آل محمد علی

Wikipedia توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
File:CoA Kingdom of Egypt and Sudan.jpg
آل محمد علی دا نشان


آل محمد علی 19ویں صدی توں 20ویں صدی دے ادھ تک مصر تے سوڈان تے راج کرن آلا ٹبر سی ۔ اس حکومت دے بانی محمد علی پاشا دے ناں توں ایہہ ٹبر آل محمد علی آکھوائیا۔ اس ٹبر نوں نویں مصر دا بانی سمجھئیا جاندا اے ۔


تعارف[لکھو]

محمد علی پاشا عثمانی فوج دا البانوی نژاد کماندار سی جس نوں مصر توں نیپولین دی آگوائی ہیٹھ فرانسیسی فوجاں نوں مصر توں کڈن دی ذمہ داری دے کے گھلئیا گئیا سی پر اس نے فرانسیسی فوجاں دے نکل جان دے مگروں مصر تے مل مار کے 1805ء چ عثمانی سلطان محمود ثانی تے زور دتا کہ اوہ اس نوں مصر دے والی یاں گورنر دے طور تے تسلیم کرے ۔

محمد علی پاشا نے مصر نوں اک علاقائی طاقت چ بدل دتا تے اس نوں اوہ زوال پزیر سلطنت عثمانیہ دا حقیقی جانشین سمجھدا سی ، تے اوہ کہندا سی کہ " مینوں چنگی طرح پتا اے کہ سلطنت عثمانیہ دن بدن تباہی ول ودھ رہی اے تے اس دی باقیات تے میں اک وڈی سلطنت اساراں گا جہڑی دجلہ تے فرات تک پھیلی ہوئے گی "

اپنے عروج دے دور چ محمد علی پاشا تے اسدے پتر ابراہیم پاشا دی فوجی قوت نے بلا شبہ عثمانی سلطنت دی بقا لئی خطرے پیدا کر دتے سن پر جگ دیاں وڈیاں طاقتاں نے مداخلت کر کے مصری فوجاں دی قسطنطنیہ ول پیش قدمی روک دتی تے اینج اس حکومت نوں افریقہ تک محدود کر دتا ۔

آل محمد علی دا قاہرہ عجائب گھر چ رکھیا پورٹریٹ

محمد علی نے اپنے دور حکومت دے شروع دے دناں چ ای سوڈان فتح کر لئیا تے اس دے جانشیناں نے اس قبضے نوں ہور پکا کیتا تے اس چ وادھا وی کیتا ، جنہاں چ سب توں اہم ابراہیم پاشا دا پتر اسماعیل اول سن ۔ محمد علی تے اسدے جانشین خدیو دا لقب ورتدے سن پر عثمانی دربار نے 1867ء تک اس لقب دی منظوری نئیں دتی تے 1867ء چ سلطان عبدالعزیز نے باضابطہ طور تے اسماعیل پاشا تے اسدے جانشیناں لئی اس لقب دی منظوری دتی ۔ عثمانی سلطنت دے خلاف جارحانہ حکمت عملی دے الٹ اسماعیل پاشا دی پالیسی گھٹ توں گھٹ ٹکراؤ دے راہیں مصر تے اپنے ٹبر نوں مضبوط کرن دی رہی ۔ ایسے پالیسی دی وجہ توں اوہ عثمانی سلطنت ولوں مصر دی نیم آزادی تسلیم کروان چ کامیاب ہو گئیا ۔ 1879ءچ اس آزادی نوں دھچکا لگا جدوں سلطان نے وڈیاں طاقتاں نال مل کے اسماعیل نوں اپنے پتر توفیق اول دے حق چ دستبردار کران دا منصوبہ بنائیا ، تن سال مگروں برطانیہ دے مصر تے مل مارن توں پہلاں مصر دی آزادی چ ہوڑ وادھا ہوئیا تے اس دے مگروں وی مصر تے سوڈان تے ناں دے خدیو ای حکمران سن پر اصلی حکومت تے طاقت برطانوی ہائی کمشنر دے ہتھ سی ۔ مصر دے برخلاف برطانیہ سرکاری طور تے سوڈان نوں مصر تے برطانیہ دی مشترکہ ملکیت سمجھدا سی جہڑا مصر دے حصے دی بجائے مصر تے برطانیہ دا مشترکہ علاقہ اے ۔ مصری حکومتی تے عوامی دوناں پدھراں تے اس دی کھل کے مخالفت کردے رہے تے اینہاں دا مطالبہ "وادی نیل دا اتحاد" رہئیا تے ایہہ مسئلہ 1956ء چ سوڈان دی آزادی تک برطانیہ تے مصر وچکار تنازع دی وجہ رہئیا ۔


سلطنت تے بادشاہی[لکھو]

خدیو اسماعیل اول

1914ء چ خدیو عباس ثانی نے سلطنت عثمانیہ دی حمایت دا اعلان کیتا جہڑی پہلی جنگ عظیم چ مرکزی قوتاں ول سی ، تے اس اعلان دی وجہ توں ای برطانیہ نے اسنوں ہٹا کے حسین کامل نوں تخت تے بٹھا دتا ، اینج عثمانیاں دا مصر تے ملکیت دے حق دا باضابطہ خاتمہ ہو گئیا ۔ حسین نون مصر تے سوڈان دا سلطان قرار دتا گئیا تے ملک برطانیہ دی سرپرستی چ آ گئیا ۔ قوم پرستی دے سر چکن دی وجہ توں برطانیہ نے مصر دی آزادی نوں تسلیم کر لئیا تے حسین دے جانشین سلطان فواد اول نے نویں سلطان دی حثیت سمبھالی ، پر مصر تے برطانیہ دا قبضہ تے مصری معاملات چ مداخلت جاری رہی ۔ مصر لئی سب توں فکر آلی گل برطانیہ دا مصر نوں سوڈان دا قبضہ نہ دینا سی ۔ شاہ تے قوم پرست تحریکاں اک نقطے تے متفق سن کہ فواد تے اس دا پتر فاروق اول " شاہ مصر تے سوڈان" نیں ۔


خاتمہ[لکھو]

File:Kingfarouk1948,jpg
شاہ فاروق اول

شاہ فاروق دا دور برطانوی قبضے دے خلاف قوم پرستاں دے احتجاج ، شاہی سطح تے بد عنوانی تے بدانتظامی تے 1948ء دی تباہ کن عرب اسرائیل جنگ ورگے واقعات نال بدنام رہئیا تے ایہہ سارے واقعے فاروق دی حثیت دے خاتمے دی وجہ بنے تے اینہاں نال ای 1952ء دے انقلاب دی راہ پدھری ہوئی ۔ شاہ فاروق تے اپنے ددھ پیندے پتر احمد فواد دے حق چ دستبردار ہون لئی دباء پائیا گئیا ، جہڑا شاہ فواد ثانی دے نال تخت تے بیٹھا پر اصل حکومت محمد نجیب تے جمال عبدالناصر دی اگوائی ہیٹھ "فری آفیسرز موومنٹ" دے ہتھاں چ سی ۔ شیرخوار شاہ دا دور اک سال وی نا رہئیا تے 18 جون 1952ء چ انقلابیاں نے شہنشاہیت دا خاتمہ کر کے مصر چ جمہوریت دا اعلان کر دتا تے اینج ڈیڑھ صدی دے عروج تے زوال دے مگروں آل محمد علی دا ہمیشہ لئی خاتمہہوگئیا۔