قسطنطنیہ

Wikipedia توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
Byzantine Constantinople eng.png

قسطنطنیہ ، ترکی دے سب توں وڈے تے ایشیاء تے یورپ دے براعظماں تے واقع کلا شہر اے ۔ قسطنطنیہ 330ء توں 395ء تک رومی سلطنت دا تے 395ء 1453ء تک بازنطینی سلطنت دا دارالحکومت رہیا تے 1453ء چ فتح قسطنطنیہ دے بعد 1923ء تک سلطنت عثمانیہ دا دارالخلافہ رہیا ۔ فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطان محمد فاتح نے اس شہر دا ناں اسلامبول رکھیا جہڑاک آہستہ آہستہ تبدیل ہوکے استمبول چ تبدیل ہوگئیا ۔ شہر ایشیا تے یورپ دے سنگم تے شاخ زریں تے بحیرہ مرمرہ دے کنارے واقع اے تے قرون وسطی چ یورپ دا سب توں وڈا تے امیر شہر سی ،اس زمانے اسنوں شہراں دی ملکہ آکھیا جاندا سی ۔


مختلف ناں[لکھو]

تريخ چ قسطنطنیہ نے کئی ناں بدلے جنہاں چ بازنتیئم قسطنطنیہ ،، بازنطین ، نواں روم(نووا روما) ،اسلامبول تے استمبول مشہور نیں ۔


بنیاد[لکھو]

شہر دی بنیاد 667 قبل مسیح چ یونان دی توسیع دے ابتدائی دناں چ رکھی گئی سی ۔ اوس ویلے شہر نوں اسدے بانی بائزس دے ناں تے بازنطیئم دا ناں دتا گئیا ۔ 11 مئی 330ء نوں قسطنطین اعظم ولوں اس تھاں تے نویں شہر دی تعمیر دے بعد اسنوں قسطنطنیہ دا ناں دتا گئیا ۔


رومی سلطنت دے 363ء چ دو حصیاں چ تقسیم ہون تے قسطنطنیہ دی اہمیت ہور وی ودھ گئی 376ء چ جنگ ادرنہ چ رومی فوجاں نوں گوتھاں دے ہتھوں بدترین شکست دے بعد تھیوڈوسس نے شہر نوں 60 فٹ اچیاں تن فصیلاں چ بند کردتا ۔ اس فصیل دی مضبوطی دا اندازہ اس توں لائیا جاسکدا اے کہ بارود دی ایجاد توں پہلاں ایہنوں توڑیا نئیں جا سکیا سی ۔ تھیوڈوسس نے 27 فروری 425ء چ شہر چ جامعہ وی قائم کیتی ۔ ستویں صدی عیسوی چ عوار تے بلغار قبیلیاں نے بلقان دے وڈے حصے نوں تہس نہس کردتا تے مغرب ولوں قسطنطنیہ لئی وڈا خطرہ بن گئے ، اس ویلے مشرق چ ساسانی سلطنت نے مصر ، فلسطین ، شام تے آرمینیا تے قبضہ کرلئیا ۔ اس موقع تے ہرقل نے اقتدار تے قبضہ کرکے سلطنت نوں یونانی رنگ دینا شروع کر دتا تے لاطینی دی جگہ یونانی قومی زبان بنائی ۔ ہرقل نے ساسانی سلطنت دے خلاف تریخی مہم دا آغاز کیتا تے اوہناں نوں عظیم شکست دتی تے 627ء تک سارے علاقے واپس لے لئے ۔ اس دوران اسلام قبول کرن والے عرباں دی طاقت ابھری جس نے فارس چ ساسانی سلطنت دا خاتمہ کرن دے بعد بازنطینی سلطنت توں بین النہرین (عراق) ، شام تے افریقہ دے علاقے کھو لئے ۔


مسلم فوجاں دے محاصرے[لکھو]

عرباں نے 2 مرتبہ 674ء تے717ء چ قسطنطنیہ دے ناکام محاصرے کیتے دوجا محاصرہ سمندری تے زمینی دوناں رستیاں توں کیتا گئیا سی ۔ اس چ ناکامی نال قسطنطنیہ نوں نویں زندگی ملی ۔

گیاہرویں صدی چ بازنطینی سلطنت بتدریج زوال ول گامزن رہی خصوصا جنگ ملاز کرد چ سلجوق سلطنت دے حکمران الپ ارسلان دے ہتھوں حیران کن شکست دے بعد رومی فرمانروا رومانوس چہارم نوں گرفتار کرلئیا گئیا تے کجھ شرطاں تے رہا کردتا گئیا ۔ واپسی تے رومانوس نوں قتل کردتا گئیا تے نویں حکمران مائیکل ہفتم ڈوکاس نے سلجوقیاں نوں خراج دین توں انکار کردتا جس دے جواب چ ترک فوجاں نے چڑھائي کردے ہوئے اناطولیہ دا وڈا حصہ فتح کرلئیا تے بازنطینی سلطنت نوں 30 ہزار مربع کلومیٹر دے علاقے توں محروم کردتا ۔

صلیبیاں دے ہتھوں تباہی[لکھو]

صلیبی جنگاں دے دوران 13 اپریل 1204ء نوں صلیبی فوجاں نے اپنے ای شہر قسطنطنیہ تے قبضہ کرلئیا تے شہر نوں شدید نقصان پہنچائيا 1261ء چ‏ بازنطینی فوجاں نے مائیکل ہشتم ہیلولوکس دے زیر نگرانی لاطینی حکمران بالڈوین ثانی توں قسطنطنیہ واپس حاصل کرلئیا ۔

فتح قسطنطنیہ[لکھو]

قسطنطنیہ نوں 29 مئی 1453ء چ سلطنت عثمانیہ دے سلطان محمد فاتح نے فتح کر کے دارالخلافہبنادتا۔