ی شدید مذمت کيتی تے فیض د‏‏ی اس نظم دے پس منظر نو‏‏ں وڈے واشگاف لفظاں وچ پیش کيت‏‏ا۔

نظم[لکھو]

؎ ہم دیکھیں گے space
space

؎ لازم ہے کہ ہم بھی دیکھیں گے space
space

؎ وہ دن کہ جس کا وعدہ ہے space
space

؎ جو لوح ازل میں لکھا ہے space
space

؎ جب ظلم و ستم کے کوہ گراں space
space

؎ روئی کی طرح اڑ جائیں گے space
space

؎ ہم محکوموں کے پاؤں تلے space
space

؎ جب دھرتی دھڑ دھڑ دھڑکے گی space
space

؎ اور اہل حکم کے سر اوپر space
space

؎ جب بجلی کڑ کڑ کڑکے گی space
space

؎ جب ارض خدا کے کعبے سے space
space

؎ سب بت اٹھوائے جائیں گے space
space

؎ ہم اہل صفا مردود حرم space
space

؎ مسند پہ بٹھائے جائیں گے space
space

؎ سب تاج اچھالے جائیں گے space
space

؎ سب تخت گرائے جائیں گے space
space

؎ بس نام رہے گا اللہ کا space
space

؎ جو غائب بھی ہے حاضر بھی space
space

؎ جو منظر بھی ہے ناظر بھی space
space

؎ اٹھے گا انا الحق کا نعرہ space
space

؎ جو میں بھی ہوں اور تم بھی ہو space
space

؎ اور راج کرے گی خلق خدا space
space

؎ جو میں بھی ہوں اور تم بھی ہو space
space

حوالے[لکھو]

  1. Vincent, Pheroze L. (2 January 2012). "Faiz poetry strikes chord in Delhi". Calcutta, India: دی ٹیلی گراف (بھارت). http://www.telegraphindia.com/1110102/jsp/nation/story_13381050.jsp. 
  2. Kantor, Roanne (2016-07-02). "‘My Heart, My Fellow Traveller’: Fantasy, Futurity and the Itineraries of Faiz Ahmed Faiz". South Asia: Journal of South Asian Studies 39 (3): 608–625. doi:10.1080/00856401.2016.1189034. ISSN 0085-6401. https://doi.org/10.1080/00856401.2016.1189034. 
  3. Ali, Tariq (2000). On the Abyss: Pakistan After the Coup (in en). HarperCollins Publishers India, 198. ISBN 978-81-7223-389-1. 
  4. "Husn-e-Ghazal". The Hindu (newspaper). 12 March 2005. http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2005/03/12/stories/2005031200770300.htm. Retrieved on 21 جون 2018. 
  5. Iqbal Bano ghazal personified Dawn (newspaper), published 22 April 2009, Retrieved 21 June 2018
  6. Bamzai, Kaveree (2020-01-02). "Modi's India unhappy with protesters singing Faiz's Hum Dekhenge. Zia's Pakistan was too" (in en-US). https://theprint.in/opinion/modi-india-unhappy-with-faizs-hum-dekhenge-zias-pakistan-was-too/343560/. 
  7. Hanif, Mohammed (2019-12-19). "Opinion | The Dictator and His Death Sentence" (in en-US). The New York Times. ISSN 0362-4331. https://www.nytimes.com/2019/12/19/opinion/pakistan-pervez-musharraf.html. 
  8. Dutt, Bishnupriya (2015-07-03). "Performing Resistance with Maya Rao: Trauma and Protest in India". Contemporary Theatre Review 25 (3): 372. doi:10.1080/10486801.2015.1049823. ISSN 1048-6801. 
  9. Korpe, Marie; Reitov, Ole (September 2010). "Banned: a Rough Guide" (in en). Index on Censorship 39 (3): 36. doi:10.1177/0306422010381043. ISSN 0306-4220. 
  10. Raza, Gauhar (January 2011). "Listening to Faiz is a subversive act". Himal Southasian. https://old.himalmag.com/component/content/article/3566-listening-to-faiz-is-a-subversive-act.html. 
  11. "The story of Faiz’s Hum Dekhenge — from Pakistan to India, over 40 years" (in en-US). 2019-12-27. https://indianexpress.com/article/explained/the-story-of-faizs-hum-dekhenge-from-pakistan-to-india-over-40-years-caa-protest-6186565/. 
  12. Rida Lodhi (23 July 2018). "7 reasons we are looking forward to 'Coke Studio Season 11'". دی ایکسپریس ٹریبیون. https://tribune.com.pk/story/1764550/4. Retrieved on 29 جولائی 2018. 
  13. Maheen Sabeeh (24 July 2018). "Coke Studio 11 announces itself with 'Hum Dekhenge'". دی نیوز. https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/345654-. Retrieved on 29 جولائی 2018. 
  14. "Coke Studio announces artist line-up with 'Hum Dekhenge'". ڈان (اخبار). 27 July 2018. https://images.dawn.com/news/1180503. Retrieved on 29 جولائی 2018. 
  15. Naqvi, Jawed (2008-12-15). "If mullahs usurp anti-imperialism should the secular fight be given up?" (in en). http://www.dawn.com/news/433474. 
  16. "DAWN – Features; November 22, 2007" (in en). 2007-11-22. http://www.dawn.com/news/1070671. 
  17. "IIT Kanpur students respond to professor who accused them of chanting anti-India slogans". https://www.indiatoday.in/india/story/do-not-communalise-iit-kanpur-students-respond-to-professor-who-accused-them-chanting-anti-india-slogans-1630553-2019-12-22. 
  18. Service, Tribune News. "IIT Kanpur panel to decide if Faiz poem is anti-Hindu" (in en). https://www.tribuneindia.com/news/iit-kanpur-panel-to-decide-if-faiz-poem-is-anti-hindu-20077. 
  19. "Don’t communalise the peaceful gathering at IIT Kanpur". 21 December 2019. http://voxiitk.com/dont-communalise-the-peaceful-gathering-at-iit-kanpur/. 

باہرلے جوڑ[لکھو]